III SA/Gd 270/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Robert Daduń, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skarg S.M. na decyzje Wojewody z dnia 6 kwietnia 2004 r. nr [...], [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego dodatku szkoleniowego i w przedmiocie zwrotu kosztów szkolenia oddala skargi. W dniu 2 lutego 2004 r. Prezydent Miasta [...] wydał dwie decyzje dotyczące S.M.. W decyzji nr [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranego świadczenia w postaci sfinansowania kosztów szkolenia w kwocie 1.350zł, a w decyzji nr [...] o obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranego dodatku szkoleniowego za okres od 24 listopada 2003 r. do 5 grudnia 2003 r. w wysokości 40,30 zł brutto. Na skutek odwołania S.M. Wojewoda w dniu 6 kwietnia 2004 r. wydał dwie kolejne decyzje nr [...] i nr [...], utrzymujące w mocy decyzje organu niższej instancji, powołując jako podstawę prawną art. 28 ust.1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu / j. t. Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia obu decyzji organu odwoławczego S.M. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna z dniem 1 października 2003 r. Przez okres od dnia 24 listopada 2003 r. do dnia 5 grudnia 2003 r. brał udział w szkoleniu, na które został skierowany przez Powiatowy Urząd Pracy w [...] i którego koszt został sfinansowany z Funduszu Pracy. W związku z tym szkoleniem pobrał on ze środków Funduszu Pracy dodatek szkoleniowy w wysokości 40,30 zł. Następnie Urząd Pracy otrzymał informację z Urzędu Miasta w [...], że od dnia 20 maja 1992 r. S.M. jest zarejestrowany w ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miejskiego w [...] pod numerem ewidencyjnym [...]. Podczas rejestracji w Urzędzie Pracy wyżej wymieniony nie ujawnił danych o prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. W dalszej kolejności organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zaś ust. 2 tego przepisu prawnego stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust.1 uważa się: 1) świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, 2) świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie, 3) zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium, świadczenie przedemerytalne lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art.29, 4) koszty szkolenia, w przypadku określonym w art.16 ust. 4, 5) zasiłek lub świadczenie przedemerytalne wypłacone za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę, 6) świadczenie wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego. S.M. pomimo zaistnienia okoliczności skutkującej zgodnie z art.2 ust.1 pkt 2 lit.f) powołanej ustawy niemożliwością nabycia statusu osoby bezrobotnej, tj. formalnym nie wyrejestrowaniem w organie ewidencyjnym podjętej działalności pozarolniczej zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako bezrobotny. W tych okolicznościach traktując S.M. jako osobę bezrobotną w rozumieniu ustawy, Urząd Pracy skierował go na szkolenie, którego koszt sfinansował z Funduszu Pracy oraz otrzymał on dodatek szkoleniowy. S.M. rejestrując przedmiotową działalność został w sposób prawidłowy pouczony o przepisach prawnych, w oparciu, o które nastąpiła ta rejestracja. Mógł zatem i powinien zapoznać się z treścią art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, z którego wprost wynika, że wpis do ewidencji podlega wykreśleniu w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. Takiego zawiadomienia wymieniony dotychczas nie dokonał poprzestając tylko na zgłoszeniu zaprzestania wykonywania działalności dokonanym w Urzędzie Skarbowym. Takie zgłoszenie odnosiło skutek tylko w odniesieniu do obowiązku podatkowego, tymczasem wyżej zacytowany przepis wymaga takiego wyrejestrowania z ewidencji działalności gospodarczej. Podczas rejestracji strona zapoznała się też z treścią ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która jest wywieszona w miejscu ogólnie dostępnym w lokalu Powiatowego Urzędu Pracy w [...]. Pomimo tego podczas rejestracji strona oświadczyła, że nie prowadzi pozarolniczej działalności i jej nie zawiesiła (dowód oświadczenie bezrobotnego na karcie rejestracyjnej). Nadto S.M. w części "B" karty rejestracyjnej bezrobotnego nie wykazał w ogóle okresu prowadzenia pozarolniczej działalności uzasadniając to swoje zaniechanie nie opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Takie jego wyjaśnienia są nieprzekonywujące w sytuacji istnienia obowiązku takiego ubezpieczenia, o którym był pouczony zgłaszając do ewidencji. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S.M. zarzucił organowi naruszenie art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniach skarżący stwierdził, że w dniu 1 października 2003 r., kiedy uzyskał status osoby bezrobotnej obowiązywała ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej. Z chwilą wejścia w życie tej ustawy straciła moc ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, na podstawie której został dokonany wpis w 1992 r. Niesłusznie zatem, przy wydaniu decyzji Wojewoda powoływał się przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988, która już nie obowiązywała. W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2000 r. skarżący nie rejestrował działalności gospodarczej i nie musiał takowej wyrejestrowywać. Co więcej nie może on prowadzić żadnej działalności gospodarczej z uwagi na brak miejsca stałego pobytu. W świetle powyższych okoliczności organ dopuścił się pomówienia, ponieważ skarżący rejestrując się jako osoba bezrobotna nie zataił jakichkolwiek danych. W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w decyzji. Wojewoda zaznaczył, że skarżący faktycznie podjął działalność gospodarczą w 1992 r. i jej dotychczas nie wyrejestrował. Pod rządami ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej S.M. faktycznie zaprzestał prowadzenia tej działalności, a zatem stosownie do art. 19 ust. 1 pkt 1 tej ustawy zobowiązany był do zawiadomienia organu ewidencyjnego o zaprzestaniu wykonywania działalności. Stare wpisy w ewidencji gospodarczej zachowały swoją aktualność, także po dniu 1 stycznia 2000 r., co wynika z postanowień ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770 ze zm.) oraz ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy-Prawo działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217, poz. 2125). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż organ administracji wydający zaskarżone decyzje dokonał prawidłowej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu osoba, która pobrała nienależne świadczenie obowiązana jest do zwrotu, kwoty tego świadczenia wraz z przekazaną zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Nienależnym świadczeniem w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy są między innymi świadczenia wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń. Wobec tego podstawą wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest złożenie oświadczenia nieodpowiadającego prawdzie., a więc takiego które jest obiektywnie niezgodne ze stanem rzeczywistym. W przedmiotowej sprawie podstawą obciążenia skarżącego obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci sfinansowania kosztów szkolenia oraz nienależnie pobranego dodatku szkoleniowego, było stwierdzenie, że skarżący złożył niezgodne z prawdą oświadczenie, dotyczące podjętej i niewyrejestrowanej działalności gospodarczej. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) bezrobotnym jest osoba, która między innymi nie podjęła działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega – na podstawie odrębnych przepisów – obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego. Zatem podjęcie działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji i niewykreślenie działalności z ewidencji do dnia rejestracji w urzędzie pracy jest negatywną przesłanką przyznania statusu osoby bezrobotnej. W sprawie bezspornym jest, że skarżący od dnia 20 maja 1992 r. zarejestrował działalność gospodarczą i podjął jej prowadzenie. Poza sporem pozostaje również fakt, iż skarżący nigdy nie dokonał wyrejestrowania niniejszej działalności gospodarczej. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący dokonując rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu 1 października 2003 r. nie ujawnił faktu posiadania zarejestrowanej działalności gospodarczej. Sam fakt zawieszenia niniejszej działalności zgłoszony w Urzędzie Skarbowym nie jest tożsamy z zakończeniem prowadzenia działalności i jej wyrejestrowaniem z tego powodu. Skarżący, bowiem w takiej sytuacji nadal jest podmiotem gospodarczym, co wyklucza możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji przyznania świadczeń przysługujących bezrobotnym. Zarówno koszty szkolenia jak i dodatek szkoleniowy są świadczeniami przysługującymi wyłącznie osobom bezrobotnym (art. 16 ust. 1 i 3 cytowanej wyżej ustawy), co oznacza, że osoba nieposiadająca statusu bezrobotnego w rozumieniu ustawy nie uzyskuje prawa do niniejszych świadczeń. W tym miejscu należy wskazać, że ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej wprowadziła obowiązek ewidencji działalności gospodarczej i określiła tryb jej prowadzenia. Obowiązywała ona w dniu 20 maja 1992 r., kiedy skarżący zarejestrował działalność gospodarczą. Wymóg rejestracji działalności gospodarczej był aktualny w czasie obowiązywania kolejnej ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej. Wbrew temu, co twierdzi skarżący ta ostatnia wyraźnie stanowiła w art. 88g, że z dniem 1 stycznia 2001 r. ewidencja działalności gospodarczej prowadzona na podstawie ustawy z 1998 r. o działalności gospodarczej staje się ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu niniejszej ustawy, a dokonane wpisy zachowują moc. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarżący rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] z dniu 1 października 2003 r. złożył oświadczenie obiektywnie niezgodne ze stanem rzeczywistym, co oznacza, że sfinansowanie kosztów szkolenia oraz wypłacenie dodatku szkoleniowego są świadczeniami pobranymi nienależnie w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.