III SA/Gd 270/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 16 maja 2012 r. (data stempla pocztowego) złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Przedmiotem skargi jest decyzja w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Z tego względu w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., Poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a. - strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżąca jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawcy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W myśl przepisu art. 262 P.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powołanych uregulowań przyznaje się prawo pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dokumentów źródłowych załączonych do wniosku oraz nadesłanych w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 22 maja 2012 r. (informacji o wysokości dochodów, zaświadczeń z urzędu skarbowego, powiatowego urzędu pracy oraz szkoły, kopii dowodów uiszczenia opłat za energię elektryczną i gaz, faktur za wodę i zakup leków, dodatkowych oświadczeń skarżącej) ustalono, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami, z których jeden jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, zaś drugi uczy się w technikum. Oprócz domu o powierzchni 122 m2 skarżąca nie posiada innych nieruchomości, rachunków bankowych, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nie korzysta z pomocy społecznej. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie skarżącej z tytułu umowy zlecenia w wysokości 1 330,88 zł brutto (968,05 zł netto) miesięcznie. Uzyskany przez nią w 2011 r. łączny dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wyniósł 14 527,96 zł. Udokumentowane i poniesione przez skarżącą wydatki z tytułu zużycia gazu i wody wyniosły w kwietniu br. 1137 zł. Koszty zakupu leków oraz zużycia energii elektrycznej w maju br. wyniosły natomiast 258,48 zł. Dając wiarę oświadczeniom skarżącej oraz biorąc pod uwagę nadesłane dokumenty źródłowe, uznano, iż wykazała ona dostatecznie, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia.