III SA/Gd 271/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 r. wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 1 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 15 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. K. na decyzję Wojewody z dnia 1 kwietnia 2011 r. Wnioskiem z dnia 22 września 2011 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. Postanowieniem z dnia 12 października 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, ponieważ nie wykazał on zaistnienia sytuacji o których mowa w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarżący złożył sprzeciw od tego postanowienia, twierdząc, że jego sytuacja materialna jest inna niż to przyjęto w w/w postanowieniu. Do sprzeciwu dołączył wyciąg z konta za okres od 26.07.2011 r. do 24.10.2011 r. Podniósł, że jego żona nie ma kwoty 72.000 zł, o której wspomina się w uzasadnieniu postanowienia. W dalszej części opisał kwestię rozliczeń z byłą żoną. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez skarżącego, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z córką, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, zaś jedynym źródłem jego dochodu jest emerytura w wysokości 2.057 zł brutto miesięcznie, przy czym po dokonaniu potrąceń m.in. z tytułu egzekucji alimentów na rzecz córki, do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje kwota 473,83 zł. Dane o wysokości dochodu skarżącego potwierdza załączona do wniosku kopia decyzji organu rentowego w przedmiocie waloryzacji emerytury oraz zaświadczenie komornika o dokonanych wpłatach. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, na mocy orzeczenia w przedmiocie podziału majątku wspólnego, sąd przyznał byłej małżonce skarżącego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 56,12 m2. Według twierdzeń wnioskodawcy, była żona nie dokonała na jego rzecz spłaty udziału w majątku wspólnym. Ponadto stan techniczny lokalu, który zaoferowano skarżącemu powoduje, iż można w nim mieszkać jedynie w okresie letnim. Zgodnie z brzmieniem art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., zarządzeniem z dnia 26 września 2011 r., wezwano skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie trzech miesięcy, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury wypłacanej od września br. i kwotę dokonywanych od tego miesiąca potrąceń z tytułu alimentów; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący, w dniu 6 października 2011 r. złożył pismo procesowe, w którym podał, że nie posiada kont i lokat dewizowych w bankach, jednakże posiada konto w banku, na które wpływa jedynie emerytura. Następnie potwierdził aktualność danych o dochodzie i potrąceniach, zawartych w dokumentach załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oświadczył ponadto, iż nie posiada pojazdów mechanicznych i nie może udokumentować wysokości ponoszonych kosztów utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy z uwagi na pobyt w tym okresie w areszcie śledczym. Do sprzeciwu skarżący załączył wyciąg ze swojego konta za okres od 25 lipca 2011 r. do dnia 24 października 2011 r. Wynika z niego, że saldo na dzień 25 sierpnia 2011 r. wynosiło 7.651,41 zł, na dzień 24 września 2011 r. - 7.010,24 zł i na dzień 24 października 2011 r. - 6.095,24 zł. Sąd podkreśla, że w aktach sprawy znajduje się odpis postanowienia Sądu Rejonowego G. – P. w G. Wydział XII Cywilny z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt XII Ns 812/10, który zezwolił byłej małżonce skarżącego na złożenie do depozytu sądowego kwoty 71 748,30 zł, należnej B. K. tytułem spłaty udziału w majątku wspólnym, na podstawie punktu VI postanowienia Sądu Rejonowego G. – P. w G. z dnia 10 maja 2007 sygn. akt XII Ns 23/07, przy czym powyższa kwota ma być wypłacona B. K. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika m.in., że skarżący będący wierzycielem byłej małżonki pozostaje w zwłoce, albowiem odmawia przyjęcia zaoferowanego mu świadczenia. Jego zachowanie znamionuje wola uchylenia się od przyjęcia orzeczonego przez sąd świadczenia bez względu na gotówkową lub bezgotówkową formę jego spełnienia. Mając na względzie powyższe dane należy uznać, że skarżący może ponieść koszty postępowania w sprawie o wymeldowanie. W tych okolicznościach twierdzenie skarżącego zawarte we wniosku i sprzeciwie, że była żona nie dokonała na jego rzecz spłaty udziału w majątku wspólnym budzi uzasadnione wątpliwości. To sam skarżący odmawia przyjęcia należnego mu świadczenia, wynikającego z orzeczenia sądu. Bez znaczenia pozostaje jego subiektywne przekonanie, że są to "pieniądze wirtualne". W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.