III SA/Gd 273/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.),, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant St. sek. sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 27 marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 stycznia 2002 r. nr [...]. Decyzją z dnia 31 stycznia 2002 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 7 ust. 1 w związku z art.6 ust.8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 71, poz. 734) odmówił przyznania M.W. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom zamieszkującym w lokalach, do których mają tytuł prawny, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 150% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym lub 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego. Najniższa emerytura w dniu wydania decyzji wynosi 530,26 zł. według złożonej deklaracji o dochodach łączny dochód gospodarstwa domowego za okres trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł 2586,15 zł. a miesięczny dochód gospodarstwa M.W. wyniósł 862,05 zł. Organ wskazał, że ewentualny dodatek mieszkaniowy wyniósłby 32,82 zł. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie dochód na jednego członka gospodarstwa domowego wynosi 862,05 zł. i przekracza 150% kwoty najniższej emerytury ( 795,39 zł.), zaś kwota nadwyżki 66,66 zł. przekracza wysokość dodatku mieszkaniowego to brak podstaw do przyznania dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. podniosła, że ZUS skorygował naliczoną poprzednio emeryturę z 947,84 zł. na 690,47 zł., bez żądania zwrotu nadpłaty. Wskazała, iż w jej przekonaniu organy powinny brać pod uwagę dochody należne, a nie dochody faktyczne gdyż kwestia nadpłaconego dochodu dotyczy jedynie strony i ZUS a nie organów rozstrzygających o dodatku mieszkaniowym. Decyzją z dnia 27 marca 2002r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 8 oraz art. 16 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych(Dz.U nr 71 poz.734) zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w świetle ustawy o dodatkach mieszkaniowych dochodem gospodarstwa domowego są wszelkie przychody (tzw. dochód brutto) po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe. Z treści tego przepisu wynika, że do obliczenia dodatku uwzględnia się faktycznie uzyskane przez wnioskodawcę przychody, a nie należne jak wywodzi strona. Organ ten stwierdził, że brak podstaw prawnych do korygowania kwoty świadczenia zwłaszcza, że jak sama odwołująca twierdzi ZUS nie zobowiązał jej do zwrotu nadpłaty. W pozostałej części podzielił stanowisko organu I instancji uznając, że odwołującej dodatek mieszkaniowy nie przysługuje. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. W. wniosła o uchylenie w/w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na zarzuty podnoszone w odwołaniu a także odniosła się do decyzji wcześniejszej. W ocenie skarżącej sposób wyliczeń dokonanych przez organ jest niezasadny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie w sprawie. Złożone przez skarżącą zażalenie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2005r. Postanowieniem z dnia 15 maja 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podjął zawieszone postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Skarga zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] utrzymujące w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o odmowie przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego. W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną nie jest związany granicami skargi, a jedynie zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją. W tej sytuacji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, czyli jej zgodności z prawem, władny jest uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia i okoliczności niż te, które podnosiła w skardze strona. Taka sytuacja występuje zaś w sprawie niniejszej; podstawę rozstrzygnięcia stanowią bowiem okoliczności, które niezależnie od tych podniesionych w skardze Sąd zobligowany był wziąć pod uwagę z urzędu. Zwrócić należy w pierwszej kolejności uwagę, iż w świetle art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego na podstawie, którego została wydana decyzja z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Co warte podkreślenia, sąd stwierdzając wystąpienie którejś z wad postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 1 – 8 i art. 145a § 1 k.p.a. obowiązany jest uchylić wydane w sprawie rozstrzygnięcie, chyba że zachodzą okoliczności przewidziane w art. 146 § 1 lub § 2 k.p.a.; dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji nie ma zaś znaczenia, iż zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyn w tym przepisie wskazanych następuje tylko na żądanie strony (por. w odniesieniu do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, publ. OSNPUS 2003/24/582). Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, iż w następstwie pytania prawnego postawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r., wydanym w sprawie o sygn. P 4/05 orzekł, iż art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP; nadto Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W omawianej sprawie organ I instancji wydając decyzję w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oparł swe rozstrzygnięcie na w/w przepisie § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, który stanowił, iż do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust. 1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Z kolei organ II instancji orzekający w następstwie wniesionego odwołania zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] utrzymał w mocy, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Wprawdzie organy obu instancji w podstawie prawnej nie powołały tego przepisu i nie zawarły szczegółowego omówienia w tym zakresie w uzasadnieniach decyzji, co stanowi naruszenie wymogu określonego przepisem art.107 kpa., to jednak z akt administracyjnych wynika, iż przepis ten w niniejszej sprawie- dokonując wyliczeń dodatku mieszkaniowego- stosowały. Trybunał Konstytucyjny orzekając zaś o niezgodności powyższego przepisu z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych uznał, iż ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10 % nie ma podstaw w przepisach w/w ustawy. Tym samym w następstwie eliminacji z porządku prawnego zaskarżonego przepisu rozporządzenia przywrócony został stan prawny przewidziany w ustawie o dodatkach mieszkaniowych; co równie ważne wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie spowodował powstania luki w prawie. Mając powyższe na uwadze należało uznać, iż w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania; w tym stanie należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 stycznia 2002r. Organy administracji w tej sytuacji będą miały możliwość ponownej wnikliwej analizy sytuacji faktycznej skarżącej i rozpoznania jej wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego w oparciu o obowiązujący stan normatywny.