III SA/Gd 274/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 8 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego W. Ł. kwotę 295,20 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. Orzeczeniem z dnia 2 lutego 2012 r. nr [...] Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności postanowił zaliczyć M. J. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od dnia 19 grudnia 2011 r. oraz określił wskazania z tym związane. Orzeczenie wraz z pouczeniem o trybie odwołania zostało doręczone stronie w dniu 8 lutego 2012 r. W dniu 24 lutego 2012 r. strona wniosła odwołanie od tego orzeczenia w części dotyczącej pkt 5, pkt 9 i pkt 10 wskazań, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Argumentowała, że ma 87 lat, słabo pamięta, jest w złym stanie zdrowotnym i nie porusza się samodzielnie. Z treści odwołania wynika, że mieszka z 62 letnim synem, który się nią opiekuje. Postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r. znak [....] Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności. Organ odwoławczy stwierdził, że argumenty przytoczone w prośbie o przywrócenie terminu nie pozwalają na uznanie, iż spełnione zostały przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a. Zdaniem organu strona mogła wyręczyć się inną osobą w złożeniu odwołania, a więc nie zachodzą obiektywne okoliczności uzasadniające niedokonanie przedmiotowej czynności w terminie. M. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane wyżej postanowienie. Podniosła, że nie porusza się o własnych siłach, a wskazania zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności są dla niej krzywdzące. Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniósł o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Na wstępie, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz,1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ). Na wstępie należy podkreślić, że dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem, Sąd bada, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. W niniejszej sprawie skarżąca M. J. zakwestionowała postanowienie z dnia 8 marca 2012 r., w którym odmówiono jej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Miejskiego Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczającego ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od dnia 19 grudnia 2011 r. Przepis art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z unormowania przywołanego przepisu art. 58 k.p.a. wynika, że strona jest obowiązana uprawdopodobnić okoliczności związane z przyczyną uchybienia terminu oraz okresem trwania tej przyczyny. Strona winna zatem uprawdopodobnić fakt wystąpienia przyczyny uchybienia terminu, okoliczność daty zaistnienia przyczyny uchybienia terminu, jak i daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Wymóg uprawdopodobnienia tych okoliczności oznacza obowiązek ich wykazania, w sposób uzasadniający przypuszczenie, że okoliczności te w rzeczywistości zaistniały, a twierdzenia strony polegają na prawdzie. Uprawdopodobnienie nie wymaga zachowania przepisów o postępowaniu dowodowym, z reguły nie może ono jednak ograniczać się do samych twierdzeń strony. Bezspornym w sprawie było, że w/w orzeczenie zostało doręczone skarżącej w dniu 8 lutego 2012 r. Tym samym, termin do skutecznego wniesienia odwołania od orzeczenia upływał z końcem dnia 22 lutego 2012 r. Poza sporem było również, że w dniu 24 lutego 2012 r. zostało złożone odwołanie od orzeczenia a także "prośba o przywrócenie terminu odwołania". Odwołanie zostało więc złożone z przekroczeniem - o dwa dni - ustawowego terminu do jego złożenia. W prośbie o przywrócenie terminu skarżąca podniosła, że ma 87 lat, słabo pamięta, jest w złym stanie zdrowotnym i nie porusza się samodzielnie. Natomiast organ odmawiając przywrócenia terminu, odniósł się zasadniczo do treści złożonego odwołania, w którym wskazano "mieszkam z 62 letnim z synem który opiekuje się nią mną" i uznał, że skarżąca mogła wyręczyć się inną osobą w złożeniu odwołania. Takie postępowanie organu było jednak nieprawidłowe. Zdaniem Sądu w zaistniałej sytuacji organ, do którego skierowano wniosek (w tym przypadku wniosek o przywrócenie terminu) powinien był uwzględnić charakter dokonywanej czynności oraz zasady wyrażone m.in. w art. 7 i 9 k.p.a. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Zatem organ administracji zobowiązany jest działać zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów art. 7 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Należy podkreślić, że wnosząc odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu, skarżąca działała bez pełnomocnika. Można tu dodać, że z adnotacji poczynionej na odwołaniu i na wniosku "złożono osobiście" nie wynika przez kogo zostały złożone. Ponadto, ważnym jest, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku (ma 87 lat) i jest poważnie schorowaną, co potwierdza chociażby wydane na stałe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okoliczności, te nie zostały wzięte przez organ odwoławczy pod uwagę i wbrew treści przepisu art. 7 k.p.a. organ nie zażądał od skarżącej dodatkowych wyjaśnień, dotyczących wniosku i twierdzeń w nim zawartych. Jednak przede wszystkim, co jest istotnym dla sprawy, organ nie poczynił żadnych ustaleń, ani nie zażądał wyjaśnień, dotyczących okoliczności, która legła u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia, a mianowicie możliwości posłużenia się przez skarżącą inną osobą (synem) przy złożeniu odwołania. Zwłaszcza, że we wniosku skarżąca podniosła - "nie poruszam się samodzielnie", a w złożonym odwołaniu jako data jego sporządzenia wskazany jest dzień 10 lutego 2012 r. W okolicznościach niniejszej sprawy, bez poczynienia jakichkolwiek czynności wyjaśniających, powołanie się przez organ jedynie na treść odwołania jest niewystarczające i musi budzić wątpliwości, co do prawidłowości jego postępowania. Organ bowiem wydając zaskarżone postanowienie nie wyjaśnił w sposób dostateczny istotnych okoliczności, w tym powołanych we wniosku, stosownie do dyspozycji przepisu art. 77 § 1 k.p.a. Nadto, nie wynika z akt administracyjnych sprawy, aby organ pouczył skarżącą o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na rozpatrzenie jej wniosku (w tym obowiązku spełnienia przesłanek objętych dyspozycją przepisu art. 58 k.p.a., jak i nie zakreślił terminu na jego spełnienie), zgodnie z art. 9 k.p.a. Oczywiście rację ma organ, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i przywrócenie terminu może nastąpić jedynie z ważnych przyczyn. Jednak nie zwalnia to organu z ciążących na nim obowiązków, w tym zwłaszcza obowiązku poczynienia niezbędnych ustaleń, dla prawidłowego rozpoznania wniosku strony. Należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie przez organ odnośnie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, które przy orzekaniu należało wziąć pod uwagę. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd zaskarżone postanowienie należało wyeliminować z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Następnie organ ponownie rozważy całokształt okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zaprezentowanego przez Sąd stanowiska. Na tym tle, dokona też oceny przesłanek z przepisu art. 58 k.p.a. i w konsekwencji wyda stosowne postanowienie, zawierające uzasadnienie zgodne z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie, ponadto orzekł o przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu.