III SA/Gd 276/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2006 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 13 marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 30 stycznia 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Decyzją z dnia 13 marca 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], powołując się na treść art. 2, art. 6 ust.1 pkt.1 i ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz.734 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156, poz.1817) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 30 stycznia 2003 r. nr [...] przyznającą Cz. S. dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 31 lipca 2003 r. w wysokości 25,45 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem o charakterze obligatoryjnym, o ściśle określonym w ustawie sposobie obliczania. Jego wysokość zależy jedynie od wydatków mieszkaniowych określonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych oraz wysokości dochodów gospodarstwa domowego. Wydatki mieszkaniowe Cz. S. za lokal o powierzchni faktycznej 52,60 m² wynoszą 15,02 zł. Za podstawę obliczenia dodatku przyjmuje się 90% wydatków przypadających na powierzchnię normatywną, która dla 3 osób wynosi 45 m² (art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). 90% wydatków przypadających na powierzchnię normatywną to kwota 11,57 zł [ (15,02 : 52,60 m²) x 45 m² x 90%]. Kwotę wydatków powiększyć należy o kwotę 109,53 zł z tytułu należnych ryczałtów za brak wyposażenia lokalu w instalację ciepłej wody i gazu przewodowego, zatem wydatki mieszkaniowe Cz. S. wnoszą 121,10 zł. Następnie organ wskazał, że dochód gospodarstwa domowego strony określony stosownie do treści art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jako suma dochodów członków gospodarstwa domowego osiągniętych w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku wyniósł 2.391,30 zł, to jest 797,10 zł miesięcznie. Wysokość dodatku mieszkaniowego oblicza się jako różnicę pomiędzy wydatkami mieszkaniowymi przypadającymi na powierzchnię normatywną, a 12% dochodów gospodarstwa w gospodarstwie trzyosobowym (art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). W związku z powyższym wysokość dodatku mieszkaniowego wynosi: 121,10 zł – 95,65 zł (12% x 797,10 zł) = 25,45 zł. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Cz. S. podniosła, że za energię elektryczną płaci miesięcznie od 25 do 28 zł, za zimną wodę 11 zł, za wywóz nieczystości 41 zł, zaś butla gazu kosztuje 30 zł i wystarcza na miesiąc. Wskazała, iż przyznaną kwotę dodatku mieszkaniowego musi odebrać osobiście w kasie Urzędu Gminy [...], to jest 10 km od jej miejsca zamieszkania i po odliczeniu kosztów biletu autobusowego z kwoty dodatku pozostaje jedynie 16,45 zł. Jest to kwota bardzo niska i nawet odkładając ją przez 6 miesięcy, co daje sumę 98,70 zł nie wystarcza na kupno opału w dostatecznej ilości. Nadto skarżąca podniosła, iż nie zgadza się z wyliczeniem dochodów członków gospodarstwa domowego, gdyż w decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dochód ten wynosi 714,37 zł, zaś według organu drugiej instancji wynosi on 797,10 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skarżącej organ wskazał, że na potrzeby zasiłków przyznawanych przez ośrodki pomocy społecznej podaje się tzw. "dochód netto" (w sytuacji skarżącej to kwota 714,37 zł), zaś na potrzeby dodatków mieszkaniowych przyjmuje się tzw. "dochód brutto", zawierający zaliczkę na podatek dochodowy, czyli kwotę 797,10 zł. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz nie ze względów w niej wskazanych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Pojęcie wydatków mieszkaniowych wyjaśniają zaś przepisy art. 6 ust. 3 – 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm.), zwanej dalej ustawą o dodatkach mieszkaniowych. W myśl tych przepisów wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Do wydatków tych zalicza się: 1) czynsz, 2) opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, 3) zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, 4) odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, 5) inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, 6) opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, 7) wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Nie stanowią natomiast wydatków mieszkaniowych wydatki poniesione z tytułu ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów oraz opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) na cele bytowe. Jeżeli osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy zamieszkuje w lokalu mieszkalnym lub domu niewchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu gminy, do wydatków przyjmowanych dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego zalicza się: 1) wydatki, które w wypadku najmu lokalu mieszkalnego byłyby pokrywane w ramach czynszu, lecz wyłącznie do wysokości czynszu, jaki obowiązywałby dla danego lokalu, gdyby lokal ten wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy, 2) opłaty, poza czynszem, które obowiązywałyby w zasobie mieszkaniowym gminy, gdyby lokal ten wchodził w skład tego zasobu. Ustawa ogranicza do tak zwanej powierzchni normatywnej wartość wydatków będących bazą ustalenia wysokości dodatku, co oznacza, że prawidłowa jest zastosowana przez organa administracji zasada podzielenia całości wydatków przez ilość metrów kwadratowych powierzchni mieszkania i pomnożenia uzyskanego wyniku przez ilość metrów kwadratowych powierzchni normatywnej (w przypadku skarżącej 45 m²). Ustawa o dodatkach mieszkaniowych w art. 9 ust. 1 stanowi, że Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia określi, m.in. szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego. Na podstawie tej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 28 grudnia 2001 r. rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156, poz. 1817), którego § 2 ust. 2 stanowi, że do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki wymienione w ust. 1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Organy administracji publicznej rozpatrując niniejszą sprawę powołały się na przepisy tegoż rozporządzenia i wskazały, że do wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego można zaliczyć jedynie 90% wydatków faktycznie poniesionych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r. w sprawie P 4/05, po rozpatrzeniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku orzekł jednak, że art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art.92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez to, że narusza zakres ustawowego upoważnienia. Trybunał uznał zatem, że ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10% nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wobec powyższego należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 1 pkt 1 przywołanej wyżej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, zaś w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (tak J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000, poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...]. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej będą zobowiązane zastosować przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego wynikającej z powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zmiana ta spowodowała, że obniżenie wysokości wydatków przyjmowanych do wyliczenia dodatku mieszkaniowego do 90% musi być uznane za bezpodstawne. Na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja może być wykonana.