III SA/Gd 279/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej delegowanego do Prokuratury Apelacyjnej P. P. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Wojewody z dnia 4 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lutego 2013 r. (nr [...]) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 7 grudnia 2012 r. (nr [...]) o wymeldowaniu A. R. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z dnia 20 października 2011 r. D. W. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie A. R. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. podając, że ww. osoba w przedmiotowym lokalu nie mieszka od 15 lat. Wskazała, że A. R. wyjechała z matką – J. S. do Włoch, tam pracuje i przebywa. W lokalu mieszka jedynie jej babcia – J. S. Decyzją z 7 grudnia 2012 r. (nr [...]) Prezydent Miasta - działając na podstawie art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) - orzekł o wymeldowaniu A. R. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu organ podał, że przeprowadzono rozprawę administracyjną w trakcie której przesłuchano D. W. i świadków. Przesłuchano również J. S. Nadto w dniu 5 czerwca 2012 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowego lokalu. Na podstawie zgromadzonego i opisanego w decyzji materiału dowodowego organ uznał, że A. R. - w wieku ośmiu lat - wyjechała wraz z matką do Włoch w 1995 r., tam się uczyła a następnie podjęła pracę. Mieszka tam z matką, ojczymem i dwójką rodzeństwa. Opuszczenie przedmiotowego lokalu było dobrowolne i trwałe. W ocenie organu lokal nie jest jej centrum życiowym. W żaden sposób nie uprawdopodobniła ona też czasowego charakteru pobytu we Włoszech. Organ zaznaczył, że opuszczając miejsce stałego zameldowania w G. J. S. - matka, małoletniej wówczas A. R., nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku meldunkowego, tzn. nie zgłosiła wyjazdu córki za granicę z zamiarem czasowego tam pobytu. Nie sposób zatem zgodzić się z jej oświadczeniem, że z kraju wyjechała z zamiarem czasowego pobytu za granicą. Z kolei deklaracja A. R. powrotu do spornego mieszkania w przyszłości nie może wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. W odniesieniu do twierdzeń A. R. o konieczności posiadania zameldowania w Polsce z uwagi na potrzebę wyrobienia polskiego dowodu osobistego czy paszportu, organ zaznaczył, że posiadanie zameldowania w Polsce nie jest warunkiem niezbędnym do złożenia wniosku o wydanie dowodu osobistego, jak i paszportu. Zameldowanie na terenie Polski nie potwierdza polskiego obywatelstwa, a wymeldowanie nie jest tożsame z jego utratą. A. R. złożyła odwołanie od tej decyzji, wskazując na krzywdzący charakter rozstrzygnięcia. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 4 lutego 2013 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - dalej: "k.p.a." w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ponadto utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje, iż opuszczenie miejsca pobytu musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezspornie, że od 1995 r. A. R. nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały. Opuściła to miejsce wraz z matką i wyjechała do Włoch. Oględziny ww. lokalu wykazały, że znajduje się on na piętrze, składa się z dwóch pokoi, w jednym mieszka J. S., drugi pokój jest zajmowany przez jej syna – Z. S. Ustalono, że pomiędzy J. i J. S., a D. W. istnieje konflikt, który związany jest z uregulowaniem stanu prawnego nieruchomości. W Sądzie Rejonowym w G. toczy się sprawa o zasiedzenie tego lokalu. Zdaniem organu odwoławczego ocena dokonana przez organ pierwszej instancji była prawidłowa i wykazała jednoznacznie, że lokal nie jest centrum życiowym A. R., co najmniej od czasu opuszczenia wraz z matką Polski w 1995 r. i wyjazdu do Włoch. Nie można zatem mówić o stałym pobycie wymienionej w lokalu, a zatem dalsze utrzymywanie meldunku stanowiłoby fikcję meldunkową. Co prawda strona sporadycznie przyjeżdża do lokalu na wakacje, odwiedza babcię, składa deklaracje dotyczące powrotu do kraju, jednakże fakt wieloletniego niezamieszkiwania w lokalu i sam zamiar powrotu do tego lokalu w przyszłości, nie może mieć wpływu na wynik sprawy meldunkowej. W kontekście sporu dotyczącego spraw majątkowych związanych z prawem własności lokalu organ podkreślił, że okoliczności te nie mają znaczenia z uwagi na wyłącznie ewidencyjny charakter instytucji meldunku. Organ wyjaśnił, że brak meldunku nie pozbawia strony możliwości przyjazdów w celu odwiedzin rodziny, a w przypadku powrotu na stałe nie wyłącza możliwości zamieszkania w tym lokalu i zameldowania się w nim na pobyt stały. A. R. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji organu pierwszej instancji; ewentualnie stwierdzenia ich nieważności. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 9 ust. 2b w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz obrazę prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i nast. k.p.a. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że jej centrum życiowe znajduje się w miejscu stałego zameldowania, gdzie zarówno ona jak i jej najbliższa rodzina (matka – J. S.) mają ześrodkowane stosunki osobiste i rodzinne. W lokalu znajdują się jej ruchomości, co zostało potwierdzone podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w toku postępowania cywilnego o zasiedzenie nieruchomości oraz wizji lokalnej prowadzonej w ramach postępowania administracyjnego o wymeldowanie. Skarżąca zwróciła uwagę, że jej pobyt za granicą ma charakter czasowy, do czasu ukończenia nauki przez jej siostrę – N. L. Po ukończeniu nauki siostry cała rodzina zamierza powrócić do kraju. W ocenie skarżącej przedmiotowa sprawa nie zmierza do uporządkowania stanu prawnego lecz zabezpieczenia osobistych korzyści D. W., która złożyła wniosek o wymeldowanie w następstwie złożonego przez jej babcię (J. S.) wniosku o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości. Podkreśliła także, że za realizacją stałego pobytu w Polsce przemawia okoliczność przejęcia opieki nad babką, która jest w podeszłym wieku. Pismem z dnia 29 maja 2013 r. (sygn. akt [...]) do postępowania zgłosił udział Prokurator. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zaistniały jakiekolwiek okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania osoby zameldowanej na pobyt stały niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: 1/ faktyczne opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego oraz 2/ niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W tym kontekście należy przyjąć, że stwierdzenie istnienia przesłanki "faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego" może nastąpić w przypadku ustalenia faktu nie zamieszkiwania danej osoby w lokalu, w którym posiada ona zameldowanie na pobyt stały, a następnie stwierdzenia, że opuszczenie przez tę osobę tego lokalu (miejsca pobytu stałego) miało charakter dobrowolny i trwały. Na ustalenie tych zatem okoliczności nakierowane być musi każdorazowo prowadzone przez organy administracji postępowanie wyjaśniające toczące się w przedmiocie wymeldowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za "miejsce stałego pobytu" należy uznać miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym to osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych, wychodzi do pracy itp. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 6 marca 2012 r., II SA/Rz 1180/11, LEX nr 1138768). Z kolei "o trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu, a o dobrowolności opuszczenia, samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej" (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r., II SA/Bk 468/12, LEX nr 1248682). W ocenie Sądu przyjęte przez Prezydenta Miasta i Wojewodę za podstawę zaskarżonych decyzji ustalenia faktyczne istotne z punktu widzenia orzeczenia o wymeldowaniu skarżącej znajdują potwierdzenie w zgromadzonym przez te organy materiale dowodowym oraz w dokonanej przez nie ocenie tego materiału. W oparciu o zgromadzone (przeprowadzone) w postępowaniu dowody (przesłuchania wskazanych przez strony świadków, zeznania stron, oględziny, dokumenty urzędowe) ustalono bowiem, że skarżąca opuściła jako osoba małoletnia wraz ze swoją matką (J. S.) w 1995 r. miejsce pobytu stałego wyjeżdżając do Włoch. Jej matka we Włoszech zawarła związek małżeński i założyła nową rodzinę (urodziła kolejne dwoje dzieci). Stwierdzono, że lokal, w którym skarżąca posiada zameldowanie na pobyt stały to dwupokojowe mieszkanie na piętrze, zamieszkiwane wspólnie przez babkę skarżącej – J. S. i brata jej matki – Z. S. Ustalono, że skarżąca przyjeżdża od czasu do czasu w odwiedziny do babki zatrzymując się w tym lokalu. W latach 2008-2010 nie była w G., gdyż podjęła pracę i nie mogła przyjechać wraz z matką do Polski. Ustalono, że skarżąca zamierza wraz z rodziną wrócić do kraju po ukończeniu nauki we Włoszech przez jej siostrę. Oceniając zgromadzone dowody organy zgodnie przyjęły, że skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego (lokal nr [...] przy ul. [...] w G.) wyjeżdżając jako osoba małoletnia wraz z matką do Włoch i tam koncentrując swoje życiowe interesy. W ocenie Sądu - wbrew zarzutom podniesionym w skardze - organy nie naruszyły art. 9 ust. 2b w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. organy przeprowadziły prawidłową wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy gromadząc materiał dowodowy dający podstawę do wszechstronnego rozpoznania sprawy i orzeczenia o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Stwierdzenie faktu, że skarżąca faktycznie nie przebywa (nie zamieszkuje) pod wskazanym adresem bowiem opuściła to miejsce trwale i dobrowolnie (wyjeżdżając kilkanaście lat temu wraz z matką do Włoch) stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania skarżącej i orzeczenia w tym przedmiocie. Wyjaśnić należy, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter wyłącznie ewidencyjno-rejestracyjny i służy jedynie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania. Nie ma ona charakteru nieodwracalnego. Decyzja o wymeldowaniu nie ogranicza prawa do przebywania w lokalu ani też nie powoduje utraty prawa własności, czy współwłasności do tego lokalu, ani też nie przywraca prawa posiadania, czy też prawa własności (zob. postanowienie NSA z dnia 2 października 2012 r., II OSK 2284/12, LEX nr 1270196). Zarówno fakt przyjazdów w odwiedziny do babci czy też wyrażany zamiar powrotu na stałe do Polski nie świadczą o faktycznym zamieszkiwaniu skarżącej w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu w nim, lecz co najwyżej o zamiarze (ponownego) w nim zamieszkania. W orzecznictwie przyjmuje się, że "sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez >>zamiar<< należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności. Co prawda, nawet w razie długotrwałego przebywania danej osoby poza miejscem zameldowania i rzeczywistego przeniesienia jej centrum życiowego w inne miejsce zamieszkania nie można z góry wykluczyć, że osoba ta nie zmieniła swej woli i zamiaru, jednak składane w tym zakresie zapewnienia o chęci zamieszkiwania w miejscu zameldowania nie mogą być sprzeczne z przejawami tej woli znajdującymi potwierdzenie w obiektywnych okolicznościach faktycznych". Z wyjaśnień skarżącej wynika natomiast, że do czasu ukończenia w Włoszech szkoły przez jej siostrę – N. L. (co miałoby nastąpić w czerwcu 2013 r.) skarżąca nie planuje powrotu, co potwierdza przyjęte przez organy na dzień wydania decyzji ustalenia faktyczne o rzeczywistym niezamieszkiwaniu (opuszczeniu) przedmiotowego lokalu przez skarżącą. Należy przyjąć, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do przyjęcia, że centrum życiowe skarżącej znajduje się we Włoszech (tam skarżąca przebywa z rodziną – matką, siostrami, ojczymem; podejmuje zatrudnienie), a zatem nie przebywa w G. przy ul. [...] z zamiarem stałego pobytu. Miejsce to bowiem opuściła trwale (kilkanaście lat temu) i przyjąć należy, że dobrowolnie, gdyż – wyjeżdżając z matką jako osoba małoletnia – nie podjęła jakichkolwiek prób stałego (trwałego) zamieszkiwania pod wskazanym adresem już jako osoba pełnoletnia. W odniesieniu do podniesionego w skardze zarzutu nieuwzględnienia przez organy ustaleń poczynionych podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w toku postępowania cywilnego o zasiedzenie nieruchomości oraz wizji lokalnej prowadzonej w ramach postępowania administracyjnego o wymeldowanie, Sąd pragnie wyjaśnić, że z treści protokołu oględzin lokalu z dnia 5 czerwca 2012 r. nie wynika, by skarżąca posiadała jakiekolwiek ruchomości w przedmiotowym lokalu (w protokole tym wskazano jedynie na pozostawione przez jej matkę: ręczniki, pościel czy ubrania). Co do protokołu z oględzin nieruchomości dokonanego w ramach postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym G.-P. (sygn. akt XIII Ns 2164/11) w sprawie o zasiedzenie należy wskazać, iż – na co słusznie zwróciły uwagę organy – protokół ten zawiera informacje na temat budynku, elementów jego konstrukcji, ogrodu i ogrodzenia, brak jest natomiast w nim jakichkolwiek ustaleń dotyczących wyposażenia mieszkań, sprzętów i przedmiotów znajdujących się w nich czy też zamieszkiwania osób, co w oczywisty sposób dyskwalifikuje jego wartość dowodową w niniejszej sprawie (art. 75 § 1 k.p.a). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.