III SA/Gd 28/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak ( spr. ) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2013 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 31 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 31 października 2012 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 26 września 2012 r. nr [...] w sprawie wymeldowania skarżącego – W. D. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego w miejscowości B. S., ul. [...] gm. L. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z dnia 26 lipca 2012 r. (nr [...]) Wójt Gminy zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymeldowania W. D. Dnia 26 września 2012 r. Wójt Gminy - powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.) – orzekł o wymeldowaniu W. D. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego w miejscowości B. S., ul. [...] gm. L. W uzasadnieniu wskazano, że W. D. przebywa w Niemczech, gdzie posiada meldunek oraz otrzymuje pomoc finansową. Miejsce pobytu stałego opuścił w 2008 r., nie posiada w nim żadnych swoich rzeczy osobistych. Do lokalu przy ul. [...] w miejscowości B. S. przyjeżdża kilka razy w roku odwiedzić swojego ojca. Organ uznał, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W odwołaniu od tej decyzji skarżący oświadczył, że jego brat - . D. wyrzucił należące do niego przedmioty i pozbawił go dachu nad głową. Brat skarżącego nie chciał go wpuścić do domu, w związku z czym zmuszony był podjąć pracę i znaleźć dach nad głową, początkowo na terenie gminy, później w innych częściach kraju a potem wyjechać za granicę. W ciągu minionych lat skarżący wskazał, że wielokrotnie odwiedzał dom rodzinny z nadzieją na powrót i polepszenie stosunków z bratem, jednakże brat nigdy od 2008 r. nie wpuścił go do domu. Wojewoda decyzją z 31 października 2012 r. nr [...] – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 27 sierpnia 2012 r. W. D. zeznał, że w spornym lokalu nie mieszka od listopada 2008 r. Twierdzi, że został z niego wyrzucony, a 2009 r. zostały wyrzucone wszystkie jego rzeczy osobiste. Po wymeldowaniu i wyrzuceniu szukał pracy w kraju a potem wyjechał za granicę. W ocenie organu całokształt zachowań skarżącego potwierdza, że lokal, w którym posiada zameldowanie na pobyt stały przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych, a zatem utrzymywanie przedmiotowego meldunku w spornym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową. Meldunek ma za zadanie potwierdzać fakt przebywania osoby w miejscu jej rzeczywistego przebywania, a w przypadku W. D. trudno jest mówić o stałym pobycie w spornym lokalu, skoro w nim nie mieszka przynajmniej od listopada 2008 roku. W odniesieniu do twierdzenia skarżącego, że został przez właściciela lokalu wyrzucony, organ wskazał, że osobie, której naruszono posiadanie lokalu, służy roszczenie wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania lokalu w terminie jednego roku od daty naruszenia. Brak działań prawnych związanych ze złożeniem pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania jest równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Potwierdzeniem dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego przez W. D. jest zdaniem organu zaniechanie podejmowania jakichkolwiek prawnych działań w celu umożliwienia powrotu do spornego lokalu i zamieszkania w nim na pobyt stały. W związku z faktem, że skarżący zaniechał podjęcia działań umożliwiających powrót do spornego lokalu, a termin do wystąpienia z przedmiotowym powództwem już minął, organ odwoławczy uznał, że opuszczenie spornego lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. Pismem z dnia 7 grudnia 2012 r. W. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, zarzucając: 1/ naruszenie przez organy administracji art. 79, 81 i 10 K.p.a.; 2/ utrzymanie w mocy przez Wojewodę decyzji organu pierwszej instancji, który powinien być wyłączony ze względu na brak obiektywizmu i stronniczość; 3/ pominięcie podjęcia czynności ugodowych pomiędzy nim a Gminą i bratem skarżącego (art. 13 § 2 K.p.a.). Skarżący powtórzył, że domu rodzinnego, który nadal stanowi jego centrum życiowe, nie opuścił na stałe, nie wyprowadził się, a jego rzeczy osobiste usunął i zniszczył jego brat. Skarżący oświadczył, że nie wytoczył mu sprawy cywilnej o zniszczenie mienia, ponieważ miał nadzieję na polubowne rozwiązanie konfliktu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zaistniały jakiekolwiek okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za "miejsce stałego pobytu" należy uznać miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym to osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych itp. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 6 marca 2012 r., II SA/Rz 1180/11, LEX nr 1138768). Z kolei przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego, a nie z bezprawnego działania innych osób, przy czym – co istotne - za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11, LEX nr 1109021). Z ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu administracyjnym wynika, że właścicielem lokalu położonego w miejscowości B. S., ul. [...] gm. L., jest G. D. – brat skarżącego. Na podstawie zeznań skarżącego ustalono, że nie przebywa na stałe w ww. lokalu mieszkalnym przynajmniej od listopada 2008 r. Przyjeżdża jedynie co jakiś czas odwiedzić swojego ojca (który – jak sam twierdzi – mieszka obok, bo pod adresem: ul. [...]). Pod koniec 2009 r. z lokalu zostały usunięte wszystkie jego rzeczy osobiste (rzeczy zostały wyrzucone i zniszczone przez jego brata). Skarżący twierdzi, że nigdy nie wyprowadził się dobrowolnie z tego lokalu, lecz został z niego wyrzucony przez brata. Jak zostało wcześniej wskazane, aby móc przyjąć, iż skarżący został zmuszony do opuszczenia przedmiotowego lokalu wbrew swojej woli (a więc nie opuścił miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny), skarżący winien podjąć określone działania prawne mające na celu obronę przed takim bezprawnym działaniem. Z ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu wynika natomiast, że skarżący mając świadomość pozbawienia go możliwości zamieszkiwania w lokalu będącym – jak twierdzi – jego życiowym centrum, nie podjął jakichkolwiek działań prawnych umożliwiających mu powrót do tego lokalu. Należy wskazać, że środkiem prawnym skierowanym przeciwko bezprawnemu uniemożliwieniu korzystania z lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, jest przysługujące jej roszczenie wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania lokalu, w terminie 1 roku od naruszenia tego posiadania. Skarżący – co potwierdził na rozprawie w dniu 14 marca 2013 r. - z takim powództwem nie wystąpił, a zatem należy przyjąć, iż godził się z zaistniałym stanem rzeczy, co w konsekwencji oznacza – jak słusznie uznały organy administracji – że opuszczenie przez niego lokalu, w którym posiadał meldunek na pobyt stały, było dobrowolne. Reasumując, na gruncie dokonanych przez organy w postępowaniu, niezakwestionowanych ustaleń faktycznych należy uznać, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy. Mianowicie, W. D. nie dopełnił określonego w art. 15 ust. 1 ustawy obowiązku wymeldowania się i opuścił miejsce pobytu stałego, przy czym oceniając całokształt zachowań skarżącego należało uznać, że opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. W tej sytuacji należało przyjąć, że orzeczenie o wymeldowaniu W. D. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego w miejscowości B. S., ul. [...] gm. L., było zgodne z prawem. Na ocenę legalności kontrolowanych decyzji nie mogą mieć wpływu uchybienia proceduralne dostrzeżone przez organ odwoławczy i powtórzone przez skarżącego w skardze, czyli naruszenie: art. 79 K.p.a. (poprzez niepoinformowanie skarżącego o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków), a także art. 81 i 10 K.p.a. (poprzez zaniechanie poinformowania skarżącego o możliwości wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów). Należy w tym kontekście wyjaśnić, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. uwzględnienie skargi i uchylenie kontrolowanej decyzji jest możliwe w przypadku stwierdzenia przez Sąd innego – aniżeli dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca, gdyż za podstawę faktyczną rozstrzygnięć zostały przyjęte wyłącznie ustalenia wynikające ze złożonych przez skarżącego zeznań. Nie mogą mieć jakiegokolwiek znaczenia dla oceny legalności działań organów administracji niczym nie poparte twierdzenia skarżącego o stronniczości Wójta Gminy oraz pominięcie podjęcia przez Wójta działań mających na celu rozstrzygnięcie sprawy poprzez zawarcie ugody (art. 13 § 2 K.p.a.). Należy podkreślić, że wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego (obiektywnego) faktu, a decyzja o wymeldowaniu ma wyłącznie charakter ewidencyjny (czyli rejestrowy) stwierdzający, że dana osoba nie przebywa przez określony czas w danym lokalu i opuściła go w sposób dobrowolny (art. 10 ust. 2 ustawy a contrario). Charakter sprawy nie dopuszcza zatem do rozstrzygania jej w drodze ugody pomiędzy wymeldowywanym a właścicielem lokalu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.