III SA/Gd 284/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 29 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2008 r. (data stempla pocztowego), uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 3 września 2008 r. A. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek skarżący podał, iż jest osobą rozwiedzioną, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, przeznaczającą znaczną część uzyskiwanych dochodów na zakup niezbędnych leków. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Źródłem jego dochodów jest renta w wysokości 502,81 zł brutto miesięcznie, zaś po dokonaniu potrąceń - 244,72 zł. Ponadto wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu umowy zlecenia w wysokości 424,80 zł brutto miesięcznie. Dane o wysokości dochodów potwierdza załączony do wniosku przekaz pocztowy świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za sierpień br. oraz zaświadczenie od zleceniodawcy skarżącego z dnia 29 sierpnia 2008 r. obejmujące informacje o zarobkach za lipiec br. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych zaświadczenia spółdzielni mieszkaniowej z dnia 14 marca 2008 r. wynika, że skarżący zamieszkuje w lokalu mieszkalnym na warunkach lokatorskiego prawa do lokalu i nie posiada zaległości w opłatach eksploatacyjnych. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy następuje tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 12 września 2008 r., doręczonym w dniu 17 września 2008 r. wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: odpisów zeznań podatkowych za 2007 r., a w przypadku ich nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; kopii dokumentów obrazujących aktualną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych); kopii dokumentów obrazujących wysokość wydatków ponoszonych na zakup leków; oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący w piśmie z dnia 22 września 2008 r. (data stempla pocztowego) wskazał, iż nie jest w stanie przedłożyć wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie z uwagi na urlop urzędników oraz odległość od miejscowości, w której może je uzyskać. Do pisma dołączono zaświadczenie pracowni psychologicznej Szpitala [...] z dnia 29 lipca 2008 r. Wobec okoliczności podnoszonych przez wnioskodawcę, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 października 2008 r. przedłużono o 7 dni termin do złożenia dokumentów źródłowych wymienionych w zarządzeniu z dnia 12 września 2008 r., zaś informację w tym przedmiocie doręczono mu w dniu 10 października 2008 r. (dowód: potwierdzenie odbioru - w aktach sprawy). Pomimo upływu przedłużonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżący nie nadesłał jakichkolwiek żądanych dokumentów ani oświadczeń. Podkreślić przy tym należy, iż niektóre z dokumentów żądanych w zarządzeniu z dnia 12 września 2008 r. miały być przedstawione w formie oświadczenia (co do korzystania pomocy społecznej czy ewentualnego nieposiadania rachunków bankowych), bądź miały to być kopie dokumentów, które strona mogła posiadać (wyciągi z rachunku bankowego, dowody opłat czynszowych, za energię gaz, ogrzewanie i innych), i wbrew twierdzeniu skarżącego doręczenie tych dokumentów było możliwe przy niewielkim nakładzie sił i środków, zwłaszcza w przedłużonym na wniosek skarżącego terminie. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Takie postępowanie wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.