III SA/Gd 284/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 8 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie towaru objętego procedurą składu celnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2011 r. znak [...] Naczelnik Urzędu Celnego działając na podstawie art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie towaru objętego procedurą składu celnego na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] złożonego przez A Sp. z o.o. z siedzibą w G. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 23 grudnia 2005 r. spółka zgłosiła w procedurze składu celnego towar, tj. mrożone połówki piersi kurczaka bez kości (4330 KART 5196 KGM) sprowadzany z Brazylii. Przedmioty towar został zaklasyfikowany do kodu Taric 0207 14 10 00. Wnioskiem z dnia 26 października 2011 r. pełnomocnik spółki wystąpił o zmianę danych zawartych w w/w zgłoszeniu celnym w zakresie klasyfikacji taryfowej. Swoje żądanie wnioskodawca uzasadnił tym, iż przedmiotowy towar nie odpowiadał wymaganiom przywozowym Unii Europejskiej w związku z czym skierowany został przez lekarza weterynarii do składu celnego prowadzonego przez B Sp. z o.o. Wnioskodawca podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem cecha i właściwość produktu w postaci nadawania się i odpowiedniości do spożycia przez ludzi wymaga odniesienia do przepisów regulujących kwestie sanitarne, zdrowotne oraz organizacji kontroli weterynaryjnej żywności pochodzenia zwierzęcego. Każdy towar, który nie spełnia wymagań przewidzianych dla produktu nadającego się do spożycia przez ludzi jest produktem nie nadającym się i nieodpowiednim do spożycia przez ludzi w rozumieniu uwagi do działu 2 Nomenklatury Scalonej. Mając na uwadze w/w okoliczności argumentację organ pierwszej instancji wskazał, że art. 165a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania. Po pierwsze organ odmawia wszczęcia postępowania gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną. Druga podstawa stanowi, że odmawia się wszczęcia postępowania jeżeli "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Jak dalej wskazał Naczelnik Urzędu Celnego na podstawie zgody wydanej przez Archiwum Państwowe w G. nr [...] z dnia 7 kwietnia 2011 r. zgłoszenia celne z roku 2005 znajdujące się w Składnicy Akt Urzędu Celnego w G., w tym również zgłoszenie objęte wnioskiem zostały zniszczone. W związku z tym nie była możliwa weryfikacja przedmiotowego zgłoszenia. Oznacza to tym samym, że postępowanie w niniejszej sprawie nie mogło być wszczęte. W zażaleniu na w/w postanowienie A Sp .z o.o. wniosła o jego uchylenie podnosząc zarzut obrazy przepisów postępowania (art. 165a § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa) poprzez przyjęcie, że zniszczenie akt stanowi przyczynę, która uniemożliwia wszczęcie postępowania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że zwrotu "lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" nie można interpretować rozszerzająco. Należy je odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Tym samym w/w zwrot nie dotyczy sytuacji, kiedy tak jak w realiach sprawy zgłoszenie celne z całą pewnością istniało lecz zostało następnie zniszczone. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem brakujące akta administracyjne winny być odtworzone w postępowaniu administracyjnym. Jakkolwiek przepisy k.p.a. (ustawy – Ordynacja podatkowa) nie zawierają norm regulujących postępowanie w przedmiocie zaginięcia lub zniszczenia akt, to jednak dopuszczalne a nawet konieczne staje się w takiej sytuacji zastosowanie w drodze analogii normujących tę kwestię przepisów działu IX ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taki pogląd wyrażony został w wyroku NSA z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1710/08 oraz w wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1004/11. Postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zakwestionowane postanowienie Naczelnika Urzędu z dnia 21 listopada 2011 r. wskazując w postawie prawne własnego rozstrzygnięcia art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Dyrektor Izby Celnej odwołując się do treści art. 165 § 3 oraz art. 165a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa wskazał, że jednolite dokumenty administracyjne (SAD) wraz z załącznikami posiadają kategorię archiwalną B5, co oznacza, że po upływie 5 lat (jak w niniejszej sprawie) akta te mogą ulec brakowaniu po uprzednim uzyskaniu zgody właściwego archiwum państwowego. Wynika to z zarządzenia nr 43 Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2003 r. w sprawie wprowadzenia instrukcji kancelaryjnej i rzeczowego wykazu akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych w izbach celnych i składnic akt w urzędach celnych oraz zasad postępowania z materiałami archiwalnymi i dokumentacją niearchiwalną w administracji celnej. Akta przedmiotowej sprawy wskazują, że dokument SAD objęty wnioskiem strony został poddany brakowaniu na podstawie zgody wydanej przez Archiwum Państwowe w G. (nr [...]z dnia 7 kwietnia 2011 r.). Skoro zaś organ celny nie był już w posiadaniu zgłoszenia celnego (i jego załączników), którego zmiany domagała się strona słusznie uznał, że jest to przyczyna uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w oparciu o art. 165a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa. Tym samym zarzut naruszenia tego przepisu podniesiony we wniesionym zażaleniu jest w ocenie Dyrektora Izby Celnej bezpodstawny. Co równie istotne, organ celny nie był też zobligowany do odtworzenia przedmiotowego zgłoszenia celnego. Niewątpliwie zgłoszenie to istniało, jednak jak wyżej wyjaśniono, po upływie 5 – letniego okresu przechowywania zostało poddane brakowaniu (zniszczeniu) zgodnie z obowiązującą w tym zakresie procedurą. Powołane przez stronę wyroki sądów administracyjnych dotyczyły zaś zgoła odmiennych sytuacji. Sądy te wypowiedziały się bowiem w sprawie odtworzenia brakujących akt administracyjnych, które uległy uprzednio zniszczeniu lub zaginięciu. Kolejną istotną kwestią jest również fakt, że towary objęte procedurą składu celnego na podstawie w/w zgłoszenia celnego zostały następnie objęte procedurą tranzytu wspólnotowego zewnętrznego na podstawie Tranzytowych Dokumentów Towarzyszących [...] z dnia 28 grudnia 2005 r. i [...] z dnia 5 stycznia 2006 r. W dokumentach tych dla towaru zadeklarowany został kod CN 0207 14 czyli taki sam jak w zgłoszeniu celnym. Z uwagi na brak zakończenia procedury tranzytu wszczęta została procedura poszukiwawcza. Z uwagi na fakt, iż urząd celny przeznaczenia nie potwierdził faktu przedstawienia towaru wraz z dokumentami tranzytowymi wszczęto postępowanie celne w sprawie niezakończonej operacji tranzytu wspólnotowego, w toku którego ustalono, że nastąpiło usuniecie towaru spod dozoru celnego. Stosowne decyzje Naczelnika Urzędu Celnego jak i Dyrektora Izby Celnej nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokami z dnia 21 stycznia 2010 r. (sygn. akt III SA/Gd 496/09 oraz III SA/Gd 498/09) oddalił skargi spółki. Z kolei skargi kasacyjne od w/w wyroków WSA w Gdańsku zostały oddalone przez NSA wyrokami z dnia 28 kwietnia 2011 r. Tym samym kwestia prawidłowości klasyfikacji towaru objętego w/w zgłoszeniem celnym do kodu Taric 0207 14 10 00 została już rozstrzygnięta. W skardze na w/w postanowienie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A Sp. z o.o. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie postanowień. Postanowieniu Dyrektora Izby Celnej skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 165a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że zniszczenie zasadniczego elementu akt postępowania (to jest zgłoszenia celnego) stanowi inną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że możliwość odtworzenia akt administracyjnych wynika m.in. z przepisów procesowych, w tym określających zasady ogólne postępowania administracyjnego, zasady i środki dowodowe (w tym zasadę oficjalności postępowania wyjaśniającego), niektóre czynności materialno – techniczne (wezwania) oraz zasady stosowania środków przymusu zabezpieczających prawidłowy przebieg postępowania wyjaśniającego. W związku z powyższym zwrot "lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" nie dotyczy sytuacji, kiedy tak jak w realiach sprawy zgłoszenie celne z całą pewnością istniało lecz zostało następnie zniszczone. Z kolei granice spraw o sygn. akt III SA/Gd 496/09 oraz III SA/Gd 498/09 rozstrzyganych przez WSA w Gdańsku nie obejmowały kwestii prawidłowości zgłoszenia celnego o objęcie procedurą celną składu celnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota problemu w sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie: czy zasadnie organ odmówił wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy w dacie złożenia wniosku o zmianę klasyfikacji taryfowej towaru objętych procedurą składu celnego na podstawie zgłoszenia wyżej opisanego, nie był już w posiadaniu tego zgłoszenia. Wskazać w tym miejscu należy, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego (art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne; Dz. U. Nr 68, poz.622 ze zm.). Zgodnie z art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej). Zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa, bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3288/06). W literaturze przedmiotu wskazuje się, że jedną z regulacji uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania jest złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty po wygaśnięciu prawa do złożenia tego wniosku (C. Kosikowski, L. Etel, K. Dowgier. P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa Komentarz Lex 2007 wyd. II). Odnosząc powyższe na grunt postępowania celnego zwrócić należy uwagę, iż wniosek skarżącego dotyczył zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym w zakresie klasyfikacji taryfowej. Konieczne zatem jest odniesienie się do regulacji dotyczących możliwości weryfikacji zgłoszenia celnego. Art. 78 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE.L.92.302.1) dalej jako WKC stanowi, że po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać zmian w zgłoszeniu celnym. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 201 WKC). Niezwłocznie po dokonaniu zaksięgowania, dłużnik powinien zostać w odpowiedni sposób powiadomiony o kwocie należności, przy czym powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego (art. 221 ust. 1 i 3 WKC). W myśl art. 67 WKC jeżeli szczególne przepisy nie stanowią inaczej, to datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłoszono towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne. Z powyższych regulacji - zdaniem Sądu - jednoznacznie wynika, że w zgłoszeniu celnym z dnia 23 grudnia 2005 roku nie byłoby możliwe dokonanie zmian zawartych w nim danych mających wpływ na klasyfikację taryfową towarów na podstawie wniosku z dnia 26 października 2011 roku. Dodatkowo wskazać należy, że w koherencji z powyższymi uregulowaniami pozostają przepisy dotyczące zasad archiwizowania dokumentów. Jak wynika z zarządzenia nr 43 Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2003 roku w sprawie wprowadzenia instrukcji kancelaryjnej i rzeczowego wykazu akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych w izbach celnych i składnic akt w urzędach celnych oraz zasad postępowania z materiałami archiwalnymi i dokumentacją niearchiwalną w administracji celnej Jednolite Dokumenty Administracyjne (SAD) wraz z załącznikami posiadają kategorię archiwalną B5, co oznacza, iż po upływie 5 lat akta te mogą ulec brakowaniu po uprzednim uzyskaniu zgody właściwego archiwum państwowego. Jak podaje organ, czego skarżący nie kwestionuje, procedura składu celnego zakończyła się objęciem towarów procedurą tranzytu wspólnotowego zewnętrznego na podstawie Tranzytowych Dokumentów Towarzyszących [...] z dnia 28.12.2005r. i [...] z dnia 5.01.2006r. Dokument SAD objęty wnioskiem strony został poddany brakowaniu, na podstawie zgody wydanej przez Archiwum Państwowe w G. nr [...] z dnia 7.04.2011r. Nadto jak wynika z akt sprawy, skarżący wnosił o zmianę klasyfikacji towaru objętego już kontrolą sądów, które w uzasadnieniach wyroków wypowiedziały się m.in. w przedmiocie prawidłowości zastosowanej wobec towarów taryfy celnej, nie stwierdzając uchybień w tym przedmiocie (wyroki WSA w Gdańsku: z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. III SA/Gd 498/09 i sygn. III SA/Gd 496/09 oraz wyroki NSA z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. I GSK 280/10 oraz I GSK 282/10). Zważyć bowiem trzeba, że towary objęte tym zgłoszeniem zostały zaklasyfikowane do kodu CN 0207 14 a następnie zostały objęte procedurą tranzytu wspólnotowego zewnętrznego z zastosowaniem tego samego kodu CN 0207 14. W związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego organ celny wydał decyzje wymierzające skarżącej spółce należności celne przywozowe z zastosowaniem stawki celnej przypisanej dla tego kodu CN. Wbrew stanowisku skarżącego, organ w okolicznościach niniejszej sprawy nie był zobowiązany do odtworzenia akt i wszelkie poglądy przytaczane na poparcie tej tezy uznać należy za chybione. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zarzuty skargi są bezzasadne. W tej sytuacji Sąd, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.