III SA/Gd 287/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie: NSA Barbara Skrzycka-Pilch, WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 25 kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) określa, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 25 kwietnia 2002 r. nr [...], powołując się na treść art.2, art. 16, art. 5 ust. 1, art.6 ust.1 pkt.1 i art.7 ust.1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U Nr 71, poz.734) i § 2, § 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U Nr 156, poz.1817) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 kwietnia 2002 r. przyznającą M. K. dodatek mieszkaniowy w kwocie 390,95 zł na okres 6 miesięcy tj. od 1 maja 2002 r. do 31 października 2002 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że M. K. jest najemcą lokalu nr 2 o powierzchni użytkowej 34,42 m² w budynku przy ul. [...] w T.. Wnioskodawca zamieszkuje w tym lokalu wraz z żoną i dwiema córkami, a średni miesięczny dochód rodziny wynosi 1264,79 zł. Zgodnie z art.16 i art. 5 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, których średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie przekracza 100% kwoty najniższej emerytury (w gospodarstwie wieloosobowym), a także jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza powierzchni normatywnej o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Następnie organ odwoławczy wskazał, że sposób ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego wskazany został w art. 6 ust.1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który stanowi, że jest to różnica między wydatkami ponoszonymi w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową lokalu a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą wysokości 12% dochodów w gospodarstwie 2-4 osobowym. Stosownie zaś do treści § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Organ podał, iż w przypadku strony wydatki na normatywną powierzchnię ustalone w sposób wskazany w art. 5 ust. 4 powołanej ustawy wynoszą 603,03 zł, 90% tej kwoty to suma 542,73 zł, a 12% dochodu stanowi kwota 151,78 zł. Zatem wysokość dodatku wynosi 390,95 zł.( 542,73 -151,78) tak jak ustalił organ pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ drugiej instancji wskazał, że stosownie do treści art. 7 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku. Skoro M. K. złożył wniosek o przyznanie dodatku dnia 3 kwietnia 2002 r. prawidłowo organ pierwszej instancji, mając na uwadze treść cytowanego przepisu przyznał dodatek z dniem 1 maja 2002 r. Ponadto organ podał, że strona z uwagi na trudną sytuację materialną może ubiegać się o świadczenia z pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K. podniósł, iż w lokalu o powierzchni 34,42 m² zamieszkują 4 osoby, on sam jest na rencie i nie może podjąć żadnej pracy, jego żona również jest na rencie, zaś jedno z dzieci cierpi na porażenie mózgowe. Wskazał, że do 31 marca 2002 r. dodatek mieszkaniowy otrzymywał w kwocie 390,70 zł i dopłata do czynszu wynosiła 148,53 zł, zaś obecnie do czynszu musi dopłacać kwotę 212,08 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm.) weszła w życie w dniu 1 stycznia 2002 r. Art. 9 ust. 1pkt 1 tej ustawy stanowił w dacie wydania zaskarżonej decyzji, że Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia określi szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego. Na podstawie tej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 28 grudnia 2001 r. rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156, poz. 1817), którego § 2 ust. 2 stanowił, że do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki wymienione w ust. 1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Organ administracji publicznej rozpatrując odwołanie w sprawie niniejszej powołał się na przepisy tegoż rozporządzenia i wskazał, że do wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego można zaliczyć jedynie 90% wydatków faktycznie poniesionych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r. w sprawie P 4/05, ogłoszonym w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 maja 2006 r. Nr 84, poz. 587, po rozpatrzeniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku orzekł, że art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez to, że narusza zakres ustawowego upoważnienia. Trybunał uznał zatem, że ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10% nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wobec powyższego należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 1 pkt 1 przywołanej wyżej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, zaś w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145 a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (tak J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000, poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Podnieść nadto trzeba, że wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis ustawy, który jest niezgodny z Konstytucją oraz na przepisy rozporządzenia, które są niezgodne z ustawą oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów wyższej rangi. W takim przypadku w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia do sądu jest decyzja zachodzą podstawy do stwierdzenia naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić należy, że nie można naruszenia prawa ograniczać do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w toku wydawania decyzji. Dotyczy to na przykład niektórych podstaw wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a.), jak również sytuacji jaka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zatem stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oznacza dla niniejszej sprawy, iż przepisy te nie mogą być uznane za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się jednoznaczny wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest powinność uchylenia takiej decyzji. Jest bowiem zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Pogląd taki został zawarty między innymi w wyroku NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 1027/99 (System Informacji Prawnej Lex nr 4680), w którym Sąd wskazał, że skoro okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej będzie zobowiązany zastosować przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego wynikającej z powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zmiana ta spowodowała, że obniżenie wysokości wydatków przyjmowanych do wyliczenia dodatku mieszkaniowego do 90% musi być uznane za bezpodstawne. Na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja może być wykonana.