III SA/Gd 288/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 20 marca 2007 r. nr [...] w oparciu o art. 104 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) wymeldował G. Z. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż z wnioskiem o wymeldowanie G. Z. wystąpił jej były mąż J. M. twierdząc, że wymieniona od 20 września 2006 r. przebywa za granicą i nie ma z nią żadnego kontaktu. W odpowiedzi na ten wniosek G. Z. wskazała, iż toczy się postępowanie majątkowe dotyczące przedmiotowego lokalu. Do wyjazdu za granice zmusiła ją sytuacja życiowa. Praca za granicą pozwoli jej na spłacenie byłego męża. W związku z tym prosiła o wstrzymanie procedury jej wymeldowania do czasu zakończenia sprawy o podział majątku. W dalszym toku postępowania J. M. stwierdził, że stara się zawrzeć z byłą żoną ugodę w ten sposób, iż to on ją spłaci. Zdaniem wnioskodawcy G. Z. nie powróci do przedmiotowego lokalu, gdyż już kilka miesięcy przed ostatecznym wyjazdem za granicę przyjeżdżała do niego tylko raz w tygodniu, najczęściej w weekend, robiła pranie, po czym następnego dnia wyjeżdżała. We wrześniu 2006 r. zabrała ich małoletnią córkę i wraz z konkubentem opuściła Polskę. Wnioskodawca nie umiał powiedzieć, czy w lokalu znajdują się rzeczy byłej żony, ponieważ pokój wcześniej przez nią zajmowany, zaadaptowała do swoich potrzeb ich starsza córka. Organ ustalił również, iż małoletnia K. M. została skreślona z listy uczniów szkoły, do której uczęszczała, z uwagi na wyjazd za granicę z matką G. Z. G. Z. pisemnie ustosunkowała się do twierdzeń byłego męża i stwierdziła, że nie wyraża zgody na wymeldowanie. Zamierza wrócić do Polski, a w przedmiotowym lokalu znajdują się jej rzeczy osobiste. Do opuszczenia lokalu został "zmuszona", by zapewnić dzieciom i sobie spokój. Nadto zadeklarowała, że po zakończeniu sprawy w sądzie apelacyjnymi i ewentualnym spłaceniu jej przez J. M., na pewno się wymelduje, jeżeli taka będzie decyzja sądu. Organ oceniając sprawę w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych doszedł do przekonania, że G. Z. opuściła przedmiotowy lokal w sposób trwały, gdyż jak sama twierdzi zameldowanie w nim chciałaby utrzymać wyłącznie ze względu na toczącą się sprawę o podział majątku. G. Z. odwołała się od tej decyzji podnosząc, iż jest dla niej krzywdząca i za granicą przebywa jedynie czasowo. Jednocześnie wniosła o czasowe wymeldowanie na okres 3 lat. Wojewoda [...] decyzją z dnia 17 maja 2007 r. uchylił w całości opisaną wyżej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wskazuje na fakt trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego przez stronę. Wynika jedynie z niego, że G. Z. wyjechała za granicę. Organ odwoławczy uznał, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu konieczne jest wyjaśnienie, czy rzeczywiście skarżąca wyjechała w celach zarobkowych. W tym celu należałoby wystąpić o dostarczenie przez stronę zaświadczenia z zakładu pracy. Koniecznym jest również ustalenie czy pozostawiła w lokalu rzeczy osobiste. Dla organu odwoławczego nieistotny był fakt wypisania ze szkoły K. M. Skoro G. Z. przebywa wraz z dzieckiem za granicą, to tam musi ono chodzić do szkoły. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. M. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody. Skarżący wskazał, iż argumenty powołane w decyzji są niezgodne ze stanem faktycznym i przedstawione tendencyjnie. Podkreślił, iż wbrew sformułowaniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji G. Z. nie jest jego żoną. W dniu 4 listopada 1998 r. sąd prawomocnym wyrokiem orzekł rozwód skarżącego z G. Z. z winy obu stron. Skarżący powtórzył, iż od września 2006 r. centrum życiowe G. Z. znajduje się poza granicami kraju, gdzie zamieszkuje ze swoim partnerem i córką K.. Strona, mimo że ma ograniczone przez sąd prawa rodzicielskie, wywiozła nieletnią córkę za granicę, bez jakichkolwiek uzgodnień ze skarżącym. Wyjaśnienia skarżącego, na które zresztą powołuje się organ odwoławczy, wskazywały wyraźnie, iż żona od wielu miesięcy przed wyjazdem nie przebywała w przedmiotowym lokalu, a jej wizyty tam były bardzo krótkie. Zdaniem skarżącego wyjaśnienie czy i gdzie pracuje G. Z. nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy o wymeldowanie. Tym bardziej, iż z całą pewnością jej wyjazd był dobrowolny i ma charakter trwały. Wymieniona większość swoich rzeczy osobistych wywiozła, a jeżeli jakieś pozostały to zostaną one jej wydane, gdy tylko tego zażąda. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sądy administracyjne, w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to kontrolę rozstrzygnięć organów administracji publicznej w zakresie, czy są one zgodne z prawem materialnym i procesowym. Decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Treść cytowanego przepisu i utrwalony w doktrynie pogląd wskazuje, że tego typu rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest dopuszczalne wyjątkowo i stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji. Organ wydaje taką decyzję w przypadku, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego (zob. szerzej B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. Beck. Warszawa 2000., str. 540 i nast.). W sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego zastosowanie ma przede wszystkim art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ale także przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ta ostatnia ustawa w art. 7 i 77 wskazuje, iż na organie administracyjnym spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Zasada prawdy obiektywnej obowiązuje również organ meldunkowy. W sprawie o wymeldowanie postępowanie winno zmierzać do jednoznacznego ustalenia, czy w danym przypadku nastąpiło opuszczenie lokalu przez wskazaną osobę i co istotne, czy miało ono charakter dobrowolny oraz trwały (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. V SA2323/02, Lex nr 159183). Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko Wojewody [...], iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wyżej wskazanych okoliczności jednoznacznie, tj. w sposób pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia. W zasadzie zaskarżona decyzja została oparta na fakcie opuszczenia przedmiotowego lokalu przez G. Z., bez jakiejkolwiek analizy okoliczności opuszczenia tego lokalu. Zdaniem Sądu konieczne jest dogłębne wyjaśnienie sprawy, zwłaszcza wobec sprzecznych deklaracji składanych przez strony. Postępowanie wyjaśniające organu pierwszej instancji zostało ograniczone do wysłuchania stanowiska stron, bez próby wyjaśnienia, czy opuszczenie lokalu przez G. Z. miało charakter dobrowolny i trwały. G. Z. konsekwentnie sprzeciwiała się decyzji o wymeldowaniu, a organ meldunkowy przyjął, iż strona trwale opuściła lokal jedynie na podstawie jej stwierdzenia o próbach uregulowania spraw majątkowych związanych z mieszkaniem. Konieczne zatem jest ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Sąd zwraca uwagę, także na fakt, iż wymeldowanie nastąpiło ok. 6 miesięcy od wyjazdu strony za granicę. Jeżeli strona deklaruje, iż wyjazd związany jest z podjęciem pracy, to organ meldunkowy winien ustalić okoliczności z tym związane. Dla Sądu nie ulega wątpliwości, iż wyjazd mający na celu pojęcie pracy za granicą, sam w sobie, nie jest jednoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Sytuację taką można porównać do wyjazdu w celu podjęcia nauki lub pracy do innego miasta. W ocenie Sądu nie ma racji skarżący twierdząc, iż ustalenia dotyczące pracy za granicą nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy o wymeldowanie. Ta kwestia z uwzględnieniem innych okoliczności sprawy może mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, iż do pisma procesowego z dnia 28 września 2007 r. G. Z. dołączyła min. kopię umowy o pracę sporządzoną w języku angielskim podpisaną przez nią w dniu 7 lutego 2007 r. Nie negując oceny skarżącego co do trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez G. Z., należy wskazać, iż opuszczenie lokalu w taki sposób musi być wykazane przez organ meldunkowy, na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji sporu, z jakim mamy do czynienie w niniejszej sprawie, nie można poprzestać na oświadczeniach lub ocenach którejś ze stron. Warto podkreślić jeszcze raz, iż zaskarżona decyzja nie przesądza rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie G. Z. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Nie jest to decyzja merytoryczna, ale kasacyjna, tzn. wywołuje ten skutek, iż sprawa po raz kolejny będzie rozpatrywana przez organ pierwszej instancji. Zapadła z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Dopiero po dodatkowych ustaleniach i wyjaśnieniach - tak jak to wskazał organ odwoławczy - organ pierwszej instancji może wypowiedzieć się czy G. Z. opuściła przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały. Od tych ustaleń będzie zależało rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący nadal będzie uczestniczył w postępowaniu i przysługiwać mu będą środki zaskarżania określone w kodeksie postępowania administracyjnego, jak również skarga do sądu administracyjnego. Kwestie rozliczeń miedzy małżonkami, pojawiające się w tle niniejszej sprawy, nie mogą być oceniane przez sąd administracyjny, gdyż nie jest on właściwy w tej materii. Zagadnienia te mogą być podniesione w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Mając na względnie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.