III SA/Gd 29/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 22 marca 2013 r. H.M. zwróciła się o ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, wynikało, że ww. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem B. M. oraz G. J. Z kolei w świetle złożonego oświadczenia o majątku i dochodach ww. jest współwłaścicielką domu o powierzchni 194 m2 położonego na działce o powierzchni 800 m2; ponadto wnioskodawczyni posiada działkę gruntu o powierzchni 3.900 m2 oraz grunt o powierzchni 6.373 m2 porośnięty lasem. Źródłami dochodów wnioskodawczyni oraz osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego są: wynagrodzenie za pracę męża (w kwocie 4.500 zł brutto miesięcznie) oraz emerytura G. J. (w wysokości 1.130 zł brutto miesięcznie). We wniosku o prawo pomocy wskazano ponadto, że wnioskodawczyni spłaca kredyt w wysokości 40.000 zł zaciągnięty na remont domu. Celem potwierdzenia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 25 marca 2013 r., wnioskodawczyni została zobowiązana do przedłożenia: a) odpisów zeznań podatkowych za rok 2011 oraz 2012 złożonych przez wnioskodawczynię osobiście bądź wspólnie z mężem a w przypadku ich nieskładania – odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za dany rok; b) dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość świadczenia emerytalnego otrzymywanego przez G. J.; c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię, męża oraz G. J. rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; d) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawczyni, męża oraz G. J. (utrzymanie domu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, lekarstwa, inne); e) kopii dokumentu obrazującego aktualny stan zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu oraz wysokość comiesięcznej raty; f) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię lub męża pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Zgodnie bowiem z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W dniu 8 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły: - deklaracje PIT 28 i PIT 28/A za lata 2011 - 2012; - potwierdzenia wypłat emerytury dla G. J.; - wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawczyni oraz męża obrazujący operacje w okresie 3 grudnia 2012 r. – 28 lutego 2013 r.; - decyzja w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2013 ustalająca podatek w łącznej kwocie 578 zł; - faktury VAT wystawione przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne na kwoty 112,36 zł (dwukrotnie) oraz 154,75 zł; - dowód wpłaty kwoty 171 zł za usługi komunalne; - potwierdzenia wpłat należności za gaz w wysokości 72,86 zł oraz ze energię elektryczną w wysokości 376,54 zł (płatne do 10 grudnia 2012 r. i 10 lutego 2013 r.); - specyfikacja sprzedaży farmaceutyków na kwotę 133,57 zł; - umowa pożyczki gotówkowej na kwotę 2.545,05 zł z ratą wynoszącą 254,51 zł; - wyciąg dotyczący kredytu hipotecznego wraz z oświadczeniem wnioskodawczyni o saldzie zadłużenia wynoszącym 11.030,29 CHF oraz ratą miesięczną wynoszącą 285 zł; - kserokopia dowodu rejestracyjnego samochodu marki Peugeot 405 wraz z oświadczeniem wnioskodawczyni w przedmiocie wartości ww. pojazdu (1.500 zł); - potwierdzenie przelewu kwoty 2.000 zł wraz z oświadczeniem wnioskodawczyni, w świetle którego stan oszczędności jej i męża wynosi 2.160 zł. W tym stanie należało wskazać, co następuje: W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję tzw. prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ww. ustawy. W związku z powyższym to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Gruntowna analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i dokumentacji potwierdzającej dane zawarte we wniosku prowadzi do uznania, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Należy mieć bowiem na uwadze, że przyznanie prawa pomocy stosowane jest wyłącznie w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; vide: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnioskodawczyni w świetle przedstawionych danych jaki i przedłożonej dokumentacji do ww. kręgu osób nie może być zaliczona. Za powyższą oceną przemawiają następujące okoliczności: Po pierwsze, miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi – zgodnie z oświadczeniem złożonym przez wnioskodawczynię – 5.630 zł brutto miesięcznie. Mąż wnioskodawczyni jest osobą osiągającą stałe dochody z tytułu umowy o pracę; równocześnie G. J. zamieszkująca we wspólnym gospodarstwie domowym uprawniona jest do świadczeń emerytalnych, będących świadczeniami przyznanymi na stale i wypłacanymi periodycznie. Zestawienie sumy ww. comiesięcznych dochodów z udokumentowanymi comiesięcznymi kosztami utrzymania gospodarstwa domowego (około 800 zł netto) pozwala uznać, że wnioskodawczyni posiada nadwyżkę środków pieniężnych, które mogą być przeznaczone m.in. na koszty prowadzonego postępowania sądowego. Co równie istotne, wnioskodawczyni posiada majątek w postaci dwóch nieruchomości (działka gruntu, las), z których można czerpać określone pożytki. Ponadto, ww. posiada na rachunku bankowym określone zasoby pieniężne (oszczędności). Zgodnie ze złożonym oświadczeniem ich obecna wysokość wynosi 2.160 zł. Odnosząc się z kolei do wskazywanych obciążeń kredytowych należy mieć na uwadze, że bank udzielający wnioskodawczyni stosownych świadczeń pieniężnych badał zdolność kredytową wnioskodawczyni i jej męża oraz możliwość spłaty zaciągniętych zobowiązań. Co oczywiste, przyznany kredyt hipoteczny nie zostałby wnioskodawczyni udzielony gdyby ww. nie posiadała wraz z mężem dostatecznej zdolności do jego spłaty oraz nie ustanowiła przewidzianych przez prawo form jego zabezpieczenia. Ponadto istnienie zobowiązań kredytowych w żaden sposób nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i określony majątek. Powyższe okoliczności wyłączają zatem możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak już wskazano powyżej, udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym czy też na jej reprezentację w tym postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. W ocenie referendarza rozpatrującego złożony wniosek poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru - przy charakterze i wysokości ww. dochodów jak i w świetle posiadanego majątku – z oczywistych względów nie może wpłynąć na pogorszenie się sytuacji życiowej członków rodziny wnioskodawczyni jak i jej samej. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie