III SA/Gd 29/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 15 marca 2012 r. ( data stempla pocztowego) H. M. wniosła o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego We wniesionym sprzeciwie H. M. podniosła, iż nie osiąga żadnego własnego dochodu, posiadane środki pieniężne przeznacza m.in. na bieżące opłaty, zakup leków, żywności, wizyty lekarskie. Z posiadanych nieruchomości - lasu i działki nie czerpie zysku. Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 – 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym; prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego; prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje jedynie ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z danych zawartych w złożonych przez skarżącą dokumentach wynika, iż prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem i G. J.. Zamieszkuje w domu jednorodzinnym o powierzchni 194 m2, położonym na działce o powierzchni 800 m2. Jest współwłaścicielką 3900 m2 działki rolnej i lasu- 6.373 m2. Jej mąż jest właścicielem samochodu osobowego marki Peugeot. Wnioskodawczyni nie osiąga dochodu, jednak jej mąż zatrudniony jest na podstawie umowę o pracę i z tego tytułu otrzymuje stałe comiesięczne wynagrodzenie w wysokości 4 500 zł brutto. Na dzień 3 kwietnia 2013 r. małżonkowie M. posiadali oszczędności na rachunku bankowym w wysokości 2 160 zł. W kosztach utrzymania partycypuje również G. J., która ma uprawnienie do świadczenia emerytalnego w wysokości 1 130 zł brutto. Zatem miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi 5 630 zł brutto. Biorąc pod uwagę podane przez skarżącą okoliczności Sąd uznał, iż skarżąca nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sytuacja finansowa skarżącej jest dobra. Jej mąż i G. J., którą skarżąca wskazała jako osobę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, mają stałe źródła dochodu. Dochody te pozwalają na ponoszenie kosztów utrzymania, w tym koszty utrzymania nieruchomości i samochodu. Ponadto pozwalają na spłacanie kredytu, z tytułu którego zadłużenie w dniu 3 kwietnia 2013 r. wynosiło równowartość 39.765 zł ( 285 zł miesięcznie) i pożyczki gotówkowej ( 254,51zł ). Należy zwrócić uwagę, że umowa pożyczki została zawarta w dniu 8 grudnia 2012 r., czyli już po wydaniu przez organ odwoławczy niekorzystnej dla skarżącej decyzji z dnia 19 listopada 2012 r. W tej sytuacji skarżąca miała świadomość, że może zaistnieć potrzeba dochodzenia swoich praw przed sądem. Skarżąca mogła wygospodarować środki wiążące się z ustanowieniem pełnomocnika z uzyskiwanych przez jej gospodarstwo domowe dochodów bądź przeznaczyć na ten cel choćby środki uzyskane z pożyczki . Ma ona również środki na rachunku bankowym. Uwzględniając orzecznictwo sądowe wskazać należy, iż posiadanie przez skarżącą majątku w zasadzie wyłącza możliwość ustanowienia adwokata bądź radcy prawnego z urzędu, skoro istnieje możliwość obciążenia majątku w jakikolwiek sposób lub też zadysponowania środkami pieniężnymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 131/04, nie publ.). Podkreślić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja w przypadku skarżącej nie zachodzi. Wskazać należy, że konieczność poniesienia kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw przed sądem musi być przez strony postępowania potraktowana na równi z innymi wydatkami. Sąd uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.