III SA/Gd 291/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej [...] z dnia 24 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej [...] z dnia 13 maja 2010 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Orzeczeniem z dnia 18 września 2009 r. nr [...] Wojskowa Komisja Morsko – Lekarska wskazując w podstawie prawnej ustawę z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości, rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. (bez tytułu), rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 listopada 2005 r. (bez tytułu) i rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 września 2006 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich, w następstwie skierowania Wojskowego Komendanta Uzupełnień rozpoznała u marynarza nadterminowego T. K. (posiadającego przydział służbowy JW. [...]) małą niedomykalność zastawki aortalnej oraz skrzywienie przegrody nosa i określiła kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Nadto orzeczono, że przedmiotowe schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową i są wynikiem uwarunkowań osobniczych badanego. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia wskazano, że stan zdrowia badanego czyni go niezdolnym do pełnienia zawodowej służby wojskowej a rozpoznanie ustalono w oparciu o wyniki specjalistycznych badań lekarskich. Następnie orzeczeniem z dnia 13 maja 2010 r. nr [...] Wojskowa Komisja Morsko – Lekarska wskazując w podstawie prawnej ustawę z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości, i rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, w następstwie skierowania dowódcy jednostki wojskowej ponownie rozpoznała u marynarza nadterminowego T. K. (posiadającego przydział służbowy JW. [...]) śladową niedomykalność zastawki aortalnej oraz skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa i określiła kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Ponownie orzeczono, że przedmiotowe schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową i są wynikiem uwarunkowań osobniczych badanego. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia wskazano, że stan zdrowia badanego czyni go niezdolnym do pełnienia zawodowej służby wojskowej a rozpoznanie ustalono w oparciu o wyniki specjalistycznych badań lekarskich. W odwołaniu od w/w orzeczenia T. K. wniósł o zmianę orzeczenia, uznanie go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczenie do kategorii zdrowia "Z". W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że wszelkie obciążenia fizyczne oraz tolerancję wysiłku odwołujący znosił bardzo dobrze. Stwierdzona zaś w trakcie pobytu w szpitalu w marcu 2010 r. wada zastawki aortalnej z punktu widzenia hemodynamiki pracy serca jest nieistotna. Ze szpitala odwołujący wypisany bowiem został jako osoba nie wymagająca dalszej diagnostyki i leczenia. Orzeczeniem z dnia 24 maja 2010 r. nr [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej wydanym na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, art. 5 ust. 6, 8 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach zaskarżone orzeczenie zostało utrzymane w mocy. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że w świetle obowiązujących przepisów obecność fali zwrotnej przez zastawkę aortalną jest patologią, a w przypadku pozostałych zastawek zjawiskiem fizjologicznym. W związku z tym, nawet wobec braku następstw zdrowotnych takiej wady, organ zobligowany był do utrzymania w mocy zaskarżonego orzeczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T.K. wniósł o weryfikację kategorii zdrowia i zmianę interpretacji przepisów orzeczniczo – komisyjnych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że jakiekolwiek następstwa wady serca nie mają miejsca. Żołnierz nie ma bowiem żadnych dolegliwości i problemów zdrowotnych mimo znacznego wysiłku fizycznego i psychicznego w czasie służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. W odpowiedzi wskazano ponadto, że specyfika służby wojskowej może mieć negatywny wpływ na dalsze pogłębianie się wady serca skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należało ocenić, czy w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego T. K. wypowiadały się właściwe komisje lekarskie. Z akt administracyjnych skarżącego wynika, że został on skierowany w dniu 12 maja 2010 r. przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] do Wojskowej Komisji Morsko- Lekarskiej w celu orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej. Wojskowa Komisja Morsko- Lekarska orzeczeniem z dnia 13 maja 2010 r. nr [...] wypowiedziała się w kwestii zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Rozpatrując odwołanie od tego ostatniego orzeczenia Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej wydała w dniu 24 maja 2010 r. orzeczenie nr [...], które zostało zaskarżone niniejszą skargą. Sposób określenia podstawy prawnej orzeczenia (decyzji) organu tak pierwszej, jaki drugiej instancji nie pozwala na stwierdzenie, na postawie jakich przepisów i jakiego aktu prawnego organy obu instancji uznały, że są właściwe do orzekania w niniejszej sprawie. Wojskowe komisje wojskowe zostały utworzone na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości ( Dz. U. Nr 151, poz. 1594 ze zm.). Właściwość wojskowych komisji lekarskich w sprawach orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, tryb kierowania do wojskowych komisji lekarskich żołnierzy zawodowych i osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej normuje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach ( Dz. U. Nr 15, poz. 80), zwane dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia właściwość miejscową wojskowej komisji lekarskiej ustala się 1) w stosunku do żołnierzy zawodowych - według miejsca stacjonowania jednostki wojskowej lub pododdziału jednostki wojskowej, w której pełnią służbę; 2) w stosunku do osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej - ze względu na miejsce ich zamieszkania. Co do zasady do orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej są właściwe terenowe wojskowe komisje lekarskie, stosownie do ich właściwości miejscowej( § 4), ponadto w ściśle określonych przypadkach inne komisje, m.in. Wojskowa Komisja Morsko- Lekarska w G. Przepis § 9 rozporządzenia przewiduje, że do Wojskowej Komisji Morsko- Lekarskiej w G. należy: 1) orzekania w stosunku do żołnierzy zawodowych zajmujących w jednostkach Marynarki Wojennej stanowiska służbowe do stopnia etatowego komandora porucznika włącznie: a) o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, b) o zdolności do pełnienia służby na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających Marynarki Wojennej oraz w jednostkach nadbrzeżnych Marynarki Wojennej, c) w sprawach wymienionych w § 4 pkt 2, 3 i 4 lit. a -e; 2) orzekania o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej: a) osób ubiegających się o przyjęcie do Akademii Marynarki Wojennej i Szkoły Podoficerskiej Marynarki Wojennej, b) podchorążych Akademii Marynarki Wojennej i kadetów Szkoły Podoficerskiej Marynarki Wojennej; 3) orzekania w stosunku do kandydatów, o których mowa w pkt 2 lit. a: a) o zdolności do pełnienia służby na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających Marynarki Wojennej oraz w jednostkach nadbrzeżnych Marynarki Wojennej, b) w sprawach wymienionych w § 4 pkt 2; 4) orzekania w stosunku do żołnierzy, o których mowa w pkt 2 lit. b: a) o zdolności do pełnienia służby na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających Marynarki Wojennej oraz w jednostkach nadbrzeżnych Marynarki Wojennej, b) w sprawach wymienionych w § 4 pkt 2 i 3; 5) orzekania w stosunku do żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe do stopnia etatowego podpułkownika (komandora porucznika), żołnierzy pełniących służbę kandydacką oraz osób ubiegających się o powołanie do pełnienia służby kandydackiej lub zawodowej służby wojskowej o zdolności do pełnienia służby w charakterze nurków i płetwonurków; 6) przeprowadzania okresowych i okolicznościowych badań lekarskich żołnierzy, o których mowa w pkt 1 i 2 lit. b. Wojskowa Komisja Morsko- Lekarska byłaby właściwa do orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego, gdyby spełnione zostały przesłanki z § 9 rozporządzenia. Skarżący, jak wynika z akt sprawy, w chwili orzekania pełnił czynną służbę wojskową - był żołnierzem nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. W rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) określenie "żołnierze zawodowi" określa żołnierzy pełniących stałą albo kontraktową zawodową służbę wojskową ( art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy). Wobec powyższego nie zachodzi w stosunku do skarżącego sytuacja z § 9 pkt 1 rozporządzenia, bowiem dotyczy on żołnierzy zawodowych. Nie zachodzi też sytuacja z § 9 pkt 2 rozporządzenia, bowiem skarżący nie był kandydatem do Akademii Marynarki Wojennej, Szkoły Podoficerskiej Marynarki Wojennej , nie jest też podchorążym Akademii Marynarki Wojennej ani kadetem Szkoły Podoficerskiej Marynarki Wojennej. Przepis § 9 pkt 3 i 4 odnosi się do kandydatów i żołnierzy, o których mowa w pkt 2 tegoż paragrafu, zaś pkt 5 – do żołnierzy, żołnierzy pełniących służbę kandydacką oraz osób ubiegających się o powołanie do pełnienia służby kandydackiej lub zawodowej służby wojskowej o zdolności do pełnienia służby w charakterze nurków i płetwonurków. Z akt sprawy nie wynika, by skarżący pełnił służbę jako służbę kandydacką, która zgodnie z art. 124 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych powstaje w drodze powołania do takiej służby. Z kolei § 9 pkt 6 rozporządzenia odnosi się do żołnierzy, o których mowa w pkt 1 i 2 lit. b tego paragrafu. Tak więc Wojskowa Komisja Morsko – Lekarska nie była właściwa do orzekania o zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Przypomnieć należy, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej jest decyzją ( art. 5 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). W tej sytuacji do orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ma zastosowanie art. 107 § 1 k.p.a., który określa składniki decyzji. Zgodnie z tym przepisem decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne. Decyzja organu pierwszej instancji tych składników właściwie nie zawiera . Powołanie podstawy prawnej nie oznacza bowiem zacytowania szeregu aktów prawnych , lecz konkretnych przepisów tych aktów. Nie wiadomo, jaki akt prawny organ miał na uwadze, stwierdzając rozpoznanie "§ 38 p. 9, § 26 p. 3", bowiem go nie wskazał. Uzasadnienie decyzji w dwóch zdaniach w tej sytuacji należy uznać za brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej rozpoznając odwołanie skarżącego wypowiedziała się w sprawie merytorycznie, nie zauważając ani tego, że organ pierwszej instancji wydał orzeczenie z naruszeniem przepisów o właściwości, ani naruszenia przez ten organ art. 107 § 1 k.p.a. Stwierdzić w tej sytuacji należy, że organ drugiej instancji również nie był właściwy do orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego. W tym stanie sprawy uznać należało, że zaskarżone orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej wydane zostało nie tylko przez organ niewłaściwy, ale też z rażącym naruszeniem prawa, bowiem utrzymało w mocy orzeczenie wydane przez organ niewłaściwy, jak też dotknięte innymi, istotnymi uchybieniami. Okoliczności powyższe – tj. wydanie decyzji przez organy obu instancji z naruszeniem przepisów o właściwości stanowią przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto, zgodnie z art. 135 p.p.s.a, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził zarówno nieważność zaskarżonego orzeczenia Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej, jak i orzeczenia organu pierwszej instancji , tj. Wojskowej Komisji Morsko - Lekarskiej. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane.