III SA/Gd 292/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia 12 października 2017 r., nr [...] Starosta na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym cofnął A. J. uprawnienia kategorii [...], [...] o nr [...] wydane dnia 24 marca 2016 r. przez Starostę. W uzasadnieniu wskazano, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. J. w okresie od 20 września 2016 r. do 1 października 2016 r. popełnił trzy wykroczenia w związku z którymi został obciążony 22 punktami karnymi. Na powyższe składały się: wykroczenie z dnia 20 września 2016 r. - przekroczenie prędkości od 41 do 50 km/h i przewożenie pasażerów niezgodnie z przepisami o korzystaniu z pasów bezpieczeństwa lub używaniu hełmów ochronnych; mandat karny seria nr [...] na kwotę 400 zł i 12 punktów karnych; wykroczenie z dnia 30 września 2016 r. - przekroczenie prędkości od 21 do 30 km/h; mandat karny seria nr [...] na kwotę 100 zł i 4 punkty karne; wykroczenie z dnia 1 października 2016r. - spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, sporządzono wniosek do sądu, rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w S. o sygn. akt [...], grzywna 250 zł i 6 punktów karnych. Przekroczył zatem liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, co w konsekwencji spowodowało cofnięcie mu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. [...], [...], [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. J. wskazując, iż nie kwestionuje popełnienia trzech wykroczeń drogowych opisanych w aktach sprawy, ani ilości przyznanych za nie punktów karnych. Jednakże w jego ocenie, organ błędnie przyjął, że przekroczył on liczbę 20 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Odwołujący się wyjaśnił, iż w dniu 30 marca 2017 r. odbył szkolenie w zakresie ruchu drogowego, którego skutkiem było zmniejszenie o 6 liczby obciążających go punktów karnych. Zdaniem strony, w dniu upływu roku od uzyskania prawa jazdy, czyli 24 marca 2017r. posiadał on jedynie 16 punktów, zaś pozostałe 6 punktów, otrzymał wyrokiem Sądu Grodzkiego w dniu 5 kwietnia 2017 r. W jego ocenie zmniejszenie liczby punktów z 22 na 16 powinno nastąpić z uwagi na to, że strona została dopuszczona do szkolenia i odbyła je po upływie 1 roku od uzyskania uprawnień. Decyzją z dnia 12 lutego 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że A. J. otrzymał po raz pierwszy prawo jazdy w dniu 24 marca 2016 r. Z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia 23 sierpnia 2017 r. wynika, iż liczba punktów karnych otrzymanych przez odwołującego się w okresie 1 roku od tej daty wynosiła 22, a tym samym przekroczył on dopuszczalny limit punktów. Powyższe stwierdzono w oparciu o ustalony stan faktyczny, jakim jest zaewidencjonowana liczba punktów karnych przypisanych danemu kierowcy wyłącznie na podstawie dokumentu urzędowego. Wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia 23 sierpnia 2017 r. sporządzony został w odpowiedniej formie i wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych w ewidencji, w związku z tym stanowi on dowód w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Poza tym dane z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wiążą organ właściwy w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, organ ten nie może prowadzić samodzielnych ustaleń w zakresie objętym ewidencją. Kolegium wskazało, iż stosownie do treści art. 130 ust. 3 ustawy, kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądów administracyjnych w powyższym zakresie, odbycie szkolenia, o którym mowa wyżej, po dniu przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej liczby punktów określonej w art. 130 ust. 2 i art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, nie uprawnia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem do zmniejszenia liczby przypisanych uprzednio punktów w ewidencji. Odbycie przez A. J. szkolenia miało miejsce w dniu 30 marca 2017 r., a popełnienie czynu - naruszenia, (za które przypisano stronie 6 punktów karnych, a które spowodowało przekroczenie dopuszczalnej liczby 20 punktów karnych) miało miejsce w dniu 1 października 2016 r. W ocenie Kolegium, decydującym przy powyższych rozważaniach jest data dopuszczenia się naruszenia, nie zaś to, kiedy zapadło ostateczne orzeczenie skazujące za popełnione naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wyrok Sądu Rejonowego w S. o sygn. akt [...] z dnia 5 kwietnia 2017 r. nie stanowił podstawy do przypisania odwołującemu w tej dacie, bądź okresie późniejszym punktów karnych i wprowadzenia ich do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Wręcz przeciwnie, dopuszczenie się naruszenia jest podstawą ujawnienia w powyższej ewidencji punktów karnych przypisanych kierowcy. Punkty te wpisane są jako tymczasowe. Wskutek stwierdzenia naruszeń prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym, wpisy punktów staja się wpisami ostatecznymi. Tak więc punkty wpisane jako tymczasowe, które wskutek wydania przez uprawnione podmioty jednego z rozstrzygnięć wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 488), na mocy których stały się one wpisami ostatecznymi, ocenia się przez pryzmat daty popełnionego naruszenia, a nie wydania aktu je potwierdzającego w określonej dacie przeszłej. Rozstrzygnięcia takie mają charakter deklaratywny, a nie konstytutywny. Potwierdzają tylko wystąpienie określonego faktu w rzeczywistości. Powyższe zatem oznacza, że w chwili przystąpienia przez A. J. w dniu 30 marca 2017 r. do szkolenia, przekroczył on liczbę 20 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W związku z tym zostały spełnione przesłanki przewidziane w treści § 8 ust. 6 rozporządzenia wskazujące, iż "odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24" - (w niniejszej sprawie odnosi się to do liczby 20 punktów karnych). Skargę do Sądu wniósł A. J. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów procesu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie prawa materialnego w postaci naruszenia art. 130 ust. 2, art. 140 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, - niewłaściwe ich zastosowanie i błędną interpretację i nie uwzględnienie obowiązku odjęcia 6 punktów skarżącemu za odbyte w dniu 30 marca 2017 r. szkolenie w zakresie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. W uzasadnieniu skargi sformułowano dwa podstawowe zarzuty. Pierwszy z nich sprowadzał się do tego, że zdaniem skarżącego 6 punktów za kolizję z dnia 1 października 2016r. powinno mu zostać naliczone dopiero z dniem wyroku Sądu rejonowego w S., czyli z dniem 5 kwietnia 2017r. – która to data przypada na czas po upływie roku od wydania skarżącemu po raz pierwszy prawa jazdy. W tej sytuacji nie zachodzi wobec skarżącego przesłanka przekroczenia limitu 20 punktów w okresie pierwszego roku po uzyskaniu prawa jazdy. Drugi zarzut wynika natomiast ze stanowiska, że skoro w dniu 30 marca 2017r. (przed wyrokiem SR w S.) skarżący odbył szkolenie w zakresie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, to od obciążającej go sumy punktów powinno zostać ich odliczone 6. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii [...], [...] jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1260, dalej jako "ustawa") w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje do ewidencji. W wykonaniu delegacji ustawowej z art. 130 ust. 4 ustawy , Minister Spraw Wewnętrznych wydał rozporządzenie z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. Nr 236 poz. 1998 ze zm.) zwane dalej rozporządzeniem. W § 3 ust. 1 rozporządzenia określono, że ewidencję takich kierowców prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie przekroczenia w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Natomiast stosownie do § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w stosunku do kierowcy, który w ciągu roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów. Ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, kierowcy, który przekroczył dopuszczalną liczbę punktów w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, nie należy do kategorii decyzji uznaniowych. Organ administracji publicznej, stosując przepisy ustawy obowiązany jest do wydania takiej decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych, które w pełni akceptuje skład orzekający w niniejszej sprawie, jednoznacznie interpretuje się obecnie powołane przepisy w ten sposób, że zdarzeniem, z którym ustawodawca wiąże skutek w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest dopuszczenie się przez kierującego pojazdem naruszeń przepisów ruchu drogowego, skutkujące przekroczeniem określonej w ustawie liczby punktów, a nie uzyskanie przez dotychczasowe punkty "tymczasowe" statusu ostateczności. Użycie określenia: "przekroczenie przez kierującego pojazdem liczby 24 (20) punktów" należy bowiem, wiązać ze zdarzeniem, które stanowi naruszenie przepisów ruchu drogowego. Rozróżnienie tych pojęć widoczne jest w przepisie art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, który wyraźnie stanowił, że w pierwszej kolejności określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów, a następnie wpisuje się punkty do ewidencji. Również w przepisie § 8 ust. 6 cyt. rozporządzenia, stanowiąc o przypadku kiedy odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego - wskazano, że dotyczy to osoby, która przed rozpoczęciem szkolenia "dopuściła się naruszeń". W wyroku z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1152/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dokonywany przez organy Policji wpis do ewidencji ma charakter deklaratoryjny, a ilość ujawnionych punktów karnych jest pochodna od stwierdzenia - stosownym mandatem - naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wskutek różnych przyczyn organizacyjnych, czy technicznych wpisanie punktów karnych do ewidencji może być oddalone w czasie od dnia popełnienia wykroczenia. Zatem trzeba przyjąć, że dla konsekwencji prawnych wynikających z naruszeń przepisów ruchu drogowego, których dopuścił się kierujący pojazdem, decydujące znaczenie ma data popełnienia czynu stwierdzonego następnie prawomocnym mandatem karnym czy wyrokiem sądu. Złagodzeniem rygorów wynikających z przypisywanych punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego jest przewidziana w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym możliwość zmniejszenia w pewnych przypadkach liczby punktów wskutek odbycia szkolenia przez kierowcę wpisanego do ewidencji. Z akt sprawy wynika, że A. J. otrzymał po raz pierwszy prawo jazdy w dniu w dniu 24 marca 2016 r., zaś w okresie 1 roku od otrzymania tegoż prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zgodnie z przedstawioną powyżej wykładnią przepisów ustawy spełniona została zatem przesłanka określona w art. 140 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Skarżącemu przypisana została łączna liczba 22 punktów przed upływem roku od dnia popełnienia pierwszego z wykroczeń oraz przed upływem roku od daty wydania prawa jazdy po raz pierwszy. Pierwsze wykroczenie popełnił w dniu 20 września 2016 r. i otrzymał wówczas 12 punktów karnych, kolejne 30 września 2016 r. – 4 punkty karne i ostatnie z naruszeń stwierdzono w dniu 1 października 2016 r. za które otrzymał 6 punktów karnych. Zatem z dniem popełnienia wykroczenia z 1 października 2016r. przekroczył limit punktów uzasadniających cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Wyrok Sądu Rejonowego w S. o sygn. akt [...] z dnia 5 kwietnia 2017 r. doprowadził do przekształcenia punktów tymczasowych w ostateczne i umożliwił wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień wobec skarżącego, lecz nie miał wpływu na określenie daty przekroczenia limitu punktowego. W dniu 30 marca 2017 r. skarżący odbył na własny koszt szkolenie w zakresie ruchu drogowego, którego odbycie, co do zasady, powoduje zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to jednak, zgodnie z powołanym przepisem, kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Przepis ten należy interpretować, jako wyłączenie możliwości zmniejszenia przez odbycie szkolenia liczby punktów karnych uzyskanych przez kierowcę w okresie 1 roku od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy. Zatem uzyskanej w okresie pierwszego roku od daty wydania skarżącemu prawa jazdy liczby 22 punktów nie można było w żadnym wypadku zmniejszyć w drodze odbycia szkolenia – bez względu na to, kiedy takie szkolenie odbył oraz bez względu na to, czy został na takie szkolenie zakwalifikowany prawidłowo, czy też nie. Z takim rozumieniem przepisu art. 130 ust. 3 ustawy koresponduje brzmienie §8 ust. 6 rozporządzenia stanowiący, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Wbrew stanowisku strony skarżącej nie mamy tu do czynienia z jakąkolwiek luką prawną. Przeciwnie, rozporządzenie nie mogło regulować sytuacji kierowców, którzy uzyskali ponad 20 punktów w ciągu pierwszego roku od daty otrzymania prawa jazdy po raz pierwszy i odbyli stosowne szkolenie, skoro już ustawa w art. 130 ust. 3 zabroniła stosowania wobec tych kierowców dobrodziejstwa odliczenia punktów w związku z odbytym szkoleniem. Zarzut A. J. dotyczący nie odjęcia mu 6 punktów za odbyte w dniu 30 marca 2017 r. szkolenie w zakresie ruchu drogowego jest zatem całkowicie chybiony. Skoro naruszeń przepisów ruchu drogowego, skutkujących naliczaniem punktów karnych dopuścił się w pierwszym roku od daty otrzymania prawa jazdy to zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy możliwość odliczenia punktów w związku z odbyciem szkolenia w ogóle go nie dotyczyła. Ocena tego, czy skarżący powinien zostać dopuszczony do szkolenia wykracza poza granice niniejszej sprawy. Jej rozstrzygnięcie wymagało jedynie przesądzenia, że odbyte przez skarżącego szkolenie nie mogło doprowadzić w żadnym razie do obniżenia ilości obciążających go w pierwszym roku od uzyskania prawa jazdy punktów karnych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.