III SA/Gd 294/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w postaci posiłków uchyla zaskarżoną decyzję. P. G. pismem z dnia 9 października 2013 r. złożył w ośrodku pomocy wniosek o przyznanie mu bezpłatnych obiadów w barze "A" przy ul. W. w S.. Prezydent Miasta decyzją z dnia 7 listopada 2013 r. nr [...], działając na podstawie m.in. art. 7, art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1, art. 36 pkt 2j, art. 48 ust. 4, art. 100, art. 106, art. 107, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 182 ze zm.) oraz art. 5, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. z 2005r. nr 267 poz. 2259 ze zm.) odmówił przyznania P. G. pomocy w postaci przyznania posiłków w barze "A". W uzasadnieniu organ w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy ustalił, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty socjalnej w wysokości 610,33 zł, zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł oraz ½ dodatku mieszkaniowego w wysokości 94,68 zł. Łączny dochód wynosi 858,01 zł. Mieszka razem z matką w trzypokojowym mieszkaniu wyposażonym w gaz, wodę i energię elektryczną. Ośrodek udzielił mu pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości 300 zł na zakup kuchenki gazowej. W odwołaniu od ww. decyzji P. G. podniósł, że spełnia wszystkie wymagania określone w przepisach. W jego ocenie nie została określona i wskazana przyczyna odmowy przyznania mu pomocy. Wskazał, że w listopadzie przyznano mu 300 zł na zakup i montaż kuchenki gazowej i że jest to kwota dalece niewystarczająca. Skarżący dodał, że środki z jakich się utrzymuje ograniczają możliwość zabezpieczenia jego egzystencji. Decyzją z dnia 9 stycznia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołując się m. in. na przepisy ustawy o pomocy społecznej i ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" Kolegium wskazało, że pomoc państwa w zakresie dożywiania przysługuje osobie samotnej, której dochód nie przekracza 813 zł, podczas gdy skarżący utrzymuje się z dochodu w wysokości 858,01 zł miesięcznie, który przekracza ww. kryterium dochodowe. Dalej podano, że zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. W ocenie Kolegium skarżący jest osobą, która może przygotować sobie posiłek, z kolei organ pierwszej instancji przydzielił mu zasiłek na zakup i montaż kuchenki. Zdaniem organu została w sprawie spełniona dyspozycja zawarta w treści art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, by rodzaj, forma i rozmiar świadczenia winny być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy – przyznania stronie pomoc jest stosowna do sytuacji. Na koniec organ dodał, że w pierwszej kolejności skarżący powinien starać się przezwyciężać życiowe trudności własnymi staraniami, a zadaniem pomocy społecznej nie jest trwała pomoc potrzebującym ale udzielenie pomocy, tak aby mogli oni jak najszybciej swoje potrzeby zaspokajać samodzielnie. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł P. G.. Twierdził, że zaskarżona decyzja jest dla niego niekorzystna. Wniósł o przyznanie mu m.in.: bezpłatnych obiadów w barze "A" oraz paczek żywnościowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. art. 2. ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tj. z 2013 r. Dz. U., poz.267 ze zm.), zwana dalej "ustawą" stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei art. 7 ustawy stanowi, że pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (...). Jednym z przepisów konkretyzujących sposób przyznania pomocy społecznej jest art. 48 ust. 4 ustawy, który stanowi, że pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Przyznanie pomocy jednak w każdym przypadku zależy od spełnienia obligatoryjnej przesłanki jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust.1 ww. ustawy. W myśl tego przepisu prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, [...] przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Wskazana wyżej kwota kryterium dochodowego została zweryfikowana na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U z 2012r. poz. 823) i obowiązywała w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Rozwinięciem pomocy państwa dla osób uprawnionych do zasiłku celowego jest możliwość zapewnienia dożywiania na mocy przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U z 2005r. nr 267 poz. 2259 ze zm.). Na podstawie art. 5 ust.1 tej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Przy czym rada gminy może podjąć uchwałę o podwyższeniu kryterium dochodowego, o którym mowa w ust. 1 ( art. 5 ust. 2 ). Rada Miejska podjęła w dniu 3 marca 2010 r. uchwałę nr [...] w sprawie: podwyższenia kryterium dochodowego oraz ustalenia warunków odpłatności za pomoc udzieloną w zakresie dożywiania dla osób i rodzin, których dochód przekracza kryterium dochodowe w ramach realizacji zadań własnych gminy w latach 2010-2013 ( Dz. Urz. Woj. Pomorskiego nr 63, poz. 1064). Na ww. uchwałę organ pierwszej instancji powołał się w podstawie prawnej, jak również w uzasadnieniu swojej decyzji. W myśl § 1 ust. 1 ww. uchwały pomoc w formie dożywiania oraz posiłku osobom jego pozbawionym, o których mowa w art. 3 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" może być przyznana nieodpłatnie jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 200% kryterium dochodowego o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Podwyższona kwota kryterium dochodowego wynikającą z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej – 542 zł (kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej) o 100% wynosiła 1084 zł. Zatem jest to kwota graniczna umożliwiająca otrzymanie bezpłatnej pomocy w formie posiłku. Zauważyć należy, że stosownie do art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to dopuszczalność weryfikacji decyzji nieostatecznych w administracyjnym toku instancji w drodze zastosowania przez uprawnione podmioty zwyczajnych środków prawnych (odwołanie, zażalenie na postanowienie) a zatem, inaczej mówiąc, składający odwołanie ma prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia sprawy załatwionej w formie decyzji nieostatecznej. Istota administracyjnego toku instancji nie polega jedynie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji, lecz zwłaszcza na ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy przy rozpoznaniu odwołania P. G. od decyzji organu pierwszej instancji winien był przy tym ponownie rozpoznać sprawę przyznania posiłków w świetle przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku i jego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jak wynika z podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, jak również jej uzasadnienia, umknęło uwadze organu odwoławczego, że na mocy ww. uchwały Rady Miejskiej kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostało podwyższone. Mylny jest zatem stanowisko organu odwoławczego, w którym stwierdza, że pomoc państwa w zakresie dożywiania przysługuje osobie samotnej, której dochód nie przekracza 813 zł, podczas gdy skarżący utrzymuje się z dochodu w wysokości 858,01 zł miesięcznie, który przekracza ww. kryterium dochodowe W związku z tym, zdaniem organu, nie przysługuje mu pomoc w zakresie dożywiania z programu. Tymczasem dochód uzyskiwany przez skarżącego w wysokości 858,10 zł nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej podwyższonego o 100 % - 1084 zł. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wydał decyzję, której z uwagi na wadliwie powołaną podstawę prawną nie można było uznać za prawidłową. Wadliwość podstawy prawnej – jeżeli chodzi o przepisy prawa materialnego - polegała na ograniczeniu jej do art. 8 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy przepis ten znajdował zastosowanie w związku z § 1 ust. 1 uchwały Rady Miejskiej nr [...]. Zaskarżoną decyzję organu odwoławczego wydano zatem z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uchybienie skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy będzie zobowiązany do ponownego rozpatrzenia złożonego przez skarżącego odwołania, z zastosowaniem właściwych przepisów prawa materialnego. Winien przy tym rozważyć, czy prawidłowe było stanowisko organu pierwszej instancji, który pomimo wiedzy o nieprzekroczeniu przez skarżącego kryterium dochodowego, odmówił mu przyznania pomocy w formie darmowych posiłków. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.