III SA/Gd 296/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie NSA Marek Gorski,, WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddalono skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] Inspektor Sanitarny na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 122, poz. 851 ze zm.) nie stwierdził u Z. J. choroby zawodowej wymienionej pod poz. 17 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), tj. nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazując na fakt zatrudnienia w/w w latach [...], [...] oraz [...] w "A" S.A. oraz w latach [...] w "B" S.A. odpowiednio na stanowiskach: operator pomp i sprężarek, sprężarkowy, magazynier, sterowniczy, mistrz, starszy mistrz (w "A" S.A.), kierownik zmiany (w "B" S.A.) podał, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G., orzeczenie lekarskie nr [...] wystawione przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi oraz karty oceny narażenia zawodowego sporządzone w dniach 26 czerwca i 23 sierpnia 2006 r. Mimo pracy w/w w narażaniu na wiele czynników chemicznych nie znaleziono dowodów świadczących o tym, że praca była wykonywana w narażeniu na czynniki uznane za rakotwórcze u ludzi i zaliczone do Kategorii I, a mogące spowodować chorobę nowotworową pęcherza moczowego. Oparciem dla takiej konstatacji organu I instancji były zaś orzeczenia lekarskie w których wskazano, iż związki chemiczne na które narażony był Z. J. nie powodują raka pęcherza moczowego. W odwołaniu od w/w decyzji Z. J. podniósł, iż w okresie zatrudnienia w latach [...] miał kontakt z benzenem oraz destylatami parafinowymi i naftenowymi; lekkimi i ciężkimi, które to produkty mając działanie rakotwórcze zaliczone są do Kategorii I. Nadto odwołujący wskazał, iż z w/w destylatami miał także kontakt podczas swojego zatrudnienia w "B" S.A. w latach [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż sam fakt pracy w narażeniu na określone czynniki chemiczne nie może stanowić jedynej podstawy do rozpoznania u odwołującego choroby zawodowej. Żadna bowiem z substancji, z którymi w/w miał kontakt nie wywołuje raka pęcherza moczowego. Potwierdzeniem tej tezy są wnioski płynące z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi oraz wydanej przez tę jednostkę orzeczniczą opinii uzupełniającej. Z danych epidemiologicznych oraz literaturowych wynika bowiem, iż wśród osób narażonych zawodowo na złożone substancje ropopochodne obserwuje się zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory skóry. Nie obserwuje się zaś związku raka pęcherza moczowego z narażeniem na przedmiotowe substancje chemiczne. Z kolei warunkiem normatywnym uznania nowotworu za chorobę zawodową jest jego powstanie w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Zdaniem organu odwoławczego taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Z. J. wskazał, iż zakłady pracy w których pracował, w istocie nie podają prawdziwych danych na temat czynników chemicznych na które był narażony. Podał także, że w trakcie pracy zawodowej narażony był na promieniowanie, gdyż pierwiastków promieniotwórczych używano do odnajdywania dziur w dnach zbiorników. Z kolei z ekspertyzy wykonanej na zlecenie "C" wynika, iż przyczyną powstania raka pęcherza u 28,2 % chorych jest benzydyna a u 0,2 % uznano to schorzenie za chorobę zawodową. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi wskazując, iż w czasie pracy narażony był na działanie także innych czynników szkodliwych jednakże nie może tego udowodnić. Nadto podał, iż lekarze wykryli u niego inne schorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia przy tym rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, bądź też celowości. Sąd administracyjny nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. W załączniku do wskazanego rozporządzenia pod poz.17 pkt 5 wymieniono nowotwór złośliwy pęcherza moczowego powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej na podstawie odrębnych przepisów przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeśli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Wniosek o ponowne badanie składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia, zatrudniającej lekarza, gdy wydał orzeczenie ( §7 ust. 1 rozporządzenia). Jak wynika z akt sprawy organy orzekające w sprawie wydając decyzję o niestwierdzeniu choroby zawodowej u skarżącego oparły się na orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. nr [...] i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi nr [...] uzupełnionego orzeczeniami z dnia [...]. i [...] / odpowiednio k.[...] i [...] akt administracyjnych/ oraz kartach oceny narażenia zawodowego z dnia 06.01.06; 25.01.06 organ pierwszej instancji a organ odwoławczy dodatkowo na kartach oceny narażenia zawodowego z 26.06.06; 22.06.,14.07.;26.07i31.07.06 23.08.06. W przedmiotowej sprawie nikt nie kwestionuje faktu choroby u skarżącego natomiast powołane orzeczenia wykluczają etiologię zawodową tej choroby. Jak wynika z wyjaśnień Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. Nofera z dnia [...] dane w sprawie oceny narażenia zawodowego uzyskane w toku dodatkowego postępowania przeprowadzonego przez inspekcję sanitarną w dniach 22 czerwca i 14,26,30 lipca 2006r. oraz 23 sierpnia 2006r. – a zatem uwzględniające rozszerzony o dalsze substancje krąg czynników na które skarżący był narażony w środowisku pracy – nie upoważniają do zmiany stanowiska o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, określonego w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...]. Bowiem substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka, czyli takie dla których istnieją wystarczające dowody wskazujące na związek przyczynowy pomiędzy narażeniem człowieka na tę substancję a powstaniem raka zostały zaliczone do kategorii 1. W środowisku pracy skarżącego, co wykazało postępowanie, takim czynnikiem był benzen oraz krótkotrwale butadien 1-3, które jak podkreślili biegli na podstawie danych naukowych są kancerogenne dla układu krwiotwórczego. Nie wykazano zwiększonego ryzyka zachorowania na nowotwory o innej lokalizacji - w tym pęcherza moczowego. Pozostałe substancje, na które był narażony w środowisku pracy skarżący zakwalifikowane zostały do kategorii 2, a więc takich co do których wg aktualnej wiedzy naukowej , dowód działania rakotwórczego na ludzi jest ograniczony. W kolejnej opinii uzupełniającej z dnia [...] IMP w Łodzi stwierdził, uwzględniając zebrany dodatkowo materiał dowodowy w postaci wyjaśnień pracodawcy Z. J. tj. "A" S.A, iż nawet zakładając /do czego zebrany materiał dowodowy podstaw nie daje/, że w trakcie pracy w "A" oprócz wcześniej wymienionych substancji skarżący miał kontakt z czynnikami zawierającymi w swoim składzie substancje rakotwórcze wymienione w wykazie i sklasyfikowane do kategorii 1 tj. z destylatami lekkimi parafinowymi, destylatami ciężkimi parafinowymi, destylatami lekkimi naftenowymi, destylatami ciężkimi naftenowymi – nie ma podstaw do zmiany stanowiska dotychczasowego albowiem substancje te nie są czynnikami ryzyka rozwoju nowotworów złośliwych pęcherza moczowego. Lekarska jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że zgodnie z wiedzą medyczną, uwzględniając złożoną etiologię i częstość zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce do uznania nowotworu złośliwego za chorobę zawodową, oprócz potwierdzenia narażenia na czynnik uznany za rakotwórczy dla ludzi w środowisku pracy, konieczne jest potwierdzenie, w co najmniej kilku badaniach epidemiologicznych, zwiększonego w porównaniu z populacją, ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy o takiej lokalizacji jak rozpoznany u pracownika. Z danych naukowych ogłaszanych w literaturze fachowej wynika, że wśród osób narażonych zawodowo na złożone substancje ropopochodne obserwowano zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory skóry. Wyniki badań epidemiologicznych odnośnie lokalizacji w narządach wewnętrznych takich jak płuco, przewodu pokarmowego- zwłaszcza jelita grubego, układu krwiotwórczego- białaczki są nadal kontrowersyjne natomiast nie obserwowano związku raka pęcherza moczowego z narażeniem na te substancje. Tak więc ze wszystkich orzeczeń upoważnionych jednostek lekarskich wynika, iż choroba występująca u skarżącego nie wiąże się z warunkami pracy. Nie można więc uznać stwierdzony u skarżącego nowotwór pęcherza moczowego za pozostający w związku przyczynowym z działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy skarżącego. Powyższe nie przeczy by skarżący nie był w ogóle narażony na jakiekolwiek czynniki w środowisku pracy, ale wskazuje, że zmiany chorobowe stwierdzone u skarżącego nie są typowe dla objawów klinicznych uzasadniających zawodową etiologię zdiagnozowanej u niego choroby. Podnieść należy, iż Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wydając stosowne orzeczenie lekarskie szczegółowo uzupełniane w toku postępowania wyjaśnił wprost, iż stwierdzona u skarżącego choroba nie pozostaje w związku z czynnikami narażenia zawodowego. Uznać zatem w reasumpcji należy, że jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn choroby skarżącego nie można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach upoważnionych do tego placówek, których prawidłowości przeprowadzenia skarżący co do zasady nie kwestionował, a które w ocenie Sądu spełniają wymogi określone przepisem art.84 § 1 kpa. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998 r., I SA 1200/98, baza Lex nr 45833). Zatem z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej i prowadzić musi do odmowy stwierdzenia choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., I SA 1801/00, baza Lex nr 77663). W związku z tym zarzuty skarżącego w powyższym zakresie podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Postępowanie dowodowe prowadzone przez organy inspekcji sanitarnej nie pozwoliły na przyjęcie, iż skarżący w środowisku pracy narażony był na działanie czynników promieniotwórczych. Z samego oświadczenia skarżącego wynika, że nie jest on w stanie wskazać dowodów potwierdzających narażenia na promieniowanie w środowisku pracy. Sąd w składzie orzekającym stwierdza nadto, iż w świetle art. 7 i 77 k.p.a. postępowanie administracyjne organów inspekcji sanitarnej przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a merytoryczne decyzje wydane zostały w oparciu o należycie zgromadzony i wnikliwie oceniony obszerny materiał dowodowy. Z tych względów, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.