III SA/Gd 296/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 grudnia 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Pismem z dnia 14 października 2014 r. skierowanym do Prezydenta Miasta H. S. zwróciła się z wnioskiem o wymeldowanie A. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w G. przy ul. [...] Wnioskiem z dnia 13 listopada 2014 r. A. S. zwrócił się o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy cywilnej prowadzonej przed Sądem Okręgowym w G. o cofnięcie darowizny spornej nieruchomości z powodu rażącej niewdzięczności. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2014 r. Prezydent Miasta odmówił zawieszenia postępowania wskazując, że podmiotem wnioskującym o zawieszenie może być jedynie H. S. Ponadto prowadzona sprawa cywilna nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego. Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta decyzją z dnia 15 grudnia 2014 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie "k.p.a.") oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu wyżej wymienionego z pobytu stałego. Uzasadniając wydaną decyzję organ pierwszej instancji w sposób szczegółowy przedstawił całokształt wyjaśnień złożonych przez wnioskodawczynię oraz A. S. W świetle wyjaśnień zameldowanego, odebrał on informację o wymianie zamków w drzwiach wejściowych do spornego lokalu poprzez wiadomość sms wysłaną przez dzieci podczas jego pobytu na [...], gdzie wyjechał w dniu 15 września 2012 r. Po powrocie do kraju syn odebrał go z lotniska i zawiózł do swojego mieszkania. W mieszkaniu syna A. S. mieszkał przez okres dwóch tygodni. W tym czasie A. S. pojechał do lokalu przy ul. [...], jednakże nie został wpuszczony. W związku z tym wynajął mieszkanie w G. i mieszkał w nim do kwietnia 2014 r. Następnie wyjechał do znajomych i od lipca 2014 r. mieszka w G. Zeznający oświadczył również, że w spornym lokalu ostatni raz nocował we wrześniu 2012 r. Z lokalu zabrał też swoje rzeczy osobiste. W świetle wyjaśnień H. S. były mąż w dniu 15 września 2012 r. wyjeżdżał na kontrakt. Tego dnia A. S. wyrwał wszystkie zamki w drzwiach do spornego lokalu i wstawił nowe. Klucze do nowych zamków zabrał ze sobą. W tej sytuacji zeznająca zmuszona była do wymiany zamków. Po powrocie do Polski były mąż nie zamierzał powrócić do spornego lokalu. Ponadto zabrał z niego swoje rzeczy osobiste. Ostatni raz były mąż w spornym lokalu nocował we wrześniu 2012 r. Zeznająca dodała, że w sądzie toczy się postępowanie dotyczące cofnięcia darowizny spornej nieruchomości. Zdaniem Prezydenta Miasta w realiach rozpatrywanej sprawy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wymeldowanie A. S. z pobytu stałego. A. S. opuścił bowiem lokal przy ul. [...] i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wyżej wymieniony oraz jego była żona potwierdzili w toku postępowania, że zameldowany nocował ostatni raz w lokalu we wrześniu 2012 r., to jest jeszcze przed wyjazdem za granicę. Co istotne, po powrocie do kraju A. S. nie podjął żadnych czynności prawnych zmierzających do powrotu w miejsce stałego zameldowania. A. S. nie posiada kluczy do spornego lokalu jak i nie ma w nim swoich rzeczy osobistych. Tym samym nie można uznać, że lokal przy ul. [...] w G. stanowi nadal centrum życiowe wyżej wymienionego. W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji Prezydenta Miasta A. S. wskazał, że lokal przy ul. [...] w G. wbrew stanowisku organu pierwszej instancji nadal stanowi jego centrum życiowe. W lokalu tym znajdują się bowiem praktycznie wszystkie rzeczy ruchome osobiste należące do odwołującego się. Ponadto w spornym lokalu znajduje się siedziba firmy odwołującego. Decyzja organu pierwszej instancji pozbawia odwołującego zdolności kredytowej i odcina go od zasilania finansowego niezbędnego dla istnienia firmy i osiągania przychodów. Decyzją z dnia 21 stycznia 2015 r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawiając istotę zameldowania oraz przesłanki konieczne do utrzymania meldunku podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że A. S. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego. Świadczą o tym wyjaśnienia samego zainteresowanego jak i jego byłej żony. Ponadto A. S. nie podjął jakichkolwiek środków prawnych umożliwiających powrót do spornego lokalu. Tym samym zainteresowany pogodził się ze stanem faktycznym, a zatem z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem miejsca pobytu stałego. Równocześnie organ podniósł, że sprawa cywilna w przedmiocie cofnięcia darowizny nie rzutuje na posiadanie meldunku w lokalu. Warunkiem zameldowania jest bowiem zamieszkiwanie w lokalu z zamiarem pobytu stałego. W realiach rozpatrywanej sprawy warunek ten nie jest przez odwołującego wykonywany od ponad dwóch lat. W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. S. podniósł zarzut braku przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i uwzględnienie jedynie twierdzeń wnioskodawczyni. Ponadto skarżący podniósł zarzut nieuwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania o wymeldowanie z uwagi na prowadzone przed Sądem Okręgowym w G. postępowanie cywilne. W ocenie skarżącego organy z uwagi na istniejący konflikt pomiędzy stronami winny przeprowadzić szersze postępowanie dowodowe, w tym przesłuchać dodatkowych świadków. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle zarzutów w niej podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania aktów administracyjnych stanowić winna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Zwrócić należy jednak uwagę, że ustalenie stanu przebywania na stałe w danym lokalu nie wyłącza możliwości przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, co nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, w ocenie Sądu, rodzi wątpliwość w zakresie prawidłowości ustaleń dotyczących trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala, zdaniem Sądu, przyjąć, iż w/w opuścił definitywnie przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanego aktu normatywnego. Wskazać bowiem należy, że organ pierwszej instancji ustalenia w zakresie przesłanek prawnych istotnych dla sprawy, oparł w całości na wyjaśnieniach uczestniczki postępowania, a organ odwoławczy - postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji w całości zaaprobował. Wprawdzie uczestniczka postępowania wnosiła przed organem pierwszej instancji o przesłuchanie świadków na okoliczność wykazania, że skarżący opuścił lokal trwale i dobrowolnie, jednakże w jej wyjaśnieniach z dnia 23 października 2014 roku (karta [...] akt administracyjnych) widnieje dopisek, że "rezygnuje z przesłuchania ww. świadków skoro okoliczności wymeldowania A. S. są jasne". W ocenie Sądu okoliczności te nie są jasne albowiem skarżący i uczestniczka postępowania ustalonym faktom nadają odmienne znaczenie. Brak jakichkolwiek podstaw aby podzielić ocenę prawną ustalonych faktów dokonaną przez organy. Z akt wynika bowiem, że skarżący kilkakrotnie przychodził do spornego lokalu w czerwcu 2013 roku a zatem przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, jak podała na rozprawie H. S., ponownie wymienił zamki w spornej nieruchomości. Nadto w toku składanych wyjaśnień uczestniczka postępowania powoływała się na dowody świadczące m.in. o chęci wynajęcia przez skarżącego lokalu, które organy bez koniecznej konfrontacji z innymi dowodami, oceniły jednoznacznie, uznając wadliwie takie postępowanie za dowód potwierdzający dobrowolne opuszczenie lokalu. Tymczasem dopiero prawidłowe zebranie materiału dowodowego umożliwiłoby ocenę wiarygodności składanych przez strony wyjaśnień. Na podstawie dowodów zebranych w sprawie nie sposób ustalić, że skarżący opuścił lokal dobrowolnie i trwale. Wyjaśnić ponadto należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym brak wystąpienia z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia samodzielnego postępowania nakierowanego na ustalenie, jaki charakter ma opuszczenie lokalu. Reasumując stwierdzić należy, że organy nie wyjaśniając w sposób prawidłowy istotnej dla niniejszej sprawy przesłanki tj. charakteru opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast nie są zasadne zarzuty skarżącego dotyczące nieuwzględnienia jego wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem cywilnym w przedmiocie cofnięcia darowizny. Przypomnieć bowiem jeszcze raz trzeba, że instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Tak więc wynik postępowania w sprawie o cofnięcie darowizny nie ma wpływu na wymeldowanie bądź zameldowanie skarżącego w nieruchomości. Jedynie faktyczne w nim przebywanie jako w centrum życiowym, gdzie skoncentrowane są wszystkie sprawy danej osoby, są decydujące przy badaniu zasadności wniosku zarówno o wymeldowanie jak i o zameldowanie. W reasumpcji należało zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wyeliminować z obrotu prawnego. Stąd też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 152 w/w aktu normatywnego orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W dalszym toku postępowania organy winny uwzględnić w/w rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego.