III SA/Gd 296/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku stałego oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne 1. umarza postępowanie w części dotyczącej prawa skarżącej do zasiłku stałego oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od 1 sierpnia 2017 r. do 31 marca 2021 r., 2. w pozostałej części skargę oddala. Z uzasadnień do zaskarżonych decyzji wynika, co następuje: decyzją z dnia 12 kwietnia 2016 r. Prezydent Miasta G. przyznał E. K. zasiłek w wysokości 604 zł oraz świadczenie niepieniężne w formie składki na ubezpieczenie społeczne. Świadczenia przyznane zostały na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 marca 2021 r. W dniu 7 września 2016 r. pracownik socjalny przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego w związku ze zmianą sytuacji finansowej E. K., która poinformowała Ośrodek o sprzedaży zajmowanego przez wnioskodawczynię mieszkania przy ul. [...] w G. i - o otrzymaniu w dniu 29 lipca 2016 r. w formie przelewu kwoty 280 000 zł tytułem zapłaty za lokal. E. K. oświadczyła jednocześnie, że całość ww. kwoty w dniu 1 sierpnia 2016 r. przekazała synowi, Ł. K. który kupił (sobie) mieszkanie przy ul. [...] w G. Wnioskodawczyni wyjaśniała, że w dniu 27 września 2016 r. wyprowadzi się z mieszkania przy ul. [...] i zamieszka u syna w mieszkaniu przy ul. [...]. Podczas wywiadu poinformowano E. K., że w związku ze zmianą jej sytuacji dochodowej, decyzja przyznająca zasiłek stały zostanie uchylona. Decyzją z dnia 9 września 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta G., działając m.in. na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2016, poz. 930) uchylił wyżej opisaną decyzję z dnia 12 kwietnia 2016 r. dotyczącą zasiłku stałego i składek na ubezpieczenie zdrowotne w części dotyczącej okresu od dnia 1 sierpnia 2016 r. oraz odmówił E. K. od tej daty prawa do uzyskiwania zasiłku stałego. Organ wskazał, że w wyniku otrzymania przez stronę w lipcu 2016 r . jednorazowego dochodu w kwocie 280 000 zł, w oparciu o art. 8 ust. 11 cyt. ustawy od miesiąca lipca 2016 r. daje to kwotę 23 333, 33 zł dochodu miesięcznie, przekraczającą ustawowe kryterium dochodowe. W związku z powyższym, w ocenie organu, stronie wypłacano od sierpnia 2016 r. nienależne świadczenie w rozumieniu art. 6 pkt 16 cyt. ustawy, podlegające zwrotowi. Powołując się na treść art. 73 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2008 Nr 164, poz. 1027 ze zm.), dotyczącego obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego świadczeniobiorców zasiłku stałego, organ wskazał, że uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku stałego powoduje konieczność zaprzestania opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W odwołaniu od decyzji E. K. opisała swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną. Wskazała, że nie ma żadnego majątku, renty, ani emerytury. Podkreśliła, że cały dochód ze sprzedaży mieszkania przekazała synowi, z którym jednak nie ma kontaktu, a odebranie jej zasiłku stałego spowodowało, że została bez środków do życia. W uzupełnieniu odwołania strona podniosła, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 106 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne uznanie, że pojęcie zmiany sytuacji dochodowej jest tożsame z pojęciem osiągnięcia dochodu, co w konsekwencji spowodowało uznanie, że sprzedaż mieszkania przez stronę powoduje automatyczne zastosowanie art. 106 ust. 5 cyt. ustawy. Prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów powinna zaś, w ocenie strony, prowadzić do ustalenia, że osiągnięcie dochodu przez sprzedaż mieszkania nie spowodowało przysporzenia majątkowego w postaci zmiany sytuacji dochodowej, jako, że całość środków z tytułu sprzedaży mieszkania została przeznaczona na zakup i remont kolejnego mieszkania. Brak wyczerpującego i rzetelnego rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego, a zatem naruszenie art. 7 i art. 77 kpa spowodowało poczynienie przez organ dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych. Decyzją z dnia 17 lutego 2017 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Mając na uwadze definicję dochodu z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, w ocenie Kolegium, w sprawie nie było podstaw do nieuwzględniania otrzymanej z tytułu sprzedaży mieszkania kwoty przy wyliczaniu dochodu strony. W związku z otrzymaniem przez E. K. jednorazowej kwoty dochodu, w sprawie zasadnie wyliczono miesięczny dochód strony w oparciu o art. 8 ust. 11 cyt. ustawy. Kwota ta została wyliczona prawidłowo i w oczywisty sposób przekroczyła kwotę ustawowego kryterium dochodowego. Kolegium uznało podniesione w odwołaniu zarzuty za niezasadne, podkreślając, że strona nie przeznaczyła kwoty uzyskanej ze sprzedaży na zakup innego mieszkania, stanowiącego jej własność, lecz przekazała całość tej kwoty swojemu synowi. To syn strony kupił na własność mieszkanie przy ul. [...] w G. i z tego tytułu został wpisany do rejestru członków spółdzielni "[...]". Strona zamieszkuje w tym mieszkaniu jedynie na zasadzie użyczenia, co sama przyznała w piśmie z dnia 6 lutego 2017 r. złożonym do Kolegium. Ponadto to syn strony odwołującej się, jako właściciel mieszkania, udzielił stronie pełnomocnictwa związanego z zarządzaniem mieszkaniem. Tego rodzaju pełnomocnictwo nie byłoby udzielone, gdyby mieszkanie pod wskazanym adresem było własnością strony odwołującej się. Podsumowując, Kolegium wskazało, że ustalony i opisany wyżej stan faktyczny i prawny sprawy mieści się w pojęciu "zmiany sytuacji dochodowej i osobistej strony", o czym mowa w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, uzasadniającej uchylenie decyzji przyznającej stronie prawo do zasiłku stałego od dnia 1 sierpnia 2016 r. i odmawiającej z tym dniem tego prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. K. zaskarżyła w całości opisaną wyżej decyzję Kolegium i wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu i instancji. W ocenie skarżącej w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 kpa oraz prawa materialnego tj. art. 106 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca podtrzymała stanowisko, że decyzje oparto na błędnie ustalonym stanie faktycznym. Organy przyjęły bowiem, że dochód skarżącej przekroczył kryterium dochodowe, nie uwzględniając, że całość środków ze sprzedaży mieszkania została przeznaczona na potrzeby mieszkaniowe skarżącej. W efekcie nie doszło zatem po stronie skarżącej do żadnego faktycznego majątkowego przysporzenia. Brak więc było podstaw do przyjęcia, że na skutek sprzedaży mieszkania doszło do zmiany sytuacji dochodowej strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie tj., że uzyskane ze sprzedaży środki nie zostały przeznaczone na potrzeby mieszkaniowe strony, co oznacza, że uzyskany z tego tytułu dochód stanowi o zmianie sytuacji dochodowej skarżącej, która spowodowała przekroczenie ustawowego kryterium dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lutego 2017 r. sygn. akt [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 9 września 2016 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku stałego od dnia 1 sierpnia 2016 r. Na mocy tej decyzji, organ I instancji uchylił jednocześnie własną decyzję z dnia 12 kwietnia 2016 przyznającą E. K. zasiłek stały na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 marca 2021 r. W skardze do Sądu E. K. wskazała pierwotnie, że zaskarża ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości, a więc w zakresie, w jakim Kolegium poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji orzekło o pozbawieniu skarżącej prawa do zasiłku stałego od dnia 1 sierpnia 2016 r. do dnia 31 marca 2021 r. (mając na uwadze zakres przedmiotowy uchylonej w postępowaniu administracyjnym decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 12 kwietnia 2016 r. o przyznaniu zasiłku stałego ). Pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. E. K. poinformowała jednak Sąd, że cofa skargę w części dotyczącej żądania uchylenia zaskarżonych decyzji w zakresie odbierającym skarżącej prawo do zasiłku stałego oraz opłacania składek na ubezpieczenia zdrowotne od dnia 1 sierpnia 2017 r. W konsekwencji w pkt 1 sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił o umorzeniu postępowania sądowego w części dotyczącej prawa skarżącej do zasiłku stałego oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od 1 sierpnia 2017 r. do marca 2021 r. Na skutek cofnięcia skargi, postępowanie sądowe w tej części stało się bowiem bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 60 ustawy p.p.s.a skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże Sąd. Jednakże Sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętej wadą nieważności. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności dotyczące niedopuszczalności cofnięcia skargi, o których mowa w art. 60 cyt. ustawy. W tym zakresie Sąd wziął pod uwagę, że częściowe cofnięcie skargi wynika z faktu otrzymania przez E. K. nowej decyzji organu I instancji wydanej w przedmiocie zasiłku stałego. Cofając skargę, skarżąca przesłała do wiadomości Sądu korzystną dla niej decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 10 sierpnia 2017 r. [...] o przyznaniu E. K. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w wysokości 604 zł miesięcznie oraz świadczenia niepieniężnego w formie składki na ubezpieczenie zdrowotne od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 31 marca 2021 r. Przedmiotem kontroli sadowej w niniejszym postępowaniu jest zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 17 lutego 2017 r. sygn. akt [...], ale tylko w tej części, w jakiej zawarte w niej rozstrzygnięcie dotyczy prawa do pobierania zasiłku stałego w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r. i związanego z tym prawa do korzystania z państwowej opieki zdrowotnej. Istotę kierowanych przez stronę zarzutów do tej części decyzji, stanowi twierdzenie, że za postawę rozstrzygnięcia o odmowie przyznania zasiłku za okres od sierpnia 2016 r. do lipca 2017 r. przyjęto błędny stan faktyczny. E. K. stoi na stanowisku, że kwota, którą otrzymała ze sprzedaży mieszkania nie powinna zostać uznana za jej dochód, oraz że pomimo tej sprzedaży po stronie skarżącej nie doszło do przysporzenia majątkowego. Tym samym w ocenie skarżącej w sprawie błędnie przyjęto, że sprzedaż mieszkania wpłynęła na zmianę jej sytuacji dochodowej. Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 145 § 1 lit. b i c ustawy - p.p.s.a. skarga wniesiona do Sądu może być uwzględniona, jeżeli Sąd stwierdzi uchybienia dotyczące przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie uchybienia tego rodzaju nie wystąpiły. Skarga E. K., dotycząca odebrania skarżącej prawa do zasiłku stałego w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r. nie może być tym samym uwzględniona przez Sąd. W szczególności wbrew przekonaniu strony skarżącej okoliczność przyznania jej zasiłku stałego na mocy decyzji z dnia 10 sierpnia 2017 r., nie przesądza w żaden sposób, że skarżącej powinien być przyznany zasiłek stały również za okres wcześniejszy tj. od sierpnia 2016 r. do lipca 2017 r. Wynika to z niebudzących wątpliwości Sądu ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy w zakresie uzyskanego przez skarżącą w lipcu 2016 r. dochodu w wysokości 280 000 zł z tytułu sprzedaży mieszkania i jednoznacznej treści art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z brzemieniem art. 8 ust. 11 cyt. ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (w przypadku osoby samotnie gospodarującej) kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Z oświadczenia skarżącej z dnia 7 września 2016 r. o stanie majątkowym (dokument w aktach administracyjnych I instancji, k. 7) wynika, że skarżąca od dnia 27 lipca 2016 r. nie ma mieszkania, które sprzedała, oraz, że w tym też dniu otrzymała kwotę 280 000 zł za sprzedaż mieszkania i nie posiada innych dochodów. Oświadczenie to zostało złożone na urzędowym formularzu, pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Co istotne okoliczność uzyskania dochodu ze sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w G. skarżąca zgłosiła organom opieki społecznej dobrowolnie już wcześniej. W piśmie z dnia 6 września 2016 r. skarżąca wskazała: "oświadczam, że dnia 29 lipca 2016 r. otrzymałam na moje konto bankowe ze sprzedaży mieszkania kwotę 280 000 zł. Dnia 1 sierpnia 2016 r. tytułem darowizny kwotę 280 000 zł przekazałam synowi Ł. K., zamieszkałemu [...] 16 B/1w G. Informuję, że dnia 27 września 2016 r. przeprowadzam się na ul. [...] 7 D/77" (k. 4 akt administracyjnych I instancji). Wyżej wskazane przez skarżącą okoliczności potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy inne dokumenty m.in. - akt notarialny z dnia 29 lipca 2016 r., Rep A [...] dotyczący sprzedaży mieszkania przy ul. [...] przez E. K. za kwotę 280 000, którą kupujący zobowiązał się przelać na rachunek bankowy skarżącej w dniu zawarcia umowy (k. 3 akt administracyjnych I instancji), - dyspozycja przelewu z rachunku bankowego skarżącej z dnia 1 sierpnia 2016 r. dotycząca kwoty 280 000 zł na rachunek syna skarżącej Ł. K. (akta administracyjne I instancji, dokument bez numeracji). Z powyższego wynika, że skoro do sprzedaży mieszkania przez skarżącą i uzyskania z tego tytułu umówionej ceny, doszło w czasie, w którym E. K. był wypłacany zasiłek stały, (przyznany na mocy decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 12 kwietnia 2016 r. ) w sprawie zaistniały postawy do zastosowania art. 8 ust. 11 cyt. ustawy i wydania decyzji o uchylenia prawa do zasiłku w trybie art. 106 art. 106 ust. 5 cyt. ustawy w związku ze zmianą sytuacji dochodowej wnioskodawczyni. Organy prawidłowo przyjęły, że środki uzyskane przez skarżącą ze sprzedaży mieszkania są dochodem w rozumieniu art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Ich uzyskanie, o czym zresztą skarżąca przecież sama poinformowała organy, nie mogło zostać pominięte, szczególnie, że z art. 8 ust. 11 cyt. ustawy jasno wynika, w jaki sposób otrzymanie jednorazowej kwoty dochodu wpływa na wyliczenie zdolności strony do pobierania świadczenia. Mając na uwadze zarzuty skargi Sąd podkreśla, że nie jest prawdą, iż skarżąca nie uzyskała z tytułu sprzedaży mieszkania żadnego przysporzenia majątkowego. Niewątpliwie bowiem w dniu 29 lipca 2016 r. kupujący wykonał na rzecz skarżącej przelew w wysokości 280 000 zł i kwota ta zasiliła w pierwszej kolejności konto bankowe skarżącej. Decyzja o dokonaniu darowizny na rzecz syna wynikała z woli skarżącej. Sąd podkreśla, że to, na co przeznaczone zostały środki pochodzące ze sprzedaży mieszkania, w światle przepisów ustawy o pomocy społecznej, pozostaje bez znaczenia w przedmiotowej sprawie. Sąd dostrzega, że skarżąca prawdopodobnie nie zdawała sobie sprawy z tego, że nawet jeśli całość uzyskanej kwoty daruje osobie trzeciej, czyli jej sytuacja finansowa faktycznie nie ulegnie zmianie (nadal żyje ubogo, nie ma dochodów, pomoc syna nie wystarcza na utrzymanie), to sytuacja ta na gruncie przepisów prawa o pomocy społecznej jest traktowana tak, jak każda inna sytuacja uzyskania dochodu. Jak wskazano wyżej od decyzji skarżącej zależało, na co przeznaczy uzyskany ze sprzedaży mieszkania dochód. Nie można powiedzieć, że uzyskane przez skarżąca środki zostały przeznaczone na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych Mniejsze mieszkanie, w którym obecnie mieszka skarżąca, zostało kupione przez jej syna, a skarżącą korzysta z niego jedynie na zasadzie użyczenia. Zwrócić można również uwagę, że cena mieszkań nie była równoważna ("nowe" mieszkanie było dużo tańsze). Pozostawanie przez skarżąca bez wystarczających środków do życia po dokonaniu darowizny, wynika w tym wypadku nie z wydanych przez organy decyzji, lecz raczej z postawy obdarowanego syna, który posiadając otrzymane od skarżącej znaczne środki, mógł ją wspomóc w takim zakresie, w jakim jego matka tego rzeczywiście potrzebowała. Wysokość wsparcia otrzymanego przez syna, nie była jednak okolicznością podlegającą wyjaśnieniu przez organy w niniejszym postępowaniu. Z tego względu Sąd jedynie na marginesie wskazuje, że jeżeli wysokość wsparcia udzielanego skarżącej przez syna, była taka, jak wynika to z dokumentów przedłożonych w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, to wsparcie to trudno ocenić nawet jako minimalne. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że organy poinformowane o uzyskanym przez skarżąca jednorazowym dochodzie, nie mogły wydać innych decyzji niż te, które zapadły w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę wysokość uzyskanego w lipcu 2016 r. dochodu tj. 280 000 zł. w oparciu o art. 8 ust. 11 cyt. ustawy organy prawidłowo wyliczyły, że miesięczny dochód skarżącej z tego tytułu przez kolejnych 12 miesięcy, a począwszy od lipca 2016 r., wyniósł ok. 23 000 zł. Kwota ta jest w oczywisty sposób wyższa od pięciokrotnej kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który organy prawidłowo wykazały w wysokości 3170 zł (5 x 634 zł). W tym okresie skarżącej nie mogło zatem przysługiwać prawo do zasiłku stałego, który zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt cyt. ustawy przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie wynosiło 634 zł. Niekorzystne dla skarżącej (z uwagi na przekazanie całości środków synowi) skutki uzyskania jednorazowego dochodu w rozumieniu. 8 ust. 11 cyt. ustawy rozciągnęły się na okres kolejnych 12 miesięcy liczonych od miesiąca, w którym dochód został przez skarżącą uzyskany. Tym samym, pomimo trudnej sytuacji finansowej, prawo do zasiłku stałego mogło zostać przyznane skarżącej dopiero po upływie tego okresu i ustalone w odrębnym postępowaniu administracyjnym, czego wyrazem stało się wydanie przez Prezydenta Miasta G. w dniu 10 lipca 2017 r. decyzji, przyznającej skarżącej to świadczenie począwszy od sierpnia 2017 r. do marca 2021 r. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. K. w oparciu o art. 151 ustawy p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt. 2 sentencji niniejszego wyroku.