III SA/Gd 298/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki oddala skargę. U z a s a d a n i e n i e Zaskarżoną decyzją z dnia 19 kwietnia 2005 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 37d ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 17 lutego 2005 r., nr [...] odmawiającą przyznania A. C. przyznania stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki od dnia 16 lutego 2002 r. Podstawą rozstrzygnięcia wojewody był następujący stan faktyczny: A. C. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. jako bezrobotna dnia 21 grudnia 2001 r. W karcie rejestracyjnej podała, że w dniu 21 czerwca 2000 r. ukończyła zasadniczą szkołę zawodową. Następnie w dniu 15 lutego 2002 r. złożyła w urzędzie pracy wniosek o przyznanie stypendium z tytułu kontynuowania nauki w Liceum Handlowym Dla Dorosłych w T., którą rozpoczęła w dniu 1 września 2000 r. Starosta [...] decyzją z dnia z dnia 5 marca 2002 r. nr [...] uznał, że strona nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 37d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ponieważ podjęła dalszą naukę w trakcie trwania statusu absolwenta i odmówił przyznania wnioskowanego stypendium. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A. C., decyzją z dnia 16 kwietnia 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja zaskarżona została do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 4 listopada 2004 r., sygn. akt 3 II SA/Gd 1230/02 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. Wskazał, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można jednoznacznie stwierdzić, czy skarżąca zachowała, czy też nie zachowała statusu bezrobotnego absolwenta. Wyjaśnienia wymagała podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż będąc wielokrotnie w urzędzie pracy nie została poinformowana o prawie ubiegania się o stypendium. W aktach sprawy brak było dowodu, który potwierdzałby, że strona była w urzędzie pracy przed upływem 12 miesięcy od ukończenia szkoły ponadpodstawowej. Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i 9 k.p.a. Nadto, Sąd dokonał wiążącej organy administracji wykładni art. 37 d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 5 marca 2002 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, który ponownie (decyzją z dnia 17 lutego 2005 r.) odmówił przyznania skarżącej prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki. Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją w całości podtrzymał rozstrzygnięcie starosty i prezentowane przez niego stanowisko. Powołał brzmienie przepisu art. 37d ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, z którego wywiódł, że jednym z ustawowych warunków (które muszą być spełnione kumulatywnie) nabycia prawa do stypendium jest konieczność podjęcia dalszej nauki w okresie 6 miesięcy po utracie statusu absolwenta. Wskazał przy tym, że absolwentem w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (art. 2 ust. 1 pkt 1) jest osoba bezrobotna w okresie 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, świadectwie lub innym dokumencie potwierdzającym ukończenie szkoły lub zaświadczeniu o ukończeniu kursu. Bezrobotnym zaś jest osoba zarejestrowana w tym charakterze w urzędzie pracy (art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy). W świetle powyższych regulacji nabycie statusu absolwenta następuje w wyniku rejestracji w urzędzie pracy. Z akt sprawy wynika natomiast, że strona nie uzyskała statusu bezrobotnego przed upływem 12 miesięcy od dnia zakończenia nauki, a zatem nie mogła go utracić. Tym samym nie zostały spełnione wszystkie przesłanki, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił przyznanie prawa do przedmiotowego stypendium. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie ze złożonymi przez stronę wyjaśnieniami dokonała ona rejestracji dopiero w momencie, gdy przestało obejmować ją ubezpieczenie zdrowotne ojca. Wcześniejsze wizyty w urzędzie pracy spowodowane były poszukiwaniami ofert pracy. Przy czym – co istotne – odwołująca się w ich trakcie nie składała wniosku o zarejestrowanie jej jako bezrobotnej, nie dowiadywała się też o przysługujących jej prawach z tytułu pozostawania bez pracy. W tym stanie sprawy wojewoda nie dopatrzył się naruszenia wynikającej z art. 9 k.p.a. zasady udzielania przez organy administracji informacji, gdyż przed złożeniem przez odwołującą się wniosku o przyznanie stypendium nie było prowadzone postępowanie administracyjne w tej sprawie (a tylko wówczas obowiązek ten ciąży na organach administracji). Organ odwoławczy podkreślił, iż postępowanie w przedmiocie zarówno przyznania statusu bezrobotnego, jak i prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła A. C. Argumentacja skargi koncentruje się na naruszeniu przez organy administracji art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie skarżącej (podczas jej wielokrotnych wizyt w urzędzie pracy) wszelkich informacji o przysługującym jej prawie do stypendium oraz niewyjaśnienie, jakie warunki musi spełniać i jakie czynności w tym celu podjąć. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wywodząc podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia dokonanego zaskarżoną decyzją jest przepis art. 37d ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. 2003, Nr 58, poz. 514 z późn. zm., zwana dalej ustawą), który w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji stanowił, że bezrobotnemu zamieszkałemu w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, który po utracie statusu absolwenta, w ciągu 6 miesięcy podjął dalszą naukę w systemie wieczorowym lub zaocznym w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej albo w szkole wyższej, starosta, na wniosek bezrobotnego przyznaje stypendium w wysokości 60% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1, wypłacane przez okres 12 miesięcy. Wynika z tego, że dla uzyskania prawa do stypendium konieczne było podjęcie nauki w szkole ponadpodstawowej już po utracie statusu absolwenta. Z kolei absolwentem w rozumieniu 2 ust. 1 pkt 1 ustawy jest bezrobotny w okresie do upływu 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, świadectwie lub innym dokumencie potwierdzającym ukończenie szkoły lub zaświadczeniu o ukończeniu kursu, jeżeli jest: a) absolwentem, który uczęszczał w systemie dziennym do ponadpodstawowej oraz ponadgimnazjalnej szkoły publicznej lub niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej albo do szkoły wyższej, b) absolwentem studiów podyplomowych lub doktoranckich, podjętych w okresie 6 miesięcy od dnia ukończenia szkoły wyższej, c) absolwentem szkoły, o której mowa w lit. a, do której uczęszczał w systemie wieczorowym lub zaocznym, jeżeli w ostatnich 12 miesiącach trwania nauki nie był zatrudniony, d) absolwentem co najmniej 12-miesięcznego przygotowania zawodowego, odbytego w ramach Ochotniczych Hufców Pracy, e) absolwentem kursów zawodowych, trwających co najmniej 24 miesiące, jeżeli w okresie ostatnich 12 miesięcy ich trwania nie był zatrudniony, f) absolwentem szkoły specjalnej, g) niepełnosprawnym, który uzyskał uprawnienia do wykonywania zawodu. Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy bezrobotnym jest osoba, niezatrudnioną i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, nieucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy. Z analizy tego co wyżej powiedziano wynika, że aby uzyskać status absolwenta w rozumieniu przepisów ustawy należy spełnić kryteria wymienione w obu cytowanych wyżej przepisach, w tym należy dokonać rejestracji "bezrobotnego absolwenta" w powiatowym urzędzie pracy. Uzyskanie statusu absolwenta daje z kolei prawo do ubiegania się o stypendium, po którym mowa w art. 37 d ust. 1 ustawy. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przyczyną odmowy przyznania skarżącej stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki był fakt, że nie uzyskała ona statusu bezrobotnego przed upływem 12 miesięcy od dnia ukończenia nauki, a tym samym nie uzyskała statusu absolwenta i nie mogła go utracić. Skarżąca ukończyła szkołę ponadpodstawową w dniu 21 czerwca 2000r., we wrześniu 2000r. podjęła dalszą naukę w szkole dla dorosłych, zaś rejestracji w powiatowym urzędzie pracy dokonała w dniu 21 grudnia 2001r. W dniu 25 lutego 2002r. skarżącą złożyła wniosek o przyznanie jej stypendium, o którym mowa w art. 37 d ustawy. Z powyższego wynika, że skarżąca dokonując rejestracji w urzędzie pracy w dniu 21 grudnia 2001r., a wiec po upływie roku i sześciu miesięcy od ukończenia szkoły, nie mogła uzyskać statusu absolwenta, bowiem ten przysługuje jedynie bezrobotnemu w okresie 12 miesięcy od dnia ukończenia przez niego szkoły. Podstawowym znaczenie miało jednak w sprawie ustalenie, czy nie należało uznać, że wizyty skarżącej w urzędzie pracy przed dniem dokonania rejestracji można by de facto uznać za równoznaczne z rejestracją w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej. Zdaniem organów orzekających w sprawie wizyty skarżącej zmierzały jedynie do znalezienia ofert pracy w pośrednictwie pracy urzędu, stwierdzono również, że skarżąca nie składała w tym okresie wniosku o przyznanie jej statusu bezrobotnego. Organ odwoławczy stwierdził przy tym, że sam fakt bycia w urzędzie pracy nie pociąga za sobą żadnych skutków prawnych. Takie stanowisko w sprawie organy oparły na ustaleniach dokonanych w toku uzupełnionego postępowania dowodowego, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 listopada 2004r. Z mającego miejsce w dniu 4 lutego 2005r. przesłuchania skarżącej wynika, że w 2000r. chodziła kilka razy do urzędu pracy dowiadywać się o oferty pracy w pośrednictwie pracy, nie pytała przy tym pracowników urzędu pracy o inne informacje. Już po dokonaniu rejestracji jako osoby bezrobotnej, skarżąca, po uzyskaniu z prasy informacji o prawie absolwenta do uzyskania stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki, złożyła w dniu 25 lutego 2002r. wniosek o jego przyznanie. Z kolei z protokołów przesłuchań w charakterze świadków pracowników Powiatowego Urzędu Pracy w T. wynika, że pośrednicy pracy, w sytuacji, gdy osoby pytające o oferty pracy pytały nadto o przysługujących im prawach, były one wówczas kierowane do odpowiednich pracowników urzędu pracy. Odnosząc się do kolejnych wskazań Sądu co do dalszego postępowania organ drugiej instancji stwierdził, że przed dniem złożenia wniosku o przyznanie stypendium skarżąca nie mogła być uznana za stronę postępowania, tym samym organ nie mógł realizować obowiązków wynikających z treści art. 7 i 9 kpa. Prawo do informacji, w przypadku skarżącej (przed dniem złożenia wniosku) wyczerpywała informacja o prawach i obowiązkach bezrobotnych wywieszona i dostępna dla wszystkich w urzędzie pracy, jak również możliwość zasięgnięcia ustnych informacji u urzędników w razie wątpliwości co do rozumienia jej treści. Nadto organ wskazał, że dochowanie minimum należytej staranności przez urzędnika, o czym mowa w wyroku z dnia 4 listopada 2004r., nie mogło zmienić niczego w skuteczności informacji tegoż urzędnika odnośnie możliwości ubiegania się o stypendium, mogła być ona bowiem udzielona w dniu rejestracji skarżącej jako bezrobotnej w urzędzie pracy. Z takim stanowiskiem organów nie zgadza się skarżąca zarzucając w skardze, że skoro systematycznie od czerwca 2000r. dowiadywała się o pracę w urzędzie pracy, a jej sytuacja była pracownikom urzędu znana to, winna była zostać poinformowana o przysługujących jej uprawnieniach. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdza, że zarzut strony nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy, opierając się ustaleniach postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący wskazały, z jakich przyczyn nie mogło dojść do przyznania stronie stypendium, jak również wykazały brak winy w zaistniałej sytuacji, do której powstania doprowadziła skarżąca zachowując się bezczynnie i nie zasięgając dokładnych informacji odnośnie jej sytuacji, jako osoby nie posiadającej zatrudnienia, a w końcu nie dokonując rejestracji w urzędzie pracy. Potwierdzeniem, że tak w istocie było, jest złożone przez skarżącą w dniu 4 lutego 2005r. oświadczenie. Również w skardze skarżąca stwierdza, że po ukończeniu szkoły wielokrotnie dowiadywała się o pracę. Nadto skarżąca neguje zawarte w decyzji organu odwoławczego stwierdzenie, z którego wynika, że rejestracji w urzędzie pracy dokonała dopiero wtedy, gdy nie mogła już korzystać z ubezpieczenia zdrowotnego ojca ( co jednak sama skarżącą potwierdza), zatem celem rejestracji było uzyskanie ubezpieczenia, a nie systematyczne poszukiwanie pracy. Jednak, nawet gdyby uznać, że twierdzenie organu, iż skarżąca dokonała rejestracji w innym celu niż systematyczne poszukiwanie pracy jest nieuzasadnionie, to nie ma to znaczenia w sprawie, bowiem okoliczność ta nie ma żadnego wpływu na treść podjętego przez organy rozstrzygnięcia. W tym stanie sprawy, stwierdzając że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.