III SA/Gd 30/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; II. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem zawartym w skardze datowanej na dzień 18 grudnia 2012 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 23 stycznia 2013 r. H. G. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jest odmowa umorzenia odsetek od nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Z tego względu, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawczyni w zakresie dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ww. aktu normatywnego, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z kolei zgodnie z regulacją zawartą w art. 262 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powołanych uregulowań prawo pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przyznaje się, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zatem to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (składanego pod groźbą odpowiedzialności karnej – rubryka 13 formularza PPF) oraz nadesłanych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 25 stycznia 2013 r. dokumentów (w tym kserokopii decyzji w przedmiocie waloryzacji świadczenia emerytalnego przyznanego H.G., kserokopii decyzji w przedmiocie świadczenia rentowego dla wnioskodawczyni, faktur VAT, wyciągów z rachunków bankowych należących do męża wnioskodawczyni) ustalono, że wnioskująca o prawo pomocy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem; źródłem dochodów małżonków są świadczenia emerytalno - rentowe w kwocie: 955,23 zł netto (wnioskodawczyni) oraz 1.238,52 zł netto (mąż wnioskodawczyni). Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni jest osobą niewidomą, posiadającą orzeczenie o zaliczeniu do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Wnioskodawczyni - zgodnie ze złożonym oświadczeniem - nie posiada zasobów pieniężnych (brak własnego rachunku bankowego o charakterze oszczędnościowo - rozliczeniowym; brak oszczędności na rachunkach bankowych męża) ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawczynię oraz męża obciążają comiesięczne koszty utrzymania (koszty opału, koszty energii elektrycznej, opłaty za telewizję, opłaty za telefon, wydatki na lekarstwa), zobowiązania publicznoprawne (wpłaty kwoty 100 zł miesięcznie tytułem zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego jako konsekwencja decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 30 czerwca 2010 r. orzekającej o rozłożeniu na raty kwoty 4.590 zł stanowiącej łączną kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych) oraz zobowiązania kredytowe (spłata rat kredytowych). Dając wiarę oświadczeniom wnioskodawczyni znajdującej się w trudnej sytuacji zdrowotnej oraz biorąc pod uwagę ww. zestawienie wysokości comiesięcznych dochodów gospodarstwa domowego wnioskodawczyni i jej męża z comiesięcznymi koniecznymi kosztami utrzymania oraz ponoszonymi obciążeniami finansowymi, uznano, iż wnioskodawczyni dostatecznie wykazała, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i męża. Stąd też w ocenie referendarza rozpoznającego złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy zasadnym jest w realiach rozpatrywanej sprawy zniesienie ww. ciężaru finansowego w pełnej wysokości. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia