III SA/Gd 300/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 maja 2024 r. nr SKO Gd/4847/23 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Puckiego z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr KO.5410.1.546.2023, 2. zasądza na rzecz skarżącego M. P. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 28 maja 2024 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb pkt 2 ustawy z 20 września 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450, dalej jako "p.r.d.") oraz art. 31ia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 1327, dalej jako "ustawa o COVID"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzję Starosty Puckiego z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr KO.5410.1.546.2023 w części dotyczącej wysokości kary pienieżnej to jest "800 zł" i w tej części orzekło o wysokości kary "500 zł", a w pozostałym zakresie utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, to jest w zakresie wystąpienia przesłanek do nałożenia kary pieniężnej na M. P. za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu marki Chrysler o nr rejestracyjnym [...] w terminie 60 dni od dnia jego nabycia. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. Skarżący na podstawie umowy kupna-sprzedaży z dnia 19 stycznia 2022 r. nabył pojazd marki Chrysler o nr rejestracyjnym [...]. W toku postępowania organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu. Wskazano, że biorąc pod uwagę czas nabycia pojazdu oraz zasady obliczenia terminów strona w tej sprawie miała obowiązek zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu do dnia 21 marca 2022 r. i obowiązku tego nie dopełniła w wymaganym terminie. Obliczając termin opóźnienia organ wskazał, że uwzględnił art. 31ia ustawy o COVID", który wydłużył termin, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. do 60 dni. Organ wskazał, że strona do czasu wydania decyzji nie zawiadomiła o nabyciu pojazdu przez 498 dni. Odnosząc się do wyjaśnień M. P., że w dniu 4 marca 2022 r. poinformował organ o zbyciu pojazdu marki Chrysler o nr rejestracyjnym [...], a więc organ posiadał informację o dwóch kolejnych zbyciach pojazdu (w dniu 19 stycznia 2022 r. i 4 marca 2022 r.), Starosta Pucki zaznaczył, ze decyzja wydawana w oparciu o art. 140mb pkt 2 p.r.d. ma charakter decyzji związanej. Oznacza to, że gdy są spełnione przesłanki prawne, organ ma obowiązek orzec o nałożeniu kary pienieżnej w stosunku do właściciela pojazdu, który wbrew przepisom nie powiadomił starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu. W konsekwencji mając na uwadze przedstawiony wyżej stan faktyczny Starosta Pucki decyzją z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr KO.5410.1.546.2023 nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 800 zł z tytułu niewykonania obowiązku zawiadomienia w terminie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w zw. z art. 31ia ustawy o COVID o nabyciu pojazdu marki Chrysler o nr rejestracyjnym [...]. Określając wysokość kary organ I instancji wskazał, że zbadał przesłanki, o których mowa w art. 140n ust. 4 p.r.d. Rozważył także, czy zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f k.p.a. M. P. wniósł odwołanie od decyzji, w którym wskazał, że w jego ocenie w sprawie łącznie występują obie przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f k.p.a. to jest przesłanka znikomości naruszenia oraz przesłanka zaprzestania naruszenia prawa przez stronę. W tym zakresie odwołujący się oświadczył, że z powodu braku wiedzy i doświadczenia nie dokonał zgłoszenia nabycia pojazdu. Jednak skoro w dniu 19 stycznia 2022 r. zostało zgłoszone zbycie pojazdu (przez sprzedającego pojazd stronie), a w dniu 4 marca 2022 r. zgłoszone kolejne zbycie pojazdu (a więc jeszcze przed upływem terminu wskazywanym przez organ na zgłoszenie przez odwołującego się nabycia pojazdu), to Starostwo dowiedziało się faktycznie w ten sposób, że skarżący musiał nabyć pojazd skoro zgłosił jego zbycie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku zaskarżoną decyzją uchyliło decyzję organu I instancji jedynie w części dotyczącej wymiaru wysokości kary, to jest obniżając ją z 800 zł na 500 zł i w pozostałym zakresie utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że strona niewątpliwie nie dokonała zawiadomienia o nabyciu pojazdu, gdzie termin do dokonania zgłoszenia upływał w dniu 21 marca 2022 r. Natomiast jak wynika z akt spawy, do dnia wydania decyzji organu I instancji, to jest dnia 1 sierpnia 2023 r. pomimo pozostawania minimum 497 dni w zwłoce M. P. nie zawiadomił organu o dokonanej czynności pomimo ciążącego na nim obowiązku. Organ wskazał, że odwołujący się nie kwestionował samego faktu uchybienia obowiązkowi i jednocześnie w ocenie organu nie wykazał braku zawinienia strony w związku z obowiązkiem zawiadomienia organu o dokonanej czynności nabycia pojazdu z uchybieniem terminu. Odnosząc się do okoliczności wskazanych w odwołaniu, organ stanął na stanowisku, że nie mogą one prowadzić do zdjęcia odpowiedzialności za brak dokonania zgłoszenia w ustawowym terminie. Organ odwoławczy nie dostrzegł żadnych uzasadnionych wglądów np. znikomej wagi naruszenia prawa), które pozmawiałyby za dopuszczalnością odstąpienia od ukarania skarżącego za stwierdzone naruszenie. Organ odwoławczy nie znalazł więc podstaw do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Organ wskazał, że zgodnie z art. 140n ust. 4 p.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W tym zakresie uwzględniono, że biorąc pod uwagę okres, przez który skarżący zwlekał ze zgłoszeniem, który wyniósł 497 dni, a zarazem uwzględniając brak korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia, a nadto mając na względzie całokształt faktyczny i prawny sprawy, Kolegium uznało nałożoną przez Starostę karę w wysokości 800 zł za zbyt wygórowaną, obniżając karę do wysokości 500 zł. M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Ponieważ w skardze nie zawarto uzasadnienia, skarżący został wezwany przez Sąd do nadesłania pisma procesowego zawierającego określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego strony (uzasadnienie skargi). W uzupełnieniu skargi, skarżący wskazał, że wnioskuje o zastosowanie w sprawie przepisu art. 189f § 1 k.p.a., ponieważ w jego ocenie wszystkie wskazane w nim przesłanki zostały spełnione. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w sposób określony art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd uznał, że skarga jest zasadna, jednak z innych powodów niż w niej wskazane. Skarżący nabył pojazd marki Chrysler o nr rejestracyjnym [...] w dniu 19 stycznia 2022 r. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej jako "p.r.d."), właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei w myśl art. 140mb pkt 2 p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Wynika z powyższego, że skarżący zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. powinien zawiadomić właściwy organ o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni, jednak jak słusznie uwzględniły organy obu instancji wskazany termin został przedłużony do 60 dni od dnia nabycia pojazdu uwzględniając art. 31ia ustawy o COVID. Wprowadzany w tym zakresie przepis stanowił bowiem, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o COVID-19 do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., a art. 140mb p.r.d. stosuje się z uwzględnieniem tego przedłużonego terminu. Wobec powyższego, skarżący zobowiązany był zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu do dnia 21 marca 2022 r., uwzględniając, że termin 60 dni liczony od dnia nabycia pojazdu przypadał w niedzielę 20 marca 2022 r. Skarżący we wskazanym terminie niewątpliwie nie wywiązał się z tego obowiązku, co też sam przyznał na etapie odwołania. Skarżący jak wyjaśnił w toku postępowania nie miał świadomości, że musi złożyć tego rodzaju zawiadomienie o nabyciu pojazdu – z uwagi na brak wiedzy i brak doświadczenia, na jakie wskazywał w odwołaniu. Brak świadomości co do konieczności wypełnienia obowiązku nie wyłączał jednak w tym zakresie odpowiedzialności skarżącego. Organy uznały zatem, że doszło do spełnienia przesłanek nałożenia kary pieniężnej, określonych art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb p.r.d. w zw. z art. 31ia ustawy o COVID za niezawiadomienie starosty o nabyciu pojazdu. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że na skarżącym w związku z nabyciem pojazdu w styczniu 2022 r. ciążył obowiązek zawiadomienia o tym Starosty w określonym w przepisach prawa terminie, który podstawowo wynosi 30 dni, ale w tym przypadku - ponieważ stan faktyczny dotyczy okresu epidemii - został wydłużony do 60 dni. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący złożył do dnia 21 marca 2022 r. zawiadomienie o nabyciu pojazdu. Jeżeli nawet skarżący nie miał świadomości, że w związku z nabyciem samochodu miał obowiązek zawiadomić o tym fakcie, nie zmienia to tego, że obowiązek istniał i powinien być przez skarżącego wypełniony. Obowiązek nie był także zniesiony przez to, że skarżący w niedługim czasie po zakupie dokonał zbycia pojazdu i powiadomił o tym organ 4 marca 2022 r. W tamtym okresie przepisy ustawy p.r.d. na równi wymagały bowiem odrębnego zawiadamiania organów zarówno o fakcie nabycia, jak i zbycia pojazdu. Zawiadomienie o zbyciu nie może być więc traktowane jako zawiadomienie o obu tych czynnościach. Reasumując, skarżący niewątpliwie nabył pojazd i miał obowiązek zawiadomić o tym w określonym terminie, niezależnie od tego, co z tym pojazdem później zrobił, w tym także jeżeli przed upływem terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu, ten pojazd już zbył. Wbrew ocenie skarżącego organy nie naruszyły art. 189f § 1 k.p.a. Przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie już z tego względu, że nie można mówić o zaprzestaniu naruszenia prawa przez stronę w sytuacji, gdy w chwili wydania decyzji przez organ I instancji skarżący wciąż nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu. Przez zaprzestanie naruszenia prawa należy bowiem rozumieć dopełnienie obowiązku, gdzie następuje ono nie w wyniku dokonania kontroli lub wskazania przez organy określonego rodzaju uchybienia, lecz gdy strona, co prawda po terminie, ale samodzielnie orientuje się w konieczności dopełnienia obowiązku.O wszczęciu postępowania w sprawie skarżący był zawiadomiony pismem z dnia 14 lipca 2023 r. Do dnia 1 sierpnia 2023 r., w którym wydano decyzję I instancji skarżący w dalszym ciągu nie zawiadomił organu o nabyciu pojazdu. W przedmiotowej sprawie doszło jednak do uchybienia natury proceduralnej, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzić bowiem należy, że organy obu instancji pominęły unormowania art. 15zzzzzn2 ust.1 ustawy o COVID, z którego wynika, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn2 ust.2 ustawy o COVID). Powyższa regulacja odnosi się do zdarzeń, które nastąpiły w okresie obowiązywania epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony w dniu 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do dnia 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). W ocenie Sądu regulacja art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID znajduje zastosowanie w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Sąd podziela w tym zakresie pogląd, zgodnie z którym przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID wprowadzający tryb szczególny przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, w tym także do przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Po 936/22). Intencją ustawodawcy było bowiem objęcie zakresem tego przepisu wszystkich przepisów, w tym także przepisów prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie nie przewidziano żadnych wyjątków. W przepisie tym też wprost mówi się o terminie zawitym (art. 15zzzzzn2 ust.1 pkt 5 ustawy o COVID). Niezachowanie terminu przewidzianego na zawiadomienie o nabyciu pojazdu pociąga za sobą ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej. Termin na dokonanie zawiadomienia o nabyciu pojazdu jest terminem zawitym. Spełnione zostały zatem przesłanki do zawiadomienia strony o uchybieniu terminu na podstawie art. 15zzzzzn2 ust.1 pkt 5 ustawy o COVID. Wyjaśnienia wymaga, że powołany przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r. (na mocy ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o Covid, Dz.U. z 2020 r., 2255) i obowiązywał zarówno w chwili upływu terminu do dokonania zawiadomienia, jak też w chwili orzekania przez organy. Wskazany przepis niewątpliwie obejmuje zaś zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Jak wskazano wyżej, stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. i obowiązywał do dnia 16 maja 2022 r. Za zdarzenia "które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19" niewątpliwie należy uznać zarówno nabycie pojazdu przez skarżącego w dniu 19 stycznia 2022 r., jak i upływ terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu w dniu 21 marca 2022 r. Podkreślić zatem należy, że choć w dacie wydania decyzji Staroty Puckiego na obszarze RP nie obowiązywał już stan epidemii, to jednak organ powinien uwzględnić art. 15zzzzzn2 ustawy o Covid, ponieważ w tej sprawie stwierdzono, że do uchybienia terminu przez skarżącego doszło jeszcze w trakcie obowiązywania stanu epidemii. Termin ten upłynął bowiem bezskutecznie z dniem 21 marca 2022 r. Koniczności uwzględnienia w sprawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID nie dostrzegł również organ odwoławczy. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu organ powinien zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30 - dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe działania nie zostały podjęte, przez co doszło do naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID oraz art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. Powyższe zaniechanie narusza spoczywający na organach obowiązek należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także narusza obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Na tym etapie Sąd nie przesądza w żaden sposób o tym, czy skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Ponieważ organ powinien umożliwić skarżącemu skorzystanie z jego prawa poprzez zawiadomienie o uchybieniu terminu, czego zabrakło w postępowaniu – wydanie decyzji w przedmiocie wymiaru kary było przedwczesne. Konieczne zatem pozostaje, zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID otwarcie stronie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w przypadku złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia terminu. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt 2 sentencji wyroku). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie miał na uwadze powyższe wskazania i oceny prawne, to jest poinformuje stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do powiadomienia organu o nabyciu pojazdu w trybie art. 15zzzzzn² ustawy o COVID i wyznaczy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.