III SA/Gd 302/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 18 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego odebrania rzeczy oddala skargę. Decyzją z dnia 2 października 2010 r. znak [...] Główny Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 27 ust. 1 i 2, art. 31a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) w zw. z art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności: - wycofał z obrotu na terenie całego kraju wyrób o nazwie "[...]" określony jako przeznaczony do celów kolekcjonerskich oraz wszystkie podobne wyroby (tzw. "dopalacze"), mogące mieć wpływ na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi; - nakazał zaprzestanie działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu lub detalicznemu w/w wyrobami. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w następstwie kontroli przeprowadzonej w sklepie "[...]" przy ul. [...] w G. należącym do J. S. postanowieniem z dnia 25 stycznia 2011 r. wydanym w oparciu o art. 117 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zawartym w protokole kontroli nr [...] dokonał odebrania produktów wyszczególnionych w pozycjach 1 – 16 załącznika nr 1 do protokołu ([...]) z uwagi na uzasadnione podejrzenie, że produkty te mogą stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. W zażaleniu na w/w postanowienie J. S. reprezentowany przez adwokata wniósł o uchylenie wydanego postanowienia i podjęcie decyzji co do zajętych towarów bez dokonywania ich badania na koszt skarżącego. Wydanemu postanowieniu zarzucono: - naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 7 – 9, art. 11 i art. 108 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niedochowanie trybu podejmowania działań dotyczących uprawnień lub obowiązków obywateli; - naruszenie art. 2, art. 7 i art. 22 Konstytucji RP poprzez wyegzekwowanie obowiązków ograniczających wolność działalności gospodarczej nałożonych aktem wydanym poza systemem prawa i w sposób paraliżujący wykonywanie działalności gospodarczej; - błędne uznanie, że istnieją podstawy faktyczne i prawne do zabezpieczenia i zabrania towarów handlowych należących do skarżącego jako towarów niebezpiecznych dla zdrowia a także błędne uznanie, że zabezpieczenie towarów jest zgodne z interesem społecznym; - błędne zastosowanie art. 117 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe uznanie, że istnieją podstawy faktyczne i prawne do jego zastosowania. Postanowieniem z dnia 18 maja 2011 r. znak [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 123 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego zawarte w protokole kontroli sanitarnej z dnia 25 stycznia 2011 r. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano, że czynności zabezpieczające podjęte przez organ I instancji służyły celowi określonemu w art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, tj. zapobiegnięciu zagrożenia życia lub zdrowia. W istocie więc chodziło o urzeczywistnienie postanowień zawartych w decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 października 2010 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zatrzymując w/w produkty kierował się bowiem podejrzeniem, że produkty te posiadają cechy środka zastępczego zdefiniowanego w art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.). Zbadanie pobranych próbek miało z kolei dać odpowiedź czy zatrzymane w sklepie J.S. produkty są środkami zastępczymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na w/w postanowienie J. S. powtórzył w istocie zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz wniósł o uchylenie wydanych postanowień organów obydwu instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego, na którą to powołuje się Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny u jest decyzją nieistniejącą, gdyż w jej treści nie wskazano adresata. Nadto obecnie w lokalu skarżącego nie jest prowadzona działalność handlowa co oznacza, że brak jest powodów do dokonywania zabezpieczenia i badania spornych towarów. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 października 2010 r. dotychczas nie stała się ostateczna albowiem wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie został rozpoznany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości nie orzeka co do istoty a ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Sąd administracyjny nie ocenia przy tym rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, bądź też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) W myśl art. 134 § 1 przedmiotowego aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza stanu faktycznego jak i obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu stanu prawnego prowadzi do wniosku, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do tej właśnie inspekcji, w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących warunków zdrowotnych produkcji i obrotu [...] wyrobami mogącymi mieć wpływ na zdrowie ludzi. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze a skierowanych przeciwko wydanemu rozstrzygnięciu wskazać należy, iż nie mają one merytorycznego uzasadnienia. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane przez organ w trybie art. 117 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. nr 229 poz.1954 zezm.), zwanej dalej ustawą oraz utrzymujące je w mocy postanowienie organu drugiej instancji. W myśl tego przepisu organy określone w art. 20 § 2, w granicach swojej właściwości do nakładania obowiązków o charakterze niepieniężnym, mogą stosować środki egzekucyjne wskazane w art. 1a pkt 12 lit. b tiret drugie, trzecie i piąte również w celu wyegzekwowania wydanych bezpośrednio ustnych poleceń, bez potrzeby wystawienia tytułu wykonawczego i doręczenia zobowiązanemu postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, jeżeli zwłoka w wykonaniu obowiązku groziłaby niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ciężkimi szkodami dla gospodarstwa narodowego lub jeżeli wymaga tego szczególny interes społeczny. Zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci odebrania rzeczy ruchomej było związane z decyzją Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 października 2010r. nakazującą wycofanie z obrotu na terenie całego kraju wyrobu o nazwie "[...]" oraz wszystkich podobnych wyrobów, mogących mieć wpływ na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi oraz zaprzestanie działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu lub detalicznemu tych wyrobów. Przy czym co wymaga podkreślenia, decyzja GIS nie podlega ocenie Sądu w przedmiotowym postępowaniu. Niewątpliwie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydający kontrolowane postanowienie w pierwszej instancji jest organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym wymienionym w art. 20 § 2 ustawy. Jednocześnie podkreślić należy, iż jak to wynika z art. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jest ona powołana w celu realizacji nadrzędnego zadania jakim jest ochrona zdrowia ludzkiego. Zatem odnosząc się do realiów niniejszej sprawy, wskazany organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć czynności o których mowa w art. 117 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla gospodarstwa narodowego lub dla interesu społecznego. Ocena, czy zwłoka w wykonaniu obowiązków mogłaby spowodować niebezpieczeństwo w wymienionym zakresie należy do organu. Niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego lub możliwość spowodowania poważnej szkody dla gospodarstwa narodowego lub dla interesu społecznego może zatem legalnie ograniczyć podstawowe uprawnienia niektórych podmiotów postępowania egzekucyjnego, o ile bezsporne jest wystąpienie przesłanek wymienionych w tym przepisie. Chociaż przepis w zakresie użytych w nim pojęć niedookreślonych, a więc "niebezpieczeństwo dla zdrowia lub życia ludzkiego", "ciężkie szkody dla gospodarstwa narodowego", " istnienie szczególnego interesu społecznego" winien być interpretowany ściśle to jednak jak przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, jeśli chodzi o życie lub zdrowie ludzkie, jako że są to wartości fundamentalne, wystarczy jakikolwiek stopień niebezpieczeństwa /patrz: Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz pod red. prof.R.Hausera, prof.A.Skoczylasa wyd. C.H.Beck W-wa 2011 str. 568/. Skoro w trakcie kontroli sanitarnej w sklepie [...] w G. w dniu 25 stycznia 2011r. znaleziono produkty, co do których organ powziął uzasadnione podejrzenie, że stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi albowiem mogą posiadać cechy środka zastępczego zdefiniowanego w art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 z późn.zm.) to zasadnie skorzystał z uregulowania zawartego w art. 117 ustawy a organ odwoławczy rozpoznając zażalenie słusznie nie znalazł podstaw do jego kwestionowania. W szczegółowym uzasadnieniu wskazał również na przepisy prawa o charakterze proceduralnym zawarte w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które stanowią podstawę do podjęcia działań przez organy inspekcji celem ochrony zdrowia i życia w postępowaniu administracyjnym. Skoro zaskarżonemu rozstrzygnięciu nie można postawić zarzutu naruszenia prawa procesowego jak i materialnego skargę należało oddalić. Stąd też Sąd na podstawie art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.