III SA/Gd 304/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi E. N. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim z dnia 19 maja 2025 r., nr WZON.9534.1.12046.2024.JCH w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim na rzecz skarżącej E. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim, rozpatrując wniosek E. N. (wniosek sporządziła i podpisała w imieniu E. N. matka - W. B.) o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia 19 maja 2025 r., nr WZON.9534.1.12046.2024.JCH, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia 12 lutego 2025 r., ustalającej poziom potrzeb wsparcia. Uzasadniając swoje postanowienie organ podał, że decyzja ustalająca poziom potrzeb wsparcia została wysłana na adres osoby upoważnionej podany we wniosku i doręczona 3 marca 2025 r. (dorosłemu domownikowi), natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w dniu 30 kwietnia 2025 r., tj. po upływie terminu do jego wniesienia, który upływał z dniem 17 marca 2025 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie W. B., działając w imieniu E. N. (córki), w pierwszej kolejności wskazała, że opiekuje się niepełnosprawną córką od urodzenia, córka z porażeniem mózgowym (sprzężona niesprawność spastyczna z głębokim niedowidzeniem), obecnie córka ma 53 lat. Następnie, przedstawiła argumenty, które jej zdaniem świadczą o zasadności uchylenia orzeczenia ustalającego poziom potrzeb wsparcia i przyznania wyższej punktacji niż przyznana przez komisję. Nadmieniając, że po wydaniu decyzji doznała drugiego udaru, gdy "doszła do świadomości" złożyła w imieniu córki "odwołanie". Córka nie mogła natomiast wezwać pogotowia gdyż nie obsługuje telefonu. W odpowiedzi na wniesioną skargę, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, według wskazanych wyżej kryteriów, wykazała, że jest ono dotknięte uchybieniem uzasadniającym jego wzruszenie. Przedmiotem kontroli sądowej skarżąca uczyniła postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim z dnia 19 maja 2025 r., nr WZON.9534.1.12046.2024.JCH, którym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako k.p.a.), stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 134 k.p.a., który upoważnia organ odwoławczy do stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Tego rodzaju rozstrzygnięcie zapada we wstępnym etapie postępowania przed organem odwoławczym, zainicjowanego wniesieniem przez stronę środka zaskarżenia, w którym organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie (zażalenie) jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Podejmowane na tym etapie postępowania rozstrzygnięcie ma zatem charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołanie), nie jest bowiem środkiem zwalczania jakichkolwiek przejawów działania administracji i nie służy od wszystkich aktów i pism wytwarzanych przez organ administracyjny. W dniu 5 maja 2025 r. wpłynęło od organu datowane na dzień 30 kwietnia 2025r. "odwołanie" (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). We wniosku tym skarżąca podniosła, że nie zgadza się z oceną zawartą w decyzji z dnia 12 lutego 2025 r. Jednak - co istotne - w realiach rozpoznawanej sprawy, w przedmiotowym piśmie skarżąca wyjaśniła dlaczego spóźniła się z wniesieniem odwołania. Skarżąca wskazała, że "doznałam udaru nie była w stanie złożyć odwołania natychmiast". W ocenie Sądu orzekającego, w takiej sytuacji organ był zobowiązany zwrócić się do skarżącej, która w niniejszej sprawie działa samodzielnie (bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika) o wskazanie czy w "odwołaniu" został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie zaś w zależności od udzielonej przez skarżącą odpowiedzi podjąć stosowne czynności w niniejszej sprawie. W tym miejscu należy zaznaczyć, że ugruntowany jest pogląd, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu musi odpowiadać warunkom formalnym pisma procesowego oraz musi jasno i precyzyjnie wskazywać intencję wnioskodawcy do przywrócenia uchybionego terminu procesowego (tak też: M. Jaśkowska, M. Wilbrant-Gotkowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, opub. lex/el. 2021, G. Łuszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, T. I, opub. lex 2010). Ponadto, w judykaturze i w doktrynie prawa wyrażany jest pogląd, że w przypadku braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu organ powinien wezwać do jego usunięcia pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia (zob. uchwała NSA z dnia 21 kwietnia 2009 r., II FPS 9/08 podjęta na tle art. 169 § 1 ordynacji podatkowej, por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, W-wa 2013, w którym podniesiono, że w sytuacji gdy, pismo, tj. wniosek o przywrócenie terminu, nie będzie spełniać wymagań formalnych, jakimi muszą się charakteryzować wszelkie pisma procesowe lub będzie zawierało inne braki, powinny one zostać uzupełnione w trybie określonym w art. 49 p.p.s.a.). Na marginesie można wskazać, że w uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła również powyższą okoliczność doznania udaru, zaznaczając, iż z uwagi na niepełnosprawność, córka nie mogła wezwać pogotowia, gdyż nie obsłuży telefonu. Jest oczywiste, że obowiązek organu takiego zachowania się wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Należy bowiem wskazać, że przepis art. 8 § 1 k.p.a. wymaga, by organy administracji publicznej prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W myśl zaś art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zaniechanie organu w tym zakresie narusza przepis art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji zaskarżone w sprawie postanowienie należało uznać za wadliwe. Z tych też powodów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, uznając że zaskarżone postanowienie nie może się ostać jako wydane z naruszeniem art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. W tych warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w punkcie drugim sentencji postanowienia na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. Wytyczne odnośnie dalszego postępowania wynikają z powyżej dokonanych rozważań. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenie sądu administracyjnego dostępne jest w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).