III SA/Gd 305/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie WSA Alina Dominiak WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 6 września 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 października 2004 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 maja 2005 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 października 2004r., odmawiającą M. K. przyznania dodatku mieszkaniowego. Jako podstawę prawną organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 4, 5, 6, 7 i 17 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817). W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wskazało, iż w sprawie przeprowadzono postępowanie dowodowe na okoliczność nieujawnionych źródeł dochodu. W aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy. Z wywiadu tego oraz wniosku i oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że rodzina utrzymuje się z zasiłków otrzymywanych z opieki społecznej i z dorywczej pracy. Urządzenie i wyposażenie mieszkania między innymi w sprzęt RTV i AGD świadczy o tym, że dochód rodziny znacznie przewyższa deklarowaną kwotę dochodu. W tej sytuacji organ odwoławczy za prawidłowe uznał ustalenia dokonane przez organ I instancji. Organ wskazał, że zadeklarowana kwota dochodu w wysokości 639 zł w przypadku pięcioosobowej rodziny nie jest kwotą umożliwiającą jej utrzymanie w sytuacji, gdy ustalona na podstawie rachunków kwota miesięcznych opłat, w tym z tytułu eksploatacji zakupionego w 2004 r. za kwotę 15000 zł samochodu, wynosi 796,80 zł. Zdaniem organu wskazuje to na dysproporcję pomiędzy wykazanymi dochodami a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy i uzasadnia odmową przyznania dodatku mieszkaniowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. K. stwierdził, że decyzje organów obu instancji są dla niego krzywdzące. W jego ocenie organ I instancji oparł się na wywiadzie środowiskowym, a więc na nieobiektywnych przesłankach. Bez sprawdzenia organy wskazały, że skarżący posiada sprzęt AGD i samochód. Faktycznie ich nie posiada. Ponadto nie uwzględniono w dochodzie gospodarstwa domowego świadczeń dla samotnych matek przyznanych B. Z. , co podwyższa dochód o 510 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sądy administracyjne zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - w skrócie P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, który stanowi, że organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Przy interpretacji przepisów o dodatkach mieszkaniowych, należy uwzględniać funkcję tego świadczenia, jaką jest pomoc państwa dla osób, których dochód (dochód gospodarstwa domowego) nie starcza na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Postępowanie w sprawie dodatku mieszkaniowego, jak każde inne postępowanie administracyjne, winno toczyć się z uwzględnieniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich działań niezbędnych do ustalenia dokładnego stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. rozwija tę dyspozycję stanowiąc, że organy administracji mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z uzasadnienia decyzji wydanych w niniejszej sprawie wynika, że kluczowymi dla organów były: wywiad środowiskowy, fakt zakupu w 2004 r. samochodu osobowego Opel [...] za kwotę 14.400 zł. oraz udokumentowane koszty związane z utrzymaniem mieszkania wyższe od ustalonych dochodów. Wywiad środowiskowy z dnia 25 października 2005 r. przeprowadzony przez pracownika socjalnego z B. Z. sprowadzający się do jednego zdania: "Mieszkanie komunalne – ładnie urządzone, wyposażone w sprzęt RTV i AGD", w najmniejszym stopniu nie daje podstaw do kategorycznych stwierdzeń organów, iż istnieje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wskazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym. W wywiadzie nie ma mowy o jaki sprzęt konkretnie chodzi, kiedy został nabyty i jaka jest jego przypuszczalna wartość. Ocena wyrażona w wywiadzie przez pracownika socjalnego w gruncie rzeczy nic nie mówi. Ze względu na treść tego wywiadu, nie może być mowy o ustalonej "rażącej dysproporcji" w relacji dochody gospodarstwa domowego, a faktyczny stan majątkowy. Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2003 r., I SA 1684/02 (Lex nr 137803), iż użyty przez ustawodawcę w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zwrot "rażąca dysproporcja" oznaczać musi dysproporcję bardzo znaczną i oczywistą w odbiorze i postrzeganiu. Nie można tego pojęcia interpretować w sposób rozszerzający. W każdym przypadku zastosowania tego przepisu postępowanie musi być poprzedzone dokładnymi ustaleniami, a nie opierać się na subiektywnych ocenach czy wrażeniach pracownika organu administracji. Organ I instancji wskazał jedynie na fakt przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, bez podania z czego wnosi o rażącej dysproporcji między niskimi dochodami, a faktycznymi wydatkami związanymi z utrzymaniem mieszkania. Natomiast organ odwoławczy powołał się na urządzenie i wyposażenie mieszkania skarżącego w sprzęt RTV i AGD. Oba stanowiska organów należy uznać w tej sytuacji za nieprawidłowe, naruszające wyżej powołaną zasadę prawdy obiektywnej. Sąd jest zdania, że nie zostały wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, umożliwiające prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Jeżeli chodzi o podnoszoną kwestię zakupu samochodu Opel [...] w styczniu 2004 r. (stanowiącego własność B. Z.), to również nie można na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie przesądzać, iż zakup został sfinansowany z nieujawnionych zasobów finansowych, majątkowych lub dochodów strony ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy. Organy nie zadały nawet pytania skąd gospodarstwo domowe dysponowało środkami na zakup tego samochodu. W ocenie Sądu posiadanie 7 letniego samochodu średniej klasy, samo w sobie nie może być przesłanką do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Taki fakt może być brany pod uwagę jedynie w kontekście innych rażących dysproporcji między stanem majątkowym wnioskodawcy, a dochodami wskazanymi we wniosku o to świadczenie. Ustalając wydatki gospodarstwa domowego skarżącego organy przyjęły, iż miesięczne wydatki na paliwo wynoszą 150 zł. Jednakże kwota taka nie wynika z materiału zgromadzonego w trakcie postępowania administracyjnego. Jest to zatem kwota wydatków przyjęta dowolnie przez organy administracji. Tymczasem kwestia wydatków ponoszonych w związku z eksploatacją samochodu winna wynikać z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, gdyż w drodze takiego wywiadu organ ustala, czy występuje rażąca dysproporcja między wskazanymi dochodami a faktycznym stanem majątkowym (art. 7 ust. 3 pkt 1 cytowanej ustawy). Reasumując należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy administracyjne nie wyjaśniły sprawy w sposób umożliwiający rzetelnie i zgodnie z prawem ustalić stan faktyczny. Naruszyły tym samym art. 7 i 77 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy są zobowiązane do wyjaśnienia wskazanych wyżej kwestii. Sąd zwraca uwagę, że tylko dogłębne i udokumentowane ustalenie stanu faktycznego daje podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W szczególności w uzasadnieniu decyzji organ winien wyjaśnić na czym polega rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wskazanymi w deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.