III SA/Gd 305/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł, w dniu 14 maja 2012 r. skarżący W. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Brak formalny wniosku został uzupełniony w dniu 25 maja 2012 r. przez złożenie podpisanego formularza PPF. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący jest tymczasowo aresztowany, spoczywa na nim obowiązek alimentacyjny względem trzech córek, w toku jest postępowanie w przedmiocie podziału majątku wspólnego byłych małżonków. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi udział w wysokości 3/64 we własności nieruchomości o powierzchni 0,0690 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 95 m2 oraz nabyte na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej: nieruchomość o powierzchni 0,2038 ha zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni 105 m2 oraz niedokończonym budynkiem wielorodzinnym, nieruchomość o powierzchni 0,1322 ha zabudowana budynkiem rzemieślniczo-usługowym (stolarnia) o powierzchni 263 m2 i udział w wysokości 61/64 we własności nieruchomości o powierzchni 0,0690 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 95 m2. Skarżący podał, że nie uzyskuje dochodów, nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3 000 euro. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., Poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a. - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem - co wymaga podkreślenia - to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 31 maja 2012 r. (doręczonym w dniu 11 czerwca 2012 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: pisemnej informacji od dyrektora aresztu śledczego, czy świadczy aktualnie lub świadczył pracę podczas osadzenia. Jeżeli tak, to jaki osiągnął z tego tytułu dochód i za jaki okres oraz podania wysokości aktualnego dochodu miesięcznego oraz czy posiada aktualnie do dyspozycji środki pieniężne, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, podania ich wysokości; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków, w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania, złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na jego majątku oraz wskazania składników majątkowych, będących przedmiotem postępowania o podział majątku. Z powyższego obowiązku wnioskodawca wywiązał się jedynie w części. Nadesłał on bowiem szereg dowodów dokumentujących fakt prowadzenia egzekucji na jego majątku oraz wskazał składniki majątkowe będące przedmiotem postępowania o podział majątku . Przedstawił ponadto zaświadczenia z Zakładu Karnego w [...] z dnia 21 czerwca 2012 r., które potwierdzają, że podczas osadzenia skarżący nie był zatrudniony, zaś pozostające do jego dyspozycji środki finansowe wynoszą 225,17 zł. Skarżący jest dłużnikiem, wobec którego wszczęto postępowania egzekucyjne (sygn. [...] - należność w wysokości 84 575,11 zł; [...] - należność w wysokości 18 545,99 zł, [...] - należność w wysokości 3 781 zł). Pomimo wyraźnego wezwania, wnioskodawca nie przedstawił natomiast wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, ani alternatywnie nie złożył oświadczenia o ich nieposiadaniu. Co istotne, z nadesłanej informacji Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], dotyczącej przebiegu postępowania egzekucyjnego o sygn. [...] wynika, że w dniu 25 maja 2009 r. zajęty został rachunek bankowy prowadzony dla skarżącego przez [...] Nie ulega wątpliwości, że nadesłanie żądanych dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak ilość posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, stan ich sald oraz historię operacji. Niezależnie od tego, że wnioskodawca nie przedstawił pełnej informacji o posiadanych rachunkach bankowych, zauważyć należy, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.), środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Według danych zawartych w komunikatach Prezesa GUS za miesiące od stycznia do kwietnia 2012 r. (publikowanych w Dzienniku Urzędowym GUS) przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w przywołanym przepisie wynosiło odpowiednio: 3.665,37 zł, 3.568,15 zł, 3.769,47 zł i 3.718,02 zł; natomiast w latach 2009-2011 kształtowało się ono na poziomie od 3.190,67 zł do 4.012,39 zł. W świetle powyższego stwierdzić należało, że skoro skarżący nie przedstawił wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, to nie można przyjąć, że nie posiada on środków na uiszczenie należności z tytułu kosztów sądowych; nieznana jest bowiem wysokość środków pieniężnych, jakimi aktualnie dysponuje skarżący. Wątpliwości w tej kwestii uzasadnia ponadto oświadczenie wnioskodawcy w piśmie z dnia 24 czerwca 2012 r., w którym podał, że dysponuje pieniędzmi, które na jego prośbę przekazują mu członkowie rodziny. W konsekwencji uznać należało, że okoliczność prowadzenia egzekucji względem majątku wnioskodawcy nie przesądza o niemożności poniesienia kosztów sądowych. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.