III SA/Gd 308/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący J. K. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym – przez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Przyznanie pomocy osobie fizycznej, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl tego przepisu to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania , że spełnia przesłanki dla otrzymania prawa pomocy. Należy ponadto wskazać, że co do zasady wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje się na podstawie samego wniosku i danych w nim zawartych ( art. 252 § 1 p.p.s.a. ). Jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w takim wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości , strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego( art. 255 p.p.s.a). W przypadku zastosowania art. 255 p.p.s.a. – o ile nieścisłości w przedstawionych przez wnioskodawcę danych wynikają np. z jego nieporadności spowodowanej przykładowo wiekiem - Sąd ma możliwość zweryfikowania podawanych przez wnioskodawcę danych na podstawie źródłowych dokumentów, np. z banku, dowodów zakupu. Skarżący utrzymuje się z emerytury, która, jak twierdził, wynosiła 2400 zł ( k. 15, 22). Tymczasem, jak wynika z wyciągów z jego rachunku bankowego, skarżący otrzymał z ZUS we wrześniu 2007 r. kwotę 2708,70 zł, w sierpniu 2007 r. – kwotę 2.953,32 zł ( 244,50 + 2.708,70 ), w lutym 2007 r. – 2.883,20 zł ( 174,50 + 2.708,70). Są to kwoty znacznie wyższe niż deklarowane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo wezwania skarżącego do przedłożenia dokumentów, z których wynikałaby aktualna wysokość otrzymywanych przez skarżącego dochodów skarżący takich dokumentów nie złożył poprzestając na oświadczeniu, że dokumenty takie już przedłożył w dniu 6 listopada 2007 r. Skarżący twierdzi też, że ma na utrzymaniu syna uzyskującego rentę w wysokości 298 zł miesięcznie i wnuka. Ponadto skarżący wskazał, że jest właścicielem samochodu osobowego [...] , rok produkcji 1990 r. ( k. 15, 22 ). Skarżący jako uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy - we wniosku PPF – wskazał m.in., że wniosek jest zasadny z powodów ponoszenia kosztów utrzymania- mediów, czynszu, leczenia. Mimo to skarżący nie przedłożył, mimo dwukrotnego wezwania ( k.34 i 83), żadnych dokumentów dotyczących wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych przez niego na leki, a jak twierdzi, na leczenie wydaje miesięcznie kwotę około 1000 zł ( pismo z dnia 5 maja 2008 r.). Wskazać trzeba, że obecnie przy każdej prywatnej wizycie lekarskiej pacjent otrzymuje potwierdzenie dokonania zapłaty za wizytę, a w każdej aptece- dowód zapłaty za leki. Jeżeli chodzi o opłaty za media, to przedłożona przez skarżącego faktura VAT z dnia 6 sierpnia 2007 r. za energię elektryczną jest wystawiona nie na niego, a syna, i brak dowodu, by skarżący uiścił należność z niej wynikającą oraz by był zobowiązany do jej uiszczenia. Ponadto skarżący przy piśmie z dnia 5 maja 2008 r. przedłożył szereg rachunków dotyczących nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. Jak wynika z odwołania z dnia 28 marca 2007 r. od decyzji z dnia 19 marca 2007 r. ( w aktach administracyjnych), jest to nieruchomość, na której znajduje się budynek, sad oraz garaż, nie będąca własnością skarżącego. W treści zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 listopada 2007 r. skarżący wyraźnie stwierdził, że "jego niemieckiej córce został testamentem zmarłej żony darowany dom w K. Koszty jego utrzymania ponosi wyłącznie skarżący, gdyż córka nie łoży na utrzymanie tego budynku" ( k.56 v). Z przytoczonych wyżej okoliczności wynika, w ocenie Sadu, że skarżący nie przedstawia swojej sytuacji finansowej w sposób rzetelny, lecz wybiórczy. Skarżący w składanych oświadczeniach deklaruje ponoszenie znacznych wydatków, lecz– wzywany w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dokumentów potwierdzających te wydatki nie przedkłada ich ( dotyczy to choćby kosztu leków) , podobnie jak nie przedłożył żądanego przez sąd aktualnego wyciągu z konta w banku. Zdaniem Sądu sytuacja materialna skarżącego, który otrzymuje stałe, wysokie dochody, który jest właścicielem samochodu osobowego i który nie wykazał wysokości ponoszonych kosztów utrzymania nie pozwala na przyjęcie, by zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu za brakiem istnienia przesłanek do otrzymania przez skarżącego prawa pomocy przemawia też fakt, że skarżący ponosi dobrowolnie koszty utrzymania nieruchomości , nie będącej jego własnością , a własnością jego córki , nie będąc do tego w żaden sposób zobowiązany. Wynika z powyższego, że skarżący posiada nadwyżki finansowe, które przeznacza na utrzymanie nieruchomości nie będącej jego własnością. Sprzeciwia się to obronie tezy, że nie może on ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w ocenie Sądu nie może być przyznane wówczas, gdy strona o to prawo się ubiegająca posiadane przez siebie środki wydatkuje na inny cel, niż dochodzenie własnych praw przed sądem , a jednocześnie twierdzi, że nie ma środków na koszty postępowania. Z tych względów Sąd na mocy art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.