III SA/Gd 312/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody z dnia 10 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia 10 czerwca 2008 r. po rozpatrzeniu odwołania E. B. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 7 kwietnia 2008 r. orzekającej o wymeldowaniu odwołującej się wraz z synem M. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 993) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej odwołującej się, a w części dotyczącej M. B. – pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. Wobec nie złożenia odwołania przez M. B. od decyzji organu I instancji organ odwoławczy rozpatrywał sprawę jedynie w odniesieniu do E. B. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał m.in., że z wnioskiem o wymeldowanie E. B. wystąpił E. B., wskazując, iż była żona nie zamieszkuje w lokalu od 18 października 2003 roku, a syn M. nie przebywa w mieszkaniu od trzech lat. Organ I instancji ustalił, że wymienione osoby istotnie nie mieszkają w omawianym lokalu i nie korzystały one z przysługujących środków prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego posiadania spornego lokalu. Mając powyższe na uwadze organ I instancji orzekł o wymeldowaniu E. B. i M. B. z pobytu stałego w omawianym lokalu. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania z następujących przyczyn: zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 roku ( Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz.993) podmiotem decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było zatem ustalenie, czy E. B. trwale i dobrowolnie opuściła lokal i wyłącznie ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie, bowiem fakt, że E. B. w lokalu nie zamieszkuje, jest bezsporny. Świadczą o tym wszystkie dowody zebrane w sprawie, również wyjaśnienia E. B. Odwołująca się, niezależnie od przyczyn, dla których opuściła lokal, nie uzyskała możliwości zamieszkiwania w spornym lokalu na mocy orzeczenia sądu. W takiej sytuacji przyjmuje się, że przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu została spełniona. Utrzymywanie zameldowania E. B. w omawianym lokalu byłoby fikcją meldunkową. Przyczyny, z powodu których odwołująca się nie doszła swych praw przed sądem, powinny być rozważane przed sądem; w opisywanej sytuacji organ administracji może jedynie uznać, że E. B. z powodu złych relacji z byłym mężem opuściła sporny lokal trwale i dobrowolnie, a zatem decyzja o wymeldowaniu ma uzasadnienie faktyczne i prawne. Słusznie organ I instancji nie uwzględnił niektórych wniosków dowodowych strony skarżącej – przeprowadzanie dowodów z akt Sądu Rejonowego w [...] bądź Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych nie miałoby znaczenia dla sprawy, albowiem okoliczności mające być przedmiotem udowodnienia nie miały znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. B., działająca przez pełnomocnika napisała, że organy dowolnie przyjęły, że skarżąca przychodzi do spornego lokalu jedynie w odwiedziny, podczas gdy skarżąca nigdy nie przestała myśleć o mieszkaniu przy ul. [...] w [...] jako o swoim domu i nigdy nie zrezygnowała z chęci powrotu do tego lokalu. Całokształt okoliczności sprawy potwierdza, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, skarżąca nie miała również obiektywnych możliwości powrotu do lokalu, gdyż obawiała się brutalnego zachowania byłego męża. Fakty znęcania się uczestnika postępowania nad skarżącą zostały potwierdzone. Skarżąca nawet po ucieczce z lokalu miała nadal nadzieję, że stosunki z (wówczas) mężem jakoś się ułożą, co powstrzymywało skarżącą od występowania na drogę sądową. Potem skarżąca wniosła do sądu powszechnego pozew o eksmisję uczestnika postępowania z lokalu, co także świadczy o chęci powrotu do mieszkania przy ul. [...]. Do obiektywnych przesłanek trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu należy także zerwanie wszelkich związków z dotychczasowym lokalem, tymczasem skarżąca zabrała z mieszkania jedynie swoje rzeczy osobiste, nie zabierała natomiast mebli, firan, zasłon, zastawy itp. Nie miała więc miejsca wyprowadzka z lokalu. Zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności - art.78 § 1 kpa i art. 7 w zw. z art.80 kpa wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] (mylnie nazywanej postanowieniem) i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kontrola zaskarżonych decyzji dotyczy ich zgodności z prawem. Skarga jest niezasadna. Zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm. ). Powołany w decyzjach obu organów przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W ocenie Sądu w składzie orzekającym, w niniejszej sprawie kwestię tę wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości. W uzasadnieniu decyzji z dnia 10 czerwca 2008 roku organ II instancji obszernie i wyczerpująco wyjaśnił, na podstawie jakich dowodów przyjął, że skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła miejsce zamieszkania – lokal nr [...] przy ul. [...] w [...]. Rozważania organu są przekonujące i odzwierciedlają logiczny tok rozumowania oraz wyjaśniają przesłanki, jakimi kierowały się organy dokonując oceny materiału dowodowego sprawy. Ponieważ zgodnie z art. 80 kpa to organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, sądowi administracyjnemu pozostaje kontrola, czy swobodna ocena dowodów została dokonana przez organ w sposób prawidłowy, zgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, i czy rozważony został całokształt materiału dowodowego sprawy. W ocenie sądu w sprawie niniejszej tak się stało i zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 78 § 1, 7 i 80 kpa, a w szczególności zarzut dowolności oceny materiału dowodowego nie jest uzasadniony. Strona skarżąca przeoczyła, że z treści art. 78 kpa nie wynika obowiązek organu do przeprowadzania każdego dowodu, wnioskowanego przez stronę, lecz jedynie tych, które mają znaczenie dla sprawy. Skoro skarżąca E. B. w toku postępowania, a w tym – w trakcie rozprawy administracyjnej dobrowolnie oświadczała, że od października 2003 roku nie mieszka w przedmiotowym mieszkaniu, okoliczność ta potwierdzana jest przez liczne grono świadków i uczestnika postępowania ( k-71 i n., 78 i n., 41 akt adm.), a od momentu wyprowadzenia się z mieszkania skarżąca nie uzyskała orzeczenia sądu przywracającego posiadanie lokalu, to organy ewidencyjne zasadnie przyjęły, iż opuszczenie miejsca zamieszkania miało charakter trwały i dobrowolny. Jako dowód na tę okoliczność organy przywołały również treść oświadczenia skarżącej złożonego w sprawie rozwodowej, której protokół znajduje się w aktach postępowania ( k-46 i n.), która powiedziała: "wobec faktu, że nie mieszkam w lokalu przy ul. [...] od około 3 lat i nie mam zamiaru tam mieszkać, cofam wniosek o orzeczenie sposobu korzystania z tego mieszkania po rozwodzie". Zeznania stron i świadków złożone w trakcie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej zostały wszechstronnie przeanalizowane i rozważone, szczególnie przez organ II instancji. Wynika to z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Tym samym organ ten słusznie uznał, że nie zachodziła potrzeba przeprowadzania kolejnych dowodów tj. z akt Sądów Rejonowych [...] oraz Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w [...]. bowiem wniosek o ich przeprowadzenie zgłoszony został dopiero w odwołaniu, a dotyczył okoliczności stwierdzonej już innymi dowodami (art.78 § 2 kpa). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 80 kpa organ administracji korzysta z prawa swobodnej oceny dowodów i – o ile ocena ta nie nosi cech dowolności, brak jest podstaw do jej kwestionowania w postępowaniu sadowoadministracyjnym. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze ocenianym decyzjom nie można skutecznie postawić zarzutu niewyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i braku oparcia decyzji na ustalonych faktach. W postępowaniu o wymeldowanie, którego istotą jest, jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, wyjaśnienie czy prowadzona ewidencja odzwierciedla stan aktualnie istniejący (w dacie orzekania), nie ma znaczenia, czy osoba wymeldowywana ma poczucie pokrzywdzenia złożonym wnioskiem o wymeldowanie, bądź – czy uważa, że chciałaby do danego lokalu wrócić, gdy nie będzie w nim mieszkać inna osoba, bądź - że o danym lokalu "nie przestała myśleć, jako o swoim miejscu zamieszkania". Stosownie do wyżej cytowanego art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, należy wydać po ustaleniu, że osoba ta opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Istotnym jest, by opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. W tej kwestii w orzecznictwie sądowoadministracyjnym od lat przyjmuje się, że obiektywnym dowodem na trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu jest zachowanie osoby po opuszczeniu lokalu. Mianowicie jeżeli osoba taka nie podejmowała prawnych kroków celem przywrócenia posiadania (dostępu) do lokalu, przyjmuje się, że opuszczenie miało charakter dobrowolny. Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do treści zeznań złożonych przez świadków i innych zebranych dowodów, prawidłowo omówił treść mających zastosowanie przepisów prawa i ich zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. Z opisanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.