III SA/Gd 312/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. B. na opisaną decyzję Wojewody [...]. Wnioskiem z dnia 23 grudnia 2008 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym przez skarżącą oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych, jedynym źródłem jej dochodu jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 2 100 zł brutto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała m.in., iż samodzielnie ponosi koszty utrzymania mieszkania (czynsz, energia, gaz), zakupu żywności oraz spłaca kredyty zaciągnięte wspólnie z byłym mężem. Łączną wysokość tych wydatków określiła na 1 770 zł miesięcznie. Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, iż korzysta z pomocy mieszkającej z nią córki. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 23 grudnia 2008 r. (doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 12 stycznia 2009 r.) skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: dodatkowego oświadczenia, czy prowadzi także wspólne gospodarstwo domowe z innymi osobami, a jeżeli tak, podania informacji dotyczących majątku, źródeł i wysokości aktualnego dochodu tych osób, dołączenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie, podania, kto ponosi (i w jakiej części) wydatki związane z utrzymaniem (opłaty za media: woda, prąd, gaz, itp.) i jaka jest ich wysokość (dołączenia stosownych kopii faktur lub dowodów zapłaty); odpisów zeznań podatkowych za 2007 r., a w przypadku ich nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; kopii dokumentów potwierdzających wskazywaną we wniosku wysokość kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, innych) oraz miesięczną wysokość rat spłacanych kredytów; zaświadczenia od pracodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, skarżąca żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń nie przedłożyła, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż nie wyjaśniła istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwiła dokonanie pełnej ich oceny. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.