III SA/Gd 32/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 20 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: zawiesić postępowanie. P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 18 lipca 2016 r., którą odmówiono P. S. przyznania świadczenia wychowawczego na syna J. S. z uwagi na to, że nie spełnił przesłanki określonej w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, tj. przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że dwójka jego dzieci jest niepełnosprawna i zarzucił, że organy źle dokonały wyliczeń dochodu w 2014 r. Według skarżącego dochód na jedną osobę w rodzinie wynosił 1.130,37 zł miesięcznie, a nie - jak przyjęły organy - 1.225,37 zł. Przy ustalaniu dochodu organy pominęły treść art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który nakazuje odjąć od dochodu wydatki na cele rehabilitacyjne (tzw. ulga rehabilitacyjna). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że w kwestii ustalania dochodu osoby uprawnionej ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci odsyła do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Ta ostatnia ustawa przewiduje w art. 3 pkt 1, że ilekroć w ustawie mowa jest o dochodzie - oznacza to, "po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,....". Należy w tym kontekście podkreślić, że inaczej określa dochód ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, a inaczej ustawa o świadczeniach rodzinnych. Generalnie każdą z tych regulacji należy odnosić ściśle do materii ustawowej, tj. obliczania dochodu w celu ustalenia zobowiązań podatkowych albo ustalenia przesłanek otrzymania świadczeń z pomocy społecznej, chyba że przepis szczególny odsyła w tym zakresie do stosownych przepisów ustawowych. W związku z tym chybiona jest argumentacja skarżącego, który chce dla wyliczenia jego dochodu posłużyć się normami prawa podatkowego, w szczególności art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Innymi słowy, nie ma podstaw aby w sprawie pomniejszać dochód skarżącego o wydatki rehabilitacyjne poniesione na niepełnosprawne dzieci. Przechodząc dalej, zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako: "p.p.s.a.") Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 889/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "Czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie?". W uzasadnieniu pytania Sąd zwrócił uwagę na możliwość takiego ukształtowania uprawnienia do świadczenia wychowawczego, by czyniło zadość konstytucyjnym zasadom równości oraz sprawiedliwości społecznej, nie naruszając zarazem wartości konstytucyjnej jaką jest ochrona właściwego stanu finansów publicznych. Zwrócono w szczególności uwagę na rozwiązanie przyjęte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz.1518) w brzmieniu ukształtowanym od dnia 1 stycznia 2016 r. nowelizacją z dnia 15 maja 2015 r. (Dz.U. poz. 995). Przepis art. 5 w ustępie 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzależnia bowiem uprawnienie do zasiłku rodzinnego od kryterium dochodowego, lecz równocześnie w ustępie 3 i 3 a) stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę tego kryterium pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie odpowiadającej wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. W odniesieniu do świadczeń rodzinnych ustawodawca zrezygnował zatem z zasady "wszystko albo nic" w przypadku uzależnienia prawa do świadczenia od kryterium dochodowego, na rzecz stopniowego zmniejszania wysokości zasiłku w miarę przekraczania kryterium dochodowego. Możliwe jest więc takie ukształtowanie prawa do świadczeń o charakterze pomocy rodzinie, udzielanej ze środków publicznych, by opierając mechanizm przyznawania tych świadczeń na przesłance kryterium dochodowego, uczynić zadość zasadzie równości w ten sposób, aby pomoc ta była udzielana do poziomu dochodowego identycznego lub bardzo zbliżonego dla wszystkich potencjalnie uprawnionych osób. Taki mechanizm, wymagający rezygnacji ze sztywnej kwoty świadczenia wychowawczego określonej w art. 5 ust. 1 ustawy gwarantowałby zachowanie zasad sprawiedliwości społecznej oraz zasady równego traktowania. Sąd zaznacza, że w myśl art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł. Przepis ten ma analogiczną treść jak art. 5 ust. 3 ww. ustawy, określa jedynie wyższe kryterium dochodowe ze względu na niepełnosprawność dziecka. Zdaniem Sądu udzielenie odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na powyższe pytanie prawne ma znaczenie dla rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku sprawy, w której jedyną przyczyną uzasadniającą odmowę przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego było przekroczenie przez niego kryterium dochodowego, a podstawą prawną decyzji odmownej były przepisy ustawy o zbliżonej treści jak wskazane w sentencji pytania prawnego. W reasumpcji powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.