III SA/Gd 320/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia 8 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 26 stycznia 2012 r. Prezydent Miasta, działając m.in. w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - zwanej dalej ustawą, orzekł o wymeldowaniu H. Z. z pobytu stałego przy ul. [...] w G. Organ stwierdził w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z wnioskiem o wymeldowanie strony z pobytu stałego wystąpiła G. G., która - na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego G.-P. w G., sygn. akt [...] z dnia 8 lipca 2010 r. - jest właścicielką nieruchomości przy ul. [...] w G. Wnioskodawczyni oświadczyła do protokołu, że były mąż – H. Z. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od 1998 r. Opuścił on miejsce pobytu stałego dobrowolnie i przeprowadził do wyremontowanego mieszkania własnościowego przy ul. [...] w G. Do domu przy ul. [...] miał swobodny dostęp, ale od czasu wyprowadzki nie próbował do niego wrócić. W dniu 4 stycznia 2012 r. H. Z. oświadczył, że od paru lat nie mieszka przy ul. [...] w G. Nie może tam mieszkać, ponieważ nie ma kluczy od mieszkania, a próby ponownego powrotu kończyły się awanturami. Pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania nie złożył i nie nachodzi byłej małżonki w wymienionym lokalu. Nie dokona dobrowolnego wymeldowania, z pobytu stałego dopóki była żona nie ureguluje spornych spraw majątkowych. Wskazał swój adres zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Organ podkreślił, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, nie służy zabezpieczeniu roszczeń finansowych, a zatem zameldowanie strony wskazanym lokalu jest nieuzasadnione. H. Z. odwołał się od tego rozstrzygnięcia podnosząc, że pominięto jego zeznania, a decyzję o wymeldowaniu oparto tylko na wyjaśnieniach drugiej strony. Ponadto w przedmiotowym lokalu pozostawił część swoich rzeczy osobistych. Wydana decyzja pomija także wielokrotne interwencje Policji w 2005 r. oraz wielokrotne wymiany zamków w drzwiach wejściowych do spornej nieruchomości. Dodał, że warunkiem jego zgody na dobrowolne wymeldowanie są finansowe rozliczenia ze wspólnej (już zamkniętej) działalności gospodarczej. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 8 marca 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy podniósł, że miejscem stałego zameldowania osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przyjmuje wizyty znajomych, przechowuje swoje rzeczy osobiste. Jest to również miejsce, w pobliżu którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy, nauki, opieki medycznej i temu podobnych. Jeżeli chodzi o wymeldowanie to utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje, iż opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy musi mieć charakter trwały i dobrowolny. W sprawie bezspornym jest fakt, iż strona nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 2005 r., co potwierdziła w protokole przesłuchania, jak w złożonym odwołaniu. Nadto pomimo podnoszonych okoliczności wskazujących na brak dobrowolności opuszczenia lokalu, nie występowała do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. Należy zatem przyjąć, że przedmiotowy lokal nie stanowi aktualnego centrum życiowego strony. Co więcej na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 lipca 2010 r. lokal ten został przyznany na wyłączną własność G. G., strona zaś otrzymała inny lokal, gdzie obecnie zamieszkuje. Wymieniony nie ma zamiaru zamieszkiwania w miejscu zameldowania stałego, a swoje wymeldowanie uzależnia od rozliczenia się z byłą małżonką. W ocenie organu materiał dowodowy wskazuje, że H. Z. opuścił sporny lokal dobrowolnie i trwale. Organ wskazał nadto na ewidencyjny charakter meldunku, który wyklucza utrzymywanie zameldowania osoby, gdy tam nie mieszka. W sprawie strona bezpodstawnie próbuje uzależnić wymeldowanie od spełnienia wymogów nie mających żadnego związku z przepisami regulującymi sprawy meldunkowe. Opisana wyżej decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez H. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący domagał się jej uchylenia do czasu zakończenia egzekucji prawomocnego wyroku o przywrócenie posiadania prowadzonego przez Sekcję ds. Egzekucyjnych XIII wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego G. – P. sygn. akt [...]. Jego zdaniem, zaskarżona decyzja w żadnym stopniu nie uwzględniła, wielokrotnie podnoszonego w toku postępowania faktu, prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. o przywrócenie posiadania opatrzonego klauzulą natychmiastowe wykonalności (sygn. akt I C [...]). Jako chybiony należy uznać argument organu, że skarżący nie występowała o przywrócenie utraconego posiadania lokalu przy ul. [...] w G. Wynika on z niezrozumienia istoty i szczegółów sprawy, bowiem skarżący dobrowolnie zrezygnował z przychodzenia do własnego domu z uwagi na awantury i obelgi wszczynane przez byłą małżonkę. Nadto wykonanie decyzji Wojewody jest sprzeczne z prawomocnym wyrokiem o przywrócenie posiadania, tzn. uniemożliwia egzekucję wyroku sądowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W odniesieniu do zarzutów skargi organ odwoławczy stwierdził, że powoływany przez skarżącego wyrok Sądu Rejonowego dotyczy rozebrania muru znajdującego się w drzwiach pomiędzy domem przy ul. [...], a piekarnią przy ul. [...] nie może mieć znaczenia dla sprawy meldunkowej. Na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r. skarżący podał, że opuścił przedmiotowy lokal na prośbę byłej żony. Stwierdził, że warunkiem wymeldowania z lokalu jest skuteczna realizacja wyroku w sprawie przywrócenia posiadania lokalu użytkowego, w tym rozebrania muru. Nie składał pozwu o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu mieszkalnego, gdyż chciał zaoszczędzić sobie wieloletniego procesu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, lecz także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia 8 marca 2012 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 26 stycznia 2012 r. o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w G. Na wstępie rozważań należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK-A 2002/3/34) ukształtował się pogląd, że zameldowanie osoby pod danym adresem ma odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy w tym zakresie. Stwierdzając niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. W szczególności nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu. Obecne brzmienie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie budzi wątpliwości, co do ewidencyjnego charakteru zameldowania. Aktualnie utrwalone jest stanowisko, że instytucja meldunku ma charakter ściśle ewidencyjny, to znaczy, że ma odzwierciedlać stan faktyczny w tym zakresie. Samo zameldowanie lub jego brak nie ma wpływu na prawo (uprawnienia) do zamieszkiwania w danym lokalu. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy, który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powyższego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 781/10, baza Lex nr 1024738). Stanowisko to należy zaakceptować. Bezspornym było w niniejszej sprawie, że skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu od 2005 r. Ta istotna, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, pozostawała poza sporem. Skarżący w złożonych w dniu 4 stycznia 2012 r. wyjaśnieniach jednoznacznie wskazał, że od 2005 r. nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w G. Skarżący podniósł, że w tym roku był ostatni raz w spornym lokalu i od tego czasu "nie nachodzi byłej małżonki". Bezsporną była okoliczność, że skarżący obecnie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym w G. przy ul. [...]. Jak wynika z akt administracyjnych, prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego G. – P. w G. z dnia 8 lipca 2010 r. Sąd dokonał podziału majątku między byłymi małżonkami: uczestniczką postępowania G. G. a H. Z. Na mocy tego postanowienia uczestnice postępowania przyznano prawo własności zabudowanej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], a skarżącemu własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w G. ul. [...] wraz z miejscem postojowym w garażu podziemnym. W orzeczeniu tym ustalono m.in., że uczestniczka postępowania dokonała na rzecz skarżącego spłaty udziału w majątku wspólnym oraz spłaciła dług małżeński. Poza sporem było również, że od momentu opuszczenia lokalu mieszkalnego do chwili obecnej, skarżący nie podjął żadnych środków prawnych, które umożliwiłyby mu powrót do tego lokalu. Przed wszystkim skarżący nie wnosił o przywrócenie naruszonego posiadania spornego lokalu mieszkalnego. Jak wyjaśnił skarżący na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r. - "chciał zaoszczędzić sobie gehenny wieloletniego procesu". Co prawda skarżący wskazywał, że opuszczenie miejsca stałego pobytu było spowodowane m.in. kłótniami z byłą małżonką czy wymianą zamków. To jednak nie można przyjąć, aby te okoliczności uniemożliwiły skarżącemu podjęcie stosownych kroków prawnych. Nie można też nie zauważyć, że były to zdarzenia, podobnie jak przywołane w odwołaniu interwencje policji, które miały miejsce kilka lat temu (interwencje policji były w 2005 r. - k. 14 akt administracyjnych). Przy czym Sąd orzekający w tej sprawie podziela stanowisko wyrażane niejednokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że osoba które nie korzysta we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, nie wyraża zamiaru takiego powrotu, a takie zaniechanie można traktować jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1244/05, baza Lex nr 289827). Jeżeli natomiast chodzi o wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt I C [...], znajdujący się w aktach administracyjnych (- k. 16 tych akt), to nie może on mieć istotnego znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim wyrok ten dotyczy przywrócenia skarżącemu naruszonego posiadania lokalu użytkowego - piekarni przy ul. [...] w G., nie zaś spornego lokalu mieszkalnego. Ponadto wyrok ten zapadł już w 2001 r. i nie był egzekwowany przez skarżącego. Jakkolwiek lokal ten sąsiaduje z budynkiem przy ul. [...] w G., to wykonanie tego wyroku (poprzez rozebranie muru znajdującego się w drzwiach pomiędzy domem a piekarnią), nie ma związku ze sprawą meldunkową. W tym miejscu trzeba jeszcze raz podkreślić, że instytucja zameldowania bądź wymeldowania ma charakter ewidencyjny. Jak bowiem wskazano wyżej, istotą i funkcją ewidencji ludności jest stworzenie urzędowego rejestru dokumentującego faktyczne miejsce przebywania obywateli. Zameldowanie i wymeldowanie są jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego. Prawidłowe były ustalenia organu odwoławczego, że skarżący przynajmniej od 2005 r. nie przebywa w przedmiotowym lokalu, co świadczy o zerwaniu więzi z lokalem. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy administracji nie nasuwa wątpliwości Sądu. Organ odwoławczy przywołał i odniósł się do okoliczności mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Słusznie też podniósł, że centrum życiowe skarżącego znajduje się obecnie w innym lokalu niż wskazane miejsce pobytu stałego. Na marginesie należy podnieść, że rozliczenia finansowe, od których skarżący uzależniał wymeldowanie się, nie wpływają w żadnej mierze na kwestię meldunkową. Skarżący był bowiem skłonny sam dokonać wymeldowania, co jednak uzależniał od dokonania przez byłą małżonkę spłat związanych z rozwiązaniem spółki. Także w złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, warunkował wymeldowanie, rozliczeniem ze wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej. Taka postawa skarżącego nasuwa wątpliwości, co do rzeczywistych przyczyn sprzeciwu wobec wymeldowania. Skoro skarżący od kilku lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu (co było poza sporem), to należało dokonać jego wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, aby nie utrzymywać fikcji meldunkowej. Skarżący został więc prawidłowo wymeldowany. Ewentualne roszczenia finansowe i rzeczowe skarżący może realizować na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.