III SA/Gd 321/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. J. działającej przez przedstawiciela ustawowego J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Wnioskiem zawartym w skardze, uzupełnionym przez złożenie w dniu 26 lipca 2018 r. formularza urzędowego PPF, J. J., działając jako przedstawiciel ustawowy skarżącej L. J., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego dodatkowych oświadczeń i dokumentów wynikało, że reprezentująca skarżącą wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną, o niewielkich dochodach w wysokości [...] zł miesięcznie, ma na utrzymaniu dziecko, ponosi miesięcznie koszty czynszu w wysokości [...] zł (wykazując w tym zakresie zadłużenie), gazu – [...] zł, energii elektrycznej - [...] zł, internetu – [...] zł, a nadto spłaty kredytów w łącznej wysokości [...] zł. Ojciec skarżącej nie płaci zasądzonych alimentów, które egzekwuje komornik, przekazując kwoty około [...] zł miesięcznie. Pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małoletnią córką, nie ma żadnego majątku, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w art. 243-262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Powyższe oznacza, że skarżąca jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym referendarz sądowy, działając na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnośnie żądania ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu uznano natomiast, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Referendarz sądowy, uznając oświadczenia wnioskodawcy, tj. reprezentującej skarżącą L. J. – jej matkę J. J., za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę wykazaną stosownymi dokumentami sytuację materialno-bytową rodziny skarżącej, na którą wpływ ma przede wszystkim fakt zaliczenia matki skarżącej do osób niepełnosprawnych, niewielką wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę, brak majątku i oszczędności oraz konieczność ponoszenia stałych kosztów utrzymania i zakupu lekarstw, przy uwzględnieniu nadto ujawnionych zaległości płatniczych, stwierdził, że skarżąca oraz wspólnie z nią gospodarująca matka nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.