III SA/Gd 321/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 16 grudnia 2017 r., odmawiającą przyznania L. J. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że podstawą odmowy przyznania prawa do świadczeń jest brak możliwości stwierdzenia bezskuteczności postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] – w piśmie z dnia 5 grudnia 2017 r. stwierdził, że wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych nie jest możliwe. Organ odwoławczy w tej sytuacji stwierdził, że z uwagi na treść przepisów regulujących przesłanki przyznania świadczenia organy administracji publicznej nie mogą dokonywać w tym zakresie samodzielnych ustaleń. Brak zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku. Strona powinna rozważyć wystąpienie ze skargą na czynności komornika do sądu powszechnego w trybie art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego lub do organu nadzorującego działalność komorników (Ministra Sprawiedliwości). L. J., reprezentowana przez przedstawicielkę ustawową - matkę J. J., wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze opisała swoją sytuację rodzinną. Podała, że ojciec dziecka nie płaci alimentów oraz że toczy się postępowanie przed Komornikiem Sądowym Sądu Rejonowego [...] w G. sygn. akt [...]. Wpłaty dokonywane przez ojca dziecka nie trafiają do dziecka, a w pierwszej kolejności pokrywają zadłużenie, jakie ma on w Funduszu Alimentacyjnym. Wpłat dokonuje najprawdopodobniej z obawy przed osadzeniem w zakładzie karnym za niepłacenie alimentów. Do 31 sierpnia 2017 r. otrzymywała alimenty z Funduszu Alimentacyjnego. Podała, że Komornik omyłki pani prawnik z Punktu Porad Obywatelskich w naliczeniu poprawnie alimentów od ojca dziecka nie uznał za omyłkę , mimo że prawnik nie miała dostępu do wszystkich wyciągów z zamkniętego konta matki skarżącej. Wskazała również, że zaległe alimenty wynoszą 16150 zł, a odsetki 10146,62 zł. Zaległe alimenty zasądzone wstecz na sprawie rozwodowej zostały spłacone dopiero wówczas, gdy wystawiono na sprzedaż mieszkanie ojca dziecka. Podała, że ojciec dziecka posługiwał się fałszywymi dowodami wpłat alimentów przed instytucjami państwowymi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Pełnomocnik skarżącej na rozprawie dodatkowo zarzucił organom zbytni formalizm w kwestii oceny bezskuteczności egzekucji. Wskazał, że z pisma komornika z dnia 5 grudnia 2017 r. można wywieść, że egzekucja była bezskuteczna, bowiem wpłaty nie były dokonywane przez dłużnika, a z pisma z dnia 26 września 2017 – że stan zadłużenia wynosił 8050 zł. Zarzucił błędną interpretację art. 18 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. i art. 15 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego normują przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. ( tj. Dz. U. z 2017 r., poz.489 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy , ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna ( art. 2 ust.11 ustawy). Do wniosku, o jakim mowa w art. 15 ust.1 ustawy , należy, w myśl art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a , dołączyć m.in. zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne stwierdzające bezskuteczność egzekucji. Zgodnie z art. 15 ust. 5 ustawy w przypadku złożenia wniosku bez zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4 pkt 3 lit. a, organ właściwy wierzyciela występuje do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne z wezwaniem o przesłanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji. W myśl art. 15 ust. 6 ustawy organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zobowiązany do przesłania zaświadczenia o bezskutecznej egzekucji w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Przepis art. 18 ust.1 stanowi, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. W niniejszej sprawie niewątpliwe było, że do wniosku złożonego w myśl art. 15 ust. 1 ustawy nie dołączono zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne stwierdzające bezskuteczność egzekucji , o jakim mowa w art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy. Organ pierwszej instancji, wykonując obowiązek nałożony nań przepisem art. 15 ust. 5 ustawy , pismem z dnia 14 listopada 2017 r. zwrócił się do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne z wezwaniem o przesłanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych za miesiące sierpień i wrzesień 2017 r. na rzecz skarżącej. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne - Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] w G. - w odpowiedzi na powyższe pismo nadesłał do organu pismo z dnia 5 grudnia 2017 r. w którym poinformował, że wydanie w sprawie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych nie jest możliwe. W myśl art. 2 pkt 2 ustawy bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a) braku podstawy prawnej do pojęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Skoro wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego złożony został w dniu 2 października 2017 r., organ pierwszej instancji zasadnie zwrócił się do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne z wezwaniem o nadesłanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych za miesiące sierpień i wrzesień 2017 r. Ustawa w przywołanym wyżej art. 2 ust. 2 wyraźnie wskazuje na okres dwóch ostatnich, nie zaś jakichkolwiek innych miesięcy, w których nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Skoro Komornik w odpowiedzi na wezwanie nadesłał pismo, że wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji nie jest możliwe, organy nie były uprawnione do prowadzenia postępowania dowodowego weryfikującego treść tego pisma. To organ prowadzący postępowanie egzekucyjne posiada lub powinien posiadać wszelkie dane związane z prowadzoną egzekucją, pozwalające na dokonanie wiążącej oceny co do zaistnienia przesłanek do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, zgodnie z jej definicją zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy. W ocenie Sądu organy administracji nie są uprawnione do czynienia tego rodzaju samodzielnych ustaleń w sytuacji, gdy istnieje i działa organ uprawniony do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie można w tej sytuacji zarzucać organom w niniejszej sprawie zbytniego formalizmu i braku poczynienia prawidłowych ustaleń. O bezskuteczności egzekucji – jak wynika z treści definicji tego pojęcia - nie przesądza samo istnienie zadłużenia ; bezskuteczność egzekucji to ponadto nie tylko przypadek braku wyegzekwowania pełnej należności zobowiązań alimentacyjnych w określonym okresie, ale także inne sytuacje określone w definicji zawartej w art. 2 ust. 2 ustawy. Informacje zawarte w pismach komornika dotyczące wysokości zadłużenia i wysokości dokonywanych wpłat ani nie obligowały organów, ani też nie uprawniały ich do dokonywania jakiejkolwiek weryfikacji stwierdzenia komornika, że nie jest możliwe wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, ani też do samodzielnej oceny , czy bezskuteczność egzekucji zachodzi. W tej sytuacji Sąd nie podziela stanowiska skarżącej o naruszeniu przez organy obu instancji wskazanych przepisów tak prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Zasadnie też organ odwoławczy zauważył, że możliwość kwestionowania stanowiska komornika przewidziana jest przepisem art. 767 kodeksu postępowania cywilnego, przy czym do rozpoznania skargi na czynność komornika właściwy jest sąd powszechny. Skarżąca w niniejszym postępowaniu nie podnosiła, mimo znacznego upływu czasu, by działanie komornika zostało - w odpowiednim trybie - uznane za nieprawidłowe. Mając na uwadze powyższe Sąd , nie podzielając zarzutów skargi i nie stwierdzając naruszenia przez organy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.