III SA/Gd 325/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska, Asesor WSA Maja Pietrasik, Protokolant: Sekretarz Sądowy Mirosława Marszałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 25 kwietnia 2025 r. nr PS-V.8641.53.2025.ZC w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 17 marca 2025 r. nr 710.AF.03/25. III SA/Gd 325/25 UZASADNIENIE Starosta Powiatu Olsztyńskiego decyzją z dnia 10 września 2024 r. nr 415/09/24 orzekł o uznaniu A. K. z dniem rejestracji (4 września 2024 r.) za osobę bezrobotną i o przyznaniu w okresie od 4 września 2024 r. do dnia 2 marca 2025 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 100% podstawowej wysokości zasiłku, tj. 1 662 zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku oraz 1 305,20 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku. Z uwagi na fakt, że A. K. wylegitymowała się okresami pracy za granicą jej akta zostały przekazane do Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego, który decyzją z dnia 21 października 2024 r. nr PPK.6022.27851.3.2024.IS przyznał jej prawo do zasiłku od dnia 4 września 2024 r. w wysokości 120 % kwoty zasiłku określonej w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 214) powoływanej dalej jako "ustawa" lub u.p.z. na okres nie dłuższy niż 180 dni. W dniu 28 listopada 2024 r. A. K. złożyła wniosek o przeniesienie jej dokumentów do Urzędu Pracy właściwego ze względu na jej nowe miejsce zamieszkania w R. oraz zgodnie z wymogami art. 73 ust. 2a ustawy stawiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wejherowie w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zamieszkania. Decyzją z dnia 11 grudnia 2024 r. nr RES.710101/0028.ML.2024 Starosta Wejherowski przyznał A. K. prawo do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 27 listopada 2024 r. w wysokości 1994,40 zł brutto miesięcznie tj. 120 % do dnia 02.12.2024 r. podstawowej wysokości a od 3 grudnia 2024 r. w wysokości 1566,30 zł brutto miesięcznie zasiłku określonej w art. 72 ust. 1 ww. ustawy. Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 13 maja 2025 r. nr PS-V.8641.61.2025.ZC stwierdził nieważność powyższej decyzji. A. K. pobierała zasiłek dla bezrobotnych w okresie od dnia 4 września 2024 r. do dnia 2 marca 2025 r., tj. przez okres 180 dni. Starosta Wejherowski decyzją z dnia 17 marca 2025 r. nr 710.AF.03/25 orzekł o utracie przez stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 3 marca 2025 r. z uwagi na to, że upłynął okres pobierania zasiłku przez stronę na mocy art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy. A. K. wniosła odwołanie od tej decyzji, podnosząc, że zmieniła się jej sytuacja życiowa i została samotną matką, o czym informowała Powiatowy Urząd Pracy w Wejherowie i w związku z tym faktem powinna pobierać zasiłek przez okres 365 dni. Decyzją z dnia 25 kwietnia 2025 r. nr PS-V.8641.53.2024.ZC Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając, że A. K. pobierając zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy zasiłek dla bezrobotnych od dnia 4 września 2024 r. do 2 marca 2025 r. wyczerpała całkowicie przysługujący jej 180 - dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, przyznanego jej decyzją Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 21 października 2024 r. Na powyższą decyzję A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w listopadzie 2024 r. została samotną matką i przeprowadziła się do swego rodzinnego miasta. Wskazała, że osobie samotnie wychowującej dziecko do 15 lat należy się zgodnie z art. 73 ustawy zasiłek dla bezrobotnych na okres 365 dni. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie. W jej uzasadnieniu wskazał, że A. K. pobierając zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy zasiłek dla bezrobotnych od dnia 4 września 2024 r. do 2 marca 2025 r. wyczerpała całkowicie przysługujący jej 180 - dniowy okres pobierania zasiłku. Decyzja Starosty Wejherowskiego orzekająca o utracie przez Stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 3 marca 2025 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania jest więc prawidłowa. Zdaniem Wojewody przepisy prawa nie przewidują możliwości dokonywania przez starostę powiatu uchylenia lub zmiany decyzji rozstrzygającej o zasiłku dla bezrobotnych wydanej przez marszałka województwa i tylko ten organ jest właściwy do przedłużenia okresu pobierania zasiłku na podstawie art. 73 ust. 1 pkt 2 lit. c ww. ustawy. Starosta Wejherowski nie ma kompetencji w tym zakresie. Dlatego też Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 13 maja 2025 r. nr PS-V.8641.61.2025.ZC stwierdził nieważność decyzji Starosty Wejherowskiego z dnia 11 grudnia 2024 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 3, uznając, że rażąco narusza prawo ponowne przyznanie przez Starostę Wejherowskiego A. K. zasiłku dla bezrobotnych od dnia 27 listopada 2024 r. w sytuacji, gdy Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego przyznał jej prawo do tego zasiłku od dnia 4 września 2024 r. na okres nie dłuższy niż 180 dni, a decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Starosta Wejherowski nie jest uprawniony do zmiany długości okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych określonego w decyzji Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego, gdyż nie jest właściwy w sprawach przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli okres ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek spełniony w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej ma wpływ na nabycie, wysokość lub okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W takiej sytuacji, wyłączną kompetencję do orzekania w sprawie zasiłku dla bezrobotnych ma zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. c ustawy marszałek województwa, natomiast starosta może zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 15 ww. ustawy jedynie realizować taką decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 73 ust. 1 u.p.z. okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych wynosi: 1) 180 dni - dla bezrobotnych zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze powiatu, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie przekraczała 150 % przeciętnej stopy bezrobocia w kraju; 2) 365 dni - dla bezrobotnych: a) zamieszkałych w okresie pobierania zasiłku na obszarze powiatu, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku przekraczała 150 % przeciętnej stopy bezrobocia w kraju lub powyżej 50 roku życia oraz posiadających jednocześnie co najmniej 20-letni okres uprawniający do zasiłku, lub b) którzy mają na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, a małżonek bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania po dniu nabycia prawa do zasiłku przez tego bezrobotnego, lub c) samotnie wychowujących co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat. Należy podkreślić, że żaden przepis prawa nie uzależnia przedłużonego do 365 dni okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych dla osoby samotnie wychowującej dziecko do lat 15 od spełniania tej przesłanki w dacie rejestracji. Zatem osoba, wobec której przesłanka ta spełniła się już po dacie rejestracji, a przed zakończeniem okresu pobierania przyznanego zasiłku ma prawo domagania się, by okres ten został przedłużony z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 73 ust. 1 pkt 2 lit. c u.p.z. Odmienna interpretacja powołanego przepisu stałaby w sprzeczności z jego celem, którym jest wsparcie osób, pozostających w szczególnie trudnej sytuacji z powodu utraty zatrudnienia i środków utrzymania, będąc wyłącznie (samotnie) odpowiedzialnymi za wychowanie i utrzymanie dzieci poniżej 15 roku życia. Prowadziłoby to także do naruszenia konstytucyjnej zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), przez nieusprawiedliwione niczym zróżnicowanie sytuacji osób samotnie wychowujących dzieci w dacie rejestracji i tych, które znalazły się w tej sytuacji w czasie pobierania zasiłku, podczas gdy wsparcie ze strony władzy publicznej powinno obydwu tym grupom osób przysługiwać na równi. Skarżąca, zwracając się z wnioskiem o dokonanie rejestracji w Urzędzie Pracy w Wejherowie w związku ze zmianą miejsca zamieszkania wypełniła w dniu 4 grudnia 2024 r. druk "oświadczenia rejestrowanego", w którym w punkcie 20 znalazło się pytanie, czy jest osobą samotnie wychowującą co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat. A. K. na to pytanie udzieliła odpowiedzi twierdzącej. Zatem skarżąca najpóźniej 4 grudnia 2024 r. powiadomiła właściwy organ o przesłance uzasadniającej korzystanie przez nią z 365 – dniowego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Skoro tak, to rzeczą organu, który powziął tę wiadomość było przekazanie jej temu organowi, z decyzji którego skarżąca czerpała uprawnienie do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, a zatem Marszałkowi Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Ten zaś organ winien zwrócić się do skarżącej o jednoznaczne określenie, kiedy przesłanka samotnego wychowania dziecka została spełniona. Ze skargi jedynie wynika, że skarżąca została samotną matką w listopadzie 2024 r. Jeśli zatem analizowana przesłanka zrealizowała się już w okresie pobierania zasiłku organ orzekający w tym przedmiocie winien rozważyć możliwość zmiany swej pierwotnej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. przez orzeczenie o prawie do zasiłku dla bezrobotnych na okres 365 dni. Oczywiście powyższe czynności procesowe wymagać będą dokonania w sposób zgodny z art. 7, 77§1 i 80 k.p.a. przez właściwy organ ustaleń faktycznych związanych z przesłanką uzasadniającą możliwość zastosowania w stosunku do skarżącej przedłużonego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Przepis art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., stanowi, że organ obligatoryjnie zawiesza postępowanie w sprawie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Orzekające w niniejszej sprawie w obu instancjach organy administracji, orzekając o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na upływ 180 – dniowego okresu jego pobierania naruszyły powyższy przepis postępowania, gdyż zagadnieniem wstępnym istotnym dla treści ich orzeczeń było zbadanie przez Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w stosownym trybie tego, czy okres pobierania przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych nie powinien zostać przedłużony do 365 dni, czy też nie. Zatem przedwcześnie i z naruszeniem art. 73 ust. 1 u.z.p. została wydana decyzja o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku, podczas gdy rzeczą organu I instancji było przekazanie oświadczenia skarżącej z dnia 4 grudnia 2024 r. Marszałkowi Województwa Warmińsko-Mazurskiego i zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ) oraz c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.