III SA/Gd 33/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia NSA Marek Gorski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 25 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 19 października 2009 r., nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego J. K. kwotę 31,40 zł (trzydzieści jeden złotych czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 19 października 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.), art. 4, art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz § 2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego J.K. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wnioskodawca inicjując postępowanie administracyjne wykazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe, w którym zamieszkuje 8 osób. W toku postępowania liczba ta została następnie zweryfikowana do 7 (poprzez wykreślenie L.K.), przy czym wnioskodawca nie wyjaśnił sposobu korzystania z mieszkania o łącznej powierzchni 47,8 m2. Nie mniej jednak organ w oparciu o informacje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie oraz pismo Słupskiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w S. ustalił, że liczba domowników została zawyżona w stosunku do liczby osób rzeczywiście zamieszkujących w lokalu, którego dotyczy postępowanie. Córka wnioskodawcy – K. R. – R. wskazała bowiem w toku postępowania, że w lokalu nr [...] przy [...] w S. zamieszkuje z mężem oraz dwoma córkami. Z kolei wnioskodawca wraz z żoną i wnukiem zajmuje - zgodnie z oświadczeniem córki - inny lokal, tj. lokal nr [...] położony przy tej samej ulicy. W tym stanie organ uznał, iż niespełnione zostały przesłanki warunkujące przyznanie dodatku mieszkaniowego. W następstwie odwołania wniesionego przez J. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 7 ust. 3 pkt, ust 4 i 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zaskarżoną decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy odnosząc się do istoty świadczenia jakim jest dodatek mieszkaniowy wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż wnioskodawca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodziną córki K.R. – R. Tym samym w świetle art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zaszła konieczność odmowy przyznania żądanego przez stronę świadczenia. Co nadto istotne, odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym przez wnioskodawcę lub innego członka gospodarstwa domowego (co w sprawie miało miejsce) także stanowi podstawę do wydania decyzji negatywnej dla strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J.K. zakwestionował wydane rozstrzygnięcie podnosząc m.in., że to nie on był pomysłodawcą wykreślenia osób z wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wskazał nadto, że dowód z zeznań córki nie mógł być uwzględniony przez organy z uwagi na fakt, iż córka dotknięta jest chorobą psychiczną. W ocenie skarżącego organy orzekające w sprawie dopuściły się nadto szeregu uchybień. W toku postępowania pominięto bowiem podnoszone przez skarżącego zarzuty oraz nie zapoznano strony z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wskazując, iż argumentacja zawarta w skardze nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić. Zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm., zwana dalej ustawą). Z analizy przepisów art. 2 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 i 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że aby otrzymać dodatek mieszkaniowy należy spełnić jednocześnie trzy warunki tj. należy posiadać tytuł prawny do zajmowanego lokalu, ponosić wydatki na zajmowany lokal i zamieszkiwać w tymże lokalu. Warunkiem otrzymania dodatki mieszkaniowego jest zajmowanie lokalu o odpowiedniej powierzchni ( art. 5 ust. 1 i 5 ustawy ) oraz uzyskiwanie przez członków gospodarstwa domowego dochodów w wysokości określonej w art. 3 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 4 ustawy przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6 i 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Oceniając zaskarżone decyzje należy stwierdzić, że nie zostały one poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym. I tak, w ocenie Sądu, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie można było w sposób bezsporny przyjąć, że skarżący nie zamieszkuje wraz z żoną i wnuczką w lokalu nr [...] przy [...] w S., a co za tym idzie ile osób w nim rzeczywiście zamieszkuje. Wyjaśnienie mającej podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w sytuacji, gdy organ opiera się na różniących się od siebie oświadczeniach domowników, winno być przeprowadzone z jednoczesnym udziałem wszystkich dorosłych członków rodziny podanych we wniosku skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Należy bowiem zauważyć, że wartość dowodowa oświadczeń składanych w toku niniejszego postępowania jest jednakowo niepewna i oświadczenie jednej osoby nie może przemawiać za bezkrytycznym odrzuceniem przez organ oświadczenia strony. W takiej sytuacji organ powinien przeprowadzić rozprawę administracyjną, o czym stanowi art. 89 § 2 k.p.a. Nadto organ mógł w prosty sposób ustalić czy skarżący rzeczywiście zamieszkuje w wynajętym od spółdzielni pomieszczeniu gospodarczym dokonując jego oględzin (art. 85 § 1 k.p.a.). W ich trakcie organ mógłby również zweryfikować twierdzenia skarżącego, że w/w lokal nie nadaje się do zamieszkania z uwagi na jego wysokość i warunki techniczne. Z kolei powołując się w tej kwestii na treść notatki służbowej z dnia 16 października 2009 r. tj. oświadczenie niewymienionej z imienia i z nazwiska sąsiadki należy zauważyć, że w/w notatka służbowa nie mogła zastąpić środków dowodowych przewidzianych w art. 75 i nast. k.p.a. Sąd nie podziela również stanowiska organów, że skarżący odmówił podpisania oświadczenia o stanie majątkowym, co stanowiło kolejną podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku ( art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz.U. Nr 56, poz. 1828) reguluje w sposób szczegółowy kwestie związane ze sposobem przeprowadzania wywiadu środowiskowego. W/w rozporządzenia zawiera załącznik w postaci wzoru wywiadu środowiskowego u wnioskodawcy i wzoru oświadczenia o stanie majątkowym. W dniu 6 października 2009r. przeprowadzono w mieszkaniu skarżącego wywiad środowiskowy i odebrano od niego oświadczenie o stanie majątkowym, co zostało utrwalone na odpowiednich formularzach, które znajdują się w aktach sprawy. Dokonując oceny ich treści Sąd uznał, że na ich podstawie nie można bezspornie stwierdzić, że skarżący odmówił podpisania oświadczenia o stanie majątkowym. Należy bowiem zauważyć, że skarżący nie podpisał wywiadu środowiskowego, z kolei na oświadczeniu o stanie majątkowym znajduje się zrobiona odręcznie notatka, w której skarżący podaje z jakich przyczyn odmawia złożenia podpisu, pod spodem zaś znajduje się jego podpis. Z treści w/w notatki wynika, że odnosi się ona tylko i wyłącznie do ustaleń zapisanych w wywiadzie środowiskowym. Trudno wobec powyższego ustalić, czy odmowę złożenia przez skarżącego podpisu należy odnieść do wywiadu środowiskowego czy też do oświadczenia o stanie majątkowym. Mając na uwadze wskazane powyżej uchybienia Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Przepis art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie miał w sprawie zastosowania z uwagi na fakt, że jego przedmiotem była kontrola decyzji odmawiających przyznania dodatku mieszkaniowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania dotyczące prawidłowego ustalenia przesłanek uzasadniających przyznanie dodatku mieszkaniowego bądź jego odmowę określonych w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Organy będą przy tym zobowiązane przeprowadzić postępowanie administracyjne we wskazanym wyżej zakresie i zgodnie z zasadami wynikającymi z omówionych przepisów procedury administracyjnej, w tym zwłaszcza regulujących przebieg postępowania wyjaśniającego.