III SA/Gd 33/18
WyrokWSA w Gdańsku2018-04-25
Skład orzekający: Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które uzasadniałoby uwzględnienie sprzeciwu strony?Ratio decidendi
Sąd oddalił sprzeciw, uznając, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., została wydana prawidłowo. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy miał uzasadnione podstawy do wydania decyzji kasacyjnej ze względu na niedostatki postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, w szczególności w zakresie oceny zmiany struktury rodziny i możliwości prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2017 r., która uchyliła decyzję Burmistrza z dnia 10 listopada 2017 r. o przyznaniu A. L. zasiłku okresowego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji przyznał zasiłek w wysokości 49 zł miesięcznie na sierpień 2017 r., powołując się na zmianę struktury rodziny. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, wskazując na brak należytego uzasadnienia i dowodów potwierdzających zmianę struktury rodziny oraz możliwość prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze sprzeciwu A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala sprzeciw.
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 grudnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza z dnia 10 listopada 2017 r., o przyznaniu A. L. zasiłku okresowego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia 10 listopada 2017 r. (nr [...]) Burmistrz - działając na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 –dalej jako: "k.p.a."), art. 7 pkt 2-15, art. 8 ust. 1, pkt 2, art. 11 ust 1 i 2, art 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2, ust 4 i ust. 5, art. 98, art. 106 ust. 1 i ust. 4, art 107 ust. 1, art. 109 oraz art. 147 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.s."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1406 ze zm.) - przyznał A. L. (dalej zwanej: "stroną", "skarżącą") zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności w wysokości 49 zł miesięcznie od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r.
W uzasadnieniu wskazał, że na wniosek strony organ w dniu 28 sierpnia 2017 r. przyznał jej pomoc w formie zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności w kwocie 49 zł miesięcznie od dnia 1 sierpnia 2017 r. do 31 października 2017 r., jednakże strona odwołała się od tej decyzji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 września 2017 r. uchyliło decyzję Burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Organ wyjaśnił, że kwota świadczenia już wypłaconego (na podstawie decyzji z dnia 28 sierpnia 2017 r.) za miesiąc sierpień 2017 r. w wysokości 49 zł, zaliczona została na poczet świadczenia przyznanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Dalej w uzasadnieniu organ przywołał treść art. 7 i art. 8 u.p.s., a także art. 38 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień doświadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s. zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, z tym że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa - zgodnie z ust. 3 pkt 2 ustawy - niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 u.p.s.), natomiast okres, na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 u.p.s.).
Organ wyjaśnił, że na podstawie wywiadu środowiskowego oraz aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, że strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z synem M. L. Syn strony jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy od dnia 3 lipca 2015 r., nie posiada żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu matki, nadto jest uzależniony od alkoholu; w dniu 4 listopada 2016 r. zaliczony został do lekkiego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniami odpowiedniego zatrudnienia. Ustalił, że strona jest częściowo niezdolna do pracy do dnia 30 czerwca 2020 r. i do tego czasu będzie otrzymywać rentę. Rodzina zajmuje mieszkanie gminne, urządzone skromnie, wyposażone w podstawowe sprzęty. Źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie rentowe strony z ZUS w wysokości 769,40 zł (obciążone komorniczo w kwocie 206,90 zł, która nie podlega odliczeniu od dochodu) oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 161,49 zł (od miesiąca sierpnia 2017 r. w kwocie 190,74). Dodatek mieszkaniowy w całości jest przekazywany na konto zarządcy budynku na poczet bieżących opłat.
Dochód rodziny strony, ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. wynosi łącznie 930,89 zł i nie przekracza kryterium dochodowego dla rodziny; spełniona również jest przesłanka uprawniająca do udzielenia wnioskowanej pomocy, tj. niepełnosprawność.
Ponadto organ wyjaśnił, że strona w każdym miesiącu 2017 r. składała wnioski o udzielenie pomocy otrzymując: świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłki celowe) w łącznej wysokości 1.600 zł, (styczeń-maj po 200 zł, czerwiec - 600 zł), zasiłek okresowy w wysokości 434 zł na lipiec, zasiłek celowy na zaspokojenie innych potrzeb w kwocie 120 zł za lipiec 2017 r. Łączna wartość otrzymanych świadczeń w 2017 r. wyniosła 2.154 zł, co daje średnią miesięczną kwotę w okresie siedmiu miesięcy dla rodziny strony w wysokości 307,71 zł i 153,86 zł na osobę w rodzinie. M-GOPS w M. wydatkował na takie same świadczenia do 31 lipca 2017 r. kwotę 358.854,29 zł dla 949 osób w 391 rodzinach, co daje średnią wartość świadczeń dla rodziny w wysokości 917,79 zł; 131,11 zł miesięcznie dla rodziny i 54,02 zł na osobę w rodzinie. Przytoczone kwoty jednoznacznie oznaczają, że tutejszy ośrodek przyznając stronie świadczenia, zawsze bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej pomocy.
Organ podkreślił, że sytuacja dochodowa rodziny strony zmieniła się od daty przyznania poprzedniego zasiłku okresowego decyzją z dnia 6 lipca 2017 r., ponieważ strona uzyskała świadczenie rentowe z ZUS w wysokości 769,40 zł i to znacząco zwiększyło dochód rodziny. Stronie wypłacono łącznie za lipiec świadczenie z ZUS (z wyrównaniem za czerwiec 2017 r.) w kwocie 1.286,89 zł. Nadto stronie zaproponowano pomoc w formie posiłków w "Barze [...]", ale ta odmówiła skorzystania z tej pomocy. Według oświadczenia strony jej syn od dnia 26 lipca 2017 r. przebywa na terapii odwykowej w S. i ma tam zapewnione wszystkie podstawowe potrzeby. Strona otrzymała skierowanie do partnera lokalnego w celu otrzymania produktów żywnościowych w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa Podprogram 2016, z którego regularnie korzysta.
Organ wskazał, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy został stronie przyznany zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności w wysokości 49,00 zł na okres od 01 sierpnia 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. wyjaśniając, że kryterium dochodowe rodziny strony wynosi 1.028 zł, co po odjęciu dochodu rodziny w wysokości 930,89 zł daje kwotę 97,11 zł, której to 50 % stanowi kwota w wysokości 48,56 zł.
Z kolei – jak wyjaśnił organ - okres przyznania świadczenia w stosunku do uchylonej decyzji z dnia 28 sierpnia 2017 r. spowodowany jest zmianą struktury rodziny, gdyż M. L. w dniu 21 września 2017 r. złożył oświadczenie, że pozostaje na własnym utrzymaniu i nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego. Strona potwierdziła zmianę struktury rodziny w dniu 26 września 2017 r. i złożyła rezygnację z przyznania zasiłku okresowego przysługującego okresie od 1 września do 31 października 2017 r.
Organ wyjaśnił, że wysokość przysługującego zasiłku okresowego wyznaczają art. 38 ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2, ust. 4 oraz art. 147 ust. 7 i 8 u.p.s. Organ przyznaje zasiłki okresowe z dotacji celowej w wysokości określonej w art. 38 ust. 3 u.p.s., tj. w wysokości 50 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym rodziny a rzeczywistym dochodem tej rodziny, ponieważ w budżecie gminy nie ma dodatkowych środków na przyznawanie tego typu zasiłków w wyższej kwocie. Rada Gminy [...] w związku z ograniczonymi zasobami finansowymi nie podjęła również uchwały, o której mowa w art. 38 u.p.s.
Organ wyjaśnił, że przyznając pomoc w formie zasiłku okresowego zgodnie z art. 8 k.p.a. kierował się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przyjął stanowisko, że pomoc finansowa z pomocy społecznej nie musi zaspakajać wszystkich potrzeb podopiecznych, jedynie potrzeby niezbędne oraz, że prawo do pomocy społecznej nie może być nadużywane. Wskazał, że sytuacja rodziny strony w miesiącu sierpniu 2017 r. w ocenie organu nie uległa pogorszeniu (strona nie wniosła bowiem do wywiadu środowiskowego ani postępowania administracyjnego w sprawie przyznania świadczenia żadnych nowych okoliczności ani faktów), a można nawet stwierdzić, że sytuacja ta uległa poprawie, skoro strona otrzymała świadczenie z ZUS a syn – M. L. odbywał terapię odwykową w S., gdzie miał zabezpieczone wszystkie niezbędne potrzeby. Biorąc po uwagę wszystkie wskazane czynniki organ przyznał zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności w wysokości 49 zł na miesiąc sierpień 2017 r.
Strona odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że decyzja jest wynikiem złego nastawienia pracowników socjalnych i matactwa.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 grudnia 2017 r. (nr [...]) - działając na podstawie m.in. art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 oraz art. 138 § 2 k.p.a. - uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Organ odwoławczy stwierdził, że zasiłek okresowy, zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. - przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek ten jest świadczeniem pieniężnym, którego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Ustala się go w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; natomiast w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Przepis art. 38 ust. 3 u.p.s. zawiera zastrzeżenie, zgodnie z którym kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między: kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 u.p.s.). Przyznanie tego świadczenia nie ma charakteru uznaniowego, lecz w przypadku spełnienia jednej z przesłanek o charakterze warunków bytowych, organ nie może odmówić jego przyznania. Pewna uznaniowość została ograniczona do wysokości zasiłku w granicach wskazanych w art. 38 ust. 2-4 tej ustawy.
Organ odwoławczy stwierdził, że na obecnym etapie postępowania nie można przyjąć, że nastąpiła zmiana struktury rodziny strony, tj. że syn strony pozostaje na własnym utrzymaniu i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Organ wskazał, że w aktach sprawy brak jest oświadczeń strony i jej syna, w których wskazują, iż prowadzą od września 2017 r. oddzielne gospodarstwa domowe, ale także, z akt sprawy nie wynika, by organ I instancji dokonał jakiejkolwiek oceny zebranych dowodów w tym względzie. Organ nie wskazał dlaczego uznał, że oświadczenia strony i jej syna polegają na prawdzie i dlaczego uznał, że w analizowanej sprawie zachowanie odrębności gospodarstw pomiędzy stroną, a jej synem jest możliwe, w sytuacji gdy M. L. nie pracuje, utrzymuje się z zasiłków pomocy społecznej. Nie wyjaśniono, czy sytuacja domowa strony wskazuje na podzielenie zajmowanego mieszkania do osobnego korzystania, co mogłoby wskazywać na odrębne gospodarstwa domowe, pomimo wspólnego zamieszkiwania. Organ wskazał, że w sytuacjach wątpliwych, czy mamy do czynienia z osobą samotnie gospodarującą, czy prowadzącą gospodarstwo z osobami wspólnie zamieszkującymi, to pracownik przeprowadzający wywiad w wyniku poczynienia odpowiednich spostrzeżeń i ustaleń jest najwłaściwszą osobą do oceny rzeczywistej odrębności gospodarstw, tj. czy matka mieszkając z synem pod tym samym adresem nie zaspokaja ich wzajemnych potrzeb, nie ponosi ich wspólnych wydatków. Tego zaś w analizowanej sprawie zabrakło a organ I instancji oparł się na oświadczeniu strony i jej syna, których w dodatku do akt sprawy nie dołączył, ani też nie dokonał ich oceny.
Kończąc organ odwoławczy zaznaczył, że wskazówki co do dalszego postępowania dla organu I instancji wynikają z powyższych uwag i wytycznych, a zatem dopiero po tak wnikliwym i wszechstronnym wyjaśnieniu sprawy możliwe będzie wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia.
A. L. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku twierdząc, że organ odwoławczy nie zrozumiał jej sprzeciwu z dnia 17 listopada 2017 r. i uznał go za odwołanie. W ocenie skarżącej nie jest właściwe przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż sprawa będzie rozpatrywana przez sąd administracyjny w związku z ww. sprzeciwem.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie była decyzja wydana na podstawie 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej jako: "k.p.a."). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), zwana dalej ustawą nowelizującą, która wprowadziła zmiany m.in. w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej, w dziale III ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji".
Stosownie do brzmienia art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego jest nowym środkiem prawnym, który strony mogą wnosić do sądu administracyjnego począwszy od 1 czerwca 2017 r. Jak to zostało wyjaśnione w uzasadnieniu ustawy nowelizującej, instytucja sprzeciwu będzie służyła skontrolowaniu, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji, która w obowiązującym systemie powinna być wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, została wydana prawidłowo i oparta na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola dokonywana przez sąd w ramach tego środka będzie miała charakter formalny (uzasadnienie projektu ustawy z 7 kwietnia 2017 r., druk sejmowy nr 1183, dostępny na stronie http://www.sejm.gov.pl). Wyrazem tego założenia ustawodawcy jest brzmienie art. 64e p.p.s.a. stosownie do którego, rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o których stanowi art. 138 § 2 k.p.a.
Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 677/17, LEX nr 2394299). Służy on zatem wyłącznie skontrolowaniu, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji została oparta na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzja kasatoryjna jest więc w istocie rozstrzygnięciem procesowym, gdyż nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego. Decyzja ta jest wydawana, gdy orzekający organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania związane z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności - jak wynika z brzemienia tego przepisu - uchylenie przez organ odwoławczy decyzji z tego powodu możliwe jest w sytuacji, gdy organ niższej instancji nie ustalił poprawnie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1952/12, LEX nr 1450732).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Z przepisu tego wynika jednocześnie, że do spraw wszczętych po wejściu w życie ustawy nowelizującej stosuje się nowe przepisy.
Ponieważ zarówno doręczenie zaskarżonej decyzji, jak i wniesienie sprzeciwu od decyzji (co wszczęło postępowanie sądowoadministracyjne) nastąpiło po wejściu w życie ustawy nowelizującej, zastosowanie do niniejszej sprawy ma p.p.s.a. w jej aktualnym brzmieniu, według którego sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Rozpatrując sprzeciw w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzja ta, oparta o podstawę wynikającą z art. 138 § 2 k.p.a., wydana została w toku postępowania w sprawie przyznania – na wniosek skarżącej złożony dnia 1 sierpnia 2017 r. - pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.
Organ I instancji uznał, że skarżącej przysługuje zasiłek okresowy z tytułu niepełnosprawności w wysokości 49 zł, przyznając jej to prawo wyłącznie na miesiąc sierpień 2017 r., z uwagi na "zmianę struktury rodziny". Organ wskazał bowiem, że na to, iż M. L. w dniu 21 września 2017 r. złożył oświadczenie, że pozostaje na własnym utrzymaniu i nie prowadzi ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego, co potwierdziła skarżąca w dniu 26 września 2017 r. składając "pisemną rezygnację z przyznania zasiłku okresowego przysługującego w okresie od 1 września do 31 października 2017 r.".
Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że już uprzednio, decyzją z dnia 21 września 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło - wydaną po rozpoznaniu ww. wniosku skarżącej z dnia 1 sierpnia 2017 r. - decyzję Burmistrza z dnia 28 sierpnia 2017 r. (nr [...]), którą organ przyznał A. L. zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności w wysokości 49 zł miesięcznie od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 31 października 2017 r. Organ odwoławczy podkreślił wtedy, że organ I instancji w żaden sposób nie uzasadnił, jakimi motywami kierował się przyznając stronie zasiłek w kwocie 49 zł miesięcznie (mając możliwość wyboru pomiędzy maksymalnymi a minimalnymi granicami ustawowego wymiaru zasiłku, tj. kwot: 97 zł - 49 zł), nie odniósł się w jakikolwiek sposób do potrzeb strony, możliwości finansowych opieki społecznej, ilości potrzebujących oraz średniej wysokości udzielanych świadczeń w tym zakresie, a także nie wskazał też, czy wysokość przyznanego zasiłku uwzględniona jest sytuacją rodzinną i zdrowotną strony, czy członków rodziny, postawą świadczeniobiorcy i jej obiektywnymi możliwościami wyjścia z ubóstwa, a również nie wskazał na okoliczności, które zadecydowały o przyznaniu stronie zasiłku na okres 3 miesięcy.
W niniejszym postępowaniu, po "ponownym" rozpoznaniu przez Kolegium sprawy przyznania skarżącej zasiłku okresowego na wniosek z dnia 1 sierpnia 2017 r., organ odwoławczy uznał, że przyjęta przez organ I instancji konstatacja o "zmianie struktury rodziny" skarżącej nie znajduje należytego uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, który – z jednej strony - nie dowodzi faktu złożenia przez skarżącą i jej syna oświadczeń, iż od września 2017 r. prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe (w aktach sprawy brak wskazanych przez organ I instancji oświadczeń ww. osób) - a z drugiej strony – nie zawiera pod tym kątem jakiejkolwiek analizy sytuacji skarżącej i potwierdzenia możliwości rzeczywistego prowadzenia z synem odrębnych gospodarstw domowych, w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że syn skarżącej nie pracuje i utrzymuje się z zasiłków z pomocy społecznej. W orzecznictwie wyrażany jest bowiem pogląd, że wspólne zamieszkiwanie dwóch osób w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s., finansowane z dochodu tylko jednej osoby, zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 889/12, LEX nr 1348654). W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie wyjaśnił także, czy sytuacja domowa skarżącej wskazuje na podzielenie zajmowanego mieszkania do osobnego korzystania z synem, co mogłoby wskazywać na odrębne gospodarstwa domowe, pomimo wspólnego zamieszkiwania. Wręcz przeciwnie, w treści wywiadu środowiskowego przeprowadzanego u skarżącej i poprzedzającego wydanie decyzji organu I instancji wskazano wprost na 2-osobową rodzinę, tj. skarżącą prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z synem, co zresztą skarżąca w treści wywiadu potwierdziła własnym podpisem w dniu 6 listopada 2017 r.
W ocenie Sądu – wobec niewyjaśnienia wskazanych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zasygnalizowania nieścisłości (sprzeczności) w zebranym materiale dowodowym, a nawet braku zgromadzenia w nim określonych dokumentów, które organ I instancji brał pod uwagę kształtując swoje rozstrzygnięcie - organ odwoławczy miał dostatecznie uzasadnione podstawy do wydania decyzji kasacyjnej z przekazaniem do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji. Jednocześnie - w ocenie Sądu - istniejące w sprawie niedostatki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) przeprowadzonego przez organ I instancji nie dawały podstawy do jego "konwalidacji" na etapie postępowania odwoławczego, ponieważ zakres koniecznego do przeprowadzania postępowania wykraczał poza określony przepisami art. 136 k.p.a.
W ocenie Sądu organ odwoławczy wypełnił więc dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a. i wskazał, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W tym kontekście wydanie decyzji kasatoryjnej było uzasadnione i nie naruszało art. 138 § 2 k.p.a. Uchybienia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w zakresie niepełnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy skutkowały koniecznością doprowadzenia do ponownego podjęcia czynności procesowych przez ten organ stosownie art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast zarówno argumentacja sprzeciwu, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do uchylenia kwestionowanej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło