III SA/Gd 330/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. H. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 13 czerwca 2018 r., uzupełnionym przez złożenie w dniu 26 czerwca 2018 r. formularza urzędowego PPF, E. H. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni oświadczyła, pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, zamieszkując w lokalu mieszkalnym, do którego matce wnioskodawczyni służy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Wnioskodawczyni pozostaje na utrzymaniu swej matki, która osiąga dochód 1770 zł miesięcznie z tytułu emerytury i najmu lokalu. Wnioskodawczyni podjęła pracę, lecz jeszcze nie otrzymała wynagrodzenia, które kształtować się ma na poziomie 12 zł za godzinę w 40-tygodniowym tygodniu pracy. Jak oświadczyła wnioskodawczyni, posiada ona oszczędności w wysokości 53,27 zł, a jako swe wydatki podała koszt zakupu biletu miesięcznego w wysokości 104 zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni i jej matka nie posiadają żadnych innych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym referendarz sądowy, działając na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnośnie żądania ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu uznano natomiast, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jak wynikało z analizy złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń dotyczących aktualnej sytuacji materialnej jej rodziny, wnioskodawczyni nie ma obecnie możliwości finansowych poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wskazuje na to wysokość uzyskiwanych w jej gospodarstwie domowym dochodów, które obecnie sprowadzają się wyłącznie do dochodów uzyskiwanych przez matkę wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni wykazała przy tym, że nie dysponuje znaczącymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania. W powyższej sytuacji odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oznaczałaby zamknięcie wnioskodawcy prawa do sądu gwarantowanego w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji.