III SA/Gd 332/04

Dnia 29 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie: Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, NSA Anna Orłowska /spr./, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM z dnia 7 kwietnia 2004 roku Nr [...] w przedmiocie opuszczenia kwatery 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego WAM z dnia 21 stycznia 2004 roku nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM na rzecz skarżącego J. S. 500/ pięćset / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 7 kwietnia 2004 r. Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, na podstawie art.13 ust. 4 i 5 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz. 368 ze zm.) oraz art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 21 stycznia 2004 r. nakazującą Janowi S. opuszczenie zajmowanej kwatery – nr [...] przy ul. [...] w P. G.. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wskazaną kwaterę Jan S. otrzymał w dniu 14.07.1978 r. na podstawie decyzji przydziału Nr [...]. W 1986 roku Jan S. uzyskał pomoc finansową zwrotną na budowę domu jednorodzinnego w wysokości 778 203 zł (przed denominacją). Świadczenie przyznane zostało decyzją Szefa WRZKB w G. Nr [...] stosownie do przepisów § 10 uchwały Nr 154 Rady Ministrów z dnia 6 lipca 1973 r. w sprawie pomocy Państwa dla żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy MO na budownictwo mieszkaniowe (M.P. Nr 32 poz. 93). i § 3 zarządzenia MON Nr 72/MON z dnia 10 sierpnia 1973 r. w sprawie zasad i trybu przyznawania pomocy z funduszu mieszkaniowego na budownictwo mieszkaniowe (Dz. Rozkazów MON Nr 21 poz. 104). Pomimo zbycia w 1995 r. nieruchomości z domem jednorodzinnym w budowie i częściowego zwrotu uzyskanej pomocy finansowej organy orzekające w obu instancjach uznały, że Jan S. skorzystał z pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego, co w świetle obowiązującego art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej obliguje stronę do przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej dotychczas zajmowanej kwatery. Zgodnie bowiem z mającymi zastosowanie w sprawie przepisami art. 29 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.), w zw. z § 11 i 15 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej, zwrot uzyskanej pomocy finansowej , mógł nastąpić w określonych wypadkach, a dokonanie zwrotu bez podstawy prawnej, dla jego skuteczności wymaga uzupełnienia do pełnej wysokości zgodnie z § 6 ust. 2 – 5 rozporządzenia. Jan S. powinien zwrócić 19 920,00 zł, a zwrócił jedynie 5 234,18 zł w dniu 10.09.1995 r. Do zapłaty pozostało zatem 14 685,82 zł, co powoduje, ze strona winna opuścić zajmowaną kwaterę i przekazać ją do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W odwołaniu od decyzji organu I instancji i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Jan S. wnosił o uchylenie decyzji zobowiązującej do opuszczenia kwatery stałej w P. G.. Odwołujący wywodził, że nieuzasadnione jest stosowanie zarówno przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, jak i rozporządzenia MON z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie zasad przyznawania i wysokości pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez osoby uprawnione do osobnej kwatery stałej, do zdarzeń , które miały miejsce i zakończyły się pod rządami przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych i zarządzenia MON Nr 63/MON z dnia 18 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy uzyskiwaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe, bowiem swoim postępowaniem odwołujący się spełnił ówcześnie obowiązujące zasady skutecznego zwrotu pomocy finansowej, co oznacza, że zachowuje prawo do kwatery stałej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniesiono o stwierdzenie nieważności względnie uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. z uwagi na rażące naruszenie przepisów art. 41 ust. 2 pkt 1 i art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz. 368 ze zm.) oraz art. 2 Konstytucji RP do jakiego doszło przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz – o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi Jan S. podniósł, że stosując przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy, organy naruszyły konstytucyjną zasadę niedziałania prawa wstecz. Uzyskaną pomoc finansową skarżący zwracał dwukrotnie, tj. w 1990 r. i – skutecznie – w dniu 10.09.1995 r. (wcześniej wpłacone pieniądze zostały skarżącemu zwrócone). Uzyskaną wcześniej kwotę pomocy skarżący zwaloryzował samodzielnie, ale wcześniej organy wojskowe wysokości zwróconej kwoty nie kwestionowały, czego wyrazem jest m.in., przydzielenie skarżącemu w 1997 roku większej kwatery w drodze zamiany i umieszczenie w latach 1997 – 1999 na liście oczekujących na większe mieszkanie. Ponieważ przepisy ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych z 1976 roku nie określały, w jakiej wysokości należy zwrócić uzyskaną wcześniej pomoc finansową, miała zastosowanie zasada nominalizmu. W zaskarżonych decyzjach nie wskazano podstawy prawnej żądania opuszczenia osobnej kwatery stałej, gdyż organy powołują raz przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych z 1976 r., a raz – z 1995 roku. Ponadto niezasadnie zakwestionowały one zastosowanie w sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 17.01.1994 r. (§ 15 rozporządzenia) albowiem bezsporne jest, ze skarżący zwrócił pomoc finansową w dniu 7.04.1995 r., a więc – po wejściu w życie przepisów rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że Jan S. otrzymał w 1986 roku pomoc finansową zwrotną na budowę domu jednorodzinnego w wysokości 778 203 zł (przed denominacją). Pomoc tę zwracał dwukrotnie, w 1990 r. oraz w dniu 10.09.1995 r. Pomiędzy skarżącym a organami powstał jednak spór, co do wysokości zwracanej z tego tytułu kwoty. W ocenie organów Jan S. powinien zwrócić 19 920,00 zł, a zwrócił jedynie 5 234,18 zł w dniu 10.09.1995 r. Do zapłaty pozostało zatem 14 685,82 zł, co powoduje, ze strona winna opuścić zajmowaną kwaterę i przekazać ją do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w myśl art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz. 368 ze zm.) Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji stanowił, iż osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 lub 2, jest obowiązana przekazać do dyspozycji Agencji dotychczas zajmowaną kwaterę, jeżeli otrzymała pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, udzieloną na podstawie dotychczasowych przepisów. W takim wypadku, stosownie do art. 42 ust.1 powołanej ustawy, dyrektor oddziału terenowego Agencji wydaje decyzję o zwolnieniu kwatery lub wypowiada umowę najmu. Należy jednak mieć na uwadze, iż zastosowanie powyższych przepisów musi mieć uzasadnienie w stanie faktycznym sprawy. Sąd zauważa, iż przepis art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie będzie odnosił się do sytuacji, w której skarżący otrzymał i nie wykorzystał otrzymanej na podstawie przepisów dotychczasowych pomocy finansowej, zwracając tę pomoc przed dniem wejścia w życie ustawy z 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r., sygn. akt III RN 55/98 - OSNAP 1999/12/383). Uznanie, że powyższy przepis (obowiązujący od 1.01.1996 r.) dotyczy osób , które otrzymały i zwróciły pomoc finansową przed dniem wejścia w życie ustawy z 1995 r., godziłoby w zasadę niedziałania prawa wstecz i zasady ochrony praw nabytych. Kwestia bowiem w tym, że w omawianej sytuacji brak przepisu przejściowego. Skoro zatem istnieje spór pomiędzy Janem S. a organami Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, co do kwestii zwrotu otrzymanej pomocy finansowej, udzielonej przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, to w ocenie Sądu przedwczesnym było orzekanie przez organy w przedmiocie opuszczenia przez skarżącego zajmowanej kwatery. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią argumentację zaprezentowaną w niniejszym orzeczeniu. Wobec naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, które miało wpływ na wynik sprawy, obie decyzje podlegały uchyleniu na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 powołanej ustawy.