III SA/Gd 335/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 24 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 19 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 2 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę W. Z. na opisaną decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]. Wnioskiem z dnia 15 września 2010 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym przez skarżącą oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem, z którym zamieszkuje w domu o powierzchni 110 m2, źródłem dochodu małżonków są emerytury w łącznej kwocie 3 990 zł brutto miesięcznie. Skarżąca podała, iż nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro. W uzasadnieniu wniosku wskazała m.in. że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym oraz ponosi wysokie wydatki na utrzymanie (w granicach od 500 do 1 200 zł miesięcznie), zakup leków oraz opiekę medyczną. W niniejszej sprawie skarżąca z mocy prawa jest zwolniona od kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że w myśl art. 262 P.p.s.a, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, będą miały w niniejszej sprawie odpowiednie zastosowanie. W tej sytuacji, należało rozważyć wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie ustanowienia adwokata. Z przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 16 września 2010 r. wezwano skarżącą do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: odpisów zeznań podatkowych za 2009 r., złożonych przez nią oraz małżonka, bądź odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; kopii dokumentów potwierdzających aktualną wysokość emerytur otrzymywanych przez nią oraz małżonka; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią oraz małżonka rachunków bankowych (w tym lokat), maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, innych) oraz wydatków na leczenie i leki; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na nią bądź małżonka pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). Na podstawie przedłożonych na wezwanie dokumentów źródłowych ustalono, że obecnie miesięczny dochód skarżącej i jej małżonka z tytułu emerytur wynosi ogółem 3 314,68 zł netto, zaś w 2009 r. wyniósł on 61 550,92 zł brutto. Udokumentowane średnie miesięczne koszty utrzymania (energia elektryczna, gaz, telefon, woda, ścieki, wywóz nieczystości, ubezpieczenie, podatek od nieruchomości, usługi kominiarskie) kształtują się na poziomie ok. 730 zł, zaś wydatki na zakup leków wynoszą średnio 173,22 zł miesięcznie. Wbrew oświadczeniu złożonemu we wniosku, z przedstawionych dokumentów źródłowych wynika, że skarżąca posiada depozyt w postaci terminowej lokaty bankowej w kwocie 23 368,74 zł. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 22 września 2010 r. podała ona, że oszczędności te przeznaczone są m.in. na remont domu. Dokonując oceny zasadności złożonego wniosku, należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Tymczasem skarżąca posiada dom o powierzchni 110 m2, oszczędności w kwocie 23 368,74 zł, wraz z małżonkiem uzyskuje miesięczne dochody w łącznej wysokości 3 314,68 zł netto. Tym samym obiektywnie nie jest człowiekiem ubogim, pozbawionym majątku i środków do życia. Nadto należy podkreślić, iż po pomniejszeniu łącznego miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez małżonków o ponoszone przez nich udokumentowane koszty utrzymania oraz innych wydatków wskazywanych we wniosku (jak wydatki na leki, leczenie) pozostaje wolna kwota ponad 2 000 zł, którą skarżąca może przeznaczyć na uiszczenie kosztów zastępstwa prawnego z wyboru. Warto też w tym miejscu wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W tych okolicznościach faktycznych nie można więc przyjąć, że wnioskodawca nie ma możliwości finansowych ich poniesienia. Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.