III SA/Gd 335/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. spraw ze skarg M. T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargi. Prezydent Miasta G., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 27 listopada 2015 r. decyzją z dnia 23 grudnia 2015 r. nr [...] odmówił M. T. przyznania pomocy w postaci zasiłku okresowego. Ponieważ w dniu 1 grudnia 2015 r. M. T. złożyła kolejny, tożsamy w treści wniosek, Prezydent Miasta G., po jego rozpatrzeniu wydał w dniu 31 grudnia 2015 r. decyzję nr [...] w której także odmówił wnioskodawczyni przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego. Jako podstawę prawną wydanych decyzji wskazano art. 104 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 7, art. 8, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 1, art. 38 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2015, poz. 163 ze zm.). Organ ustalił, że M. T. jest osobą pozostającą w rodzinie składającej się z czterech osób. Dochód rodziny wnioskodawczyni przekroczył kryterium dochodowe (tj. 2056 zł), wynosząc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 2 559, 28 zł. Jednocześnie ustalono, że w grudniu 2014 r. rodzina otrzymała ponad 32.000 zł, tytułem zaległego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji wskazał, że po wnikliwym i szczegółowym przeanalizowaniu sytuacji życiowej i bytowej wnioskodawczyni nie dał wiary jej oświadczeniom o prowadzeniu odrębnego, jednoosobowego gospodarstwa domowego. Nie dano również wiary twierdzeniom, że K. T. z dnia na dzień pozbawił córkę środków do życia. W świetle powyższych okoliczności organ uznał, że dochód rodziny oraz pozostające w jej dyspozycji środki pieniężne zabezpieczają byt rodziny, pozwalając na zabezpieczenie niezbędnych wydatków życiowych. M. T. wniosła odwołania od ww. decyzji, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, że nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa domowego. W odwołaniu podkreślono, że rodzina nie utrzymuje i nie wspiera w jakikolwiek sposób M. T., która oczekuje na przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Decyzjami z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...] oraz nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie m.in. art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 38 ust. 1 pkt 2 oraz art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że M. T. nie prowadzi odrębnego, jednoosobowego gospodarstwa domowego. Jest osobą pozostającą w rodzinie. Z powodu przekroczenia kryterium dochodowego organ I instancji nie mógł przyznać wnioskodawczyni zasiłku okresowego. Podano, że sytuacja życiowa rodziny T. jest dobrze organom znana, bowiem K. T. nieprzerwanie od listopada 2011 r. ubiega się co miesiąc o pomoc społeczną w formie zasiłków okresowych i celowych. M. T. nie posiada własnego dochodu. Mieszka z rodzicami i siostrą w trzypokojowym mieszkaniu stanowiącym własność rodziców. Nie ma swojego pokoju, ani żadnych innych sprzętów gospodarstwa domowego. Rodzina utrzymuje się z szeregu świadczeń socjalnych. Otrzymuje też dodatek mieszkaniowy przyznany na podstawie stosunku wydatków mieszkaniowych i dochodów czteroosobowego gospodarstwa domowego. Wydatki mieszkaniowe są zatem opłacane z dodatku mieszkaniowego i dochodów innych członków rodziny. M. T. sprawuje opiekę nad matką. Zakres tej opieki oraz zakres obowiązków domowych M. organ pierwszej instancji ustalił w sprawie toczącej się przed Kolegium m.in. pod sygn. akt [...] (sprawa zasiłku okresowego na wniosek małżonków T.). Z oceny sytuacji rodziny wynika, że oprócz czynności związanych z pielęgnacją matki strona gotuje obiady, przygotowuje inne posiłki, sprząta mieszkanie, robi pranie - wspólnie dla całej rodziny, a nie tylko dla siebie. Rodzina wspólnie korzysta ze wszystkich pomieszczeń i sprzętów gospodarstwa domowego, wspólnie robi zakupy. W toku aktualizacji wywiadu środowiskowego nie ustalono, aby ta sytuacja uległa jakimkolwiek zmianom. M. T. czynnie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe całej rodziny. Kolegium wskazało, że wie, że rodzice strony oświadczyli, iż nie będą finansować składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne na rzecz córki. Wyjaśniono, że opłacanie składek ubezpieczeniowych nie stanowi jednak o utrzymaniu członka rodziny. Składki te są bowiem związane z tytułem do ubezpieczenia wynikającym z zabezpieczenia socjalnego samej wnioskodawczyni, a nie z dochodem innych członków rodziny. Dalej wyjaśniono, że nieopłacanie składek ZUS i NFZ przez innych członków rodziny, którzy nie są do tego zobowiązani, nie ma znaczenia dla ustalenia, że w świetle zebranego materiału dowodowego bezsprzecznie cała rodzina wspólnie gospodaruje i zamieszkuje, tworząc rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej W ocenie organu strona działa za namową ojca, który próbuje uzyskać w ten sposób dostęp do kolejnych świadczeń z pomocy społecznej, ponieważ sam po otrzymaniu stałego świadczenia pielęgnacyjnego oraz zaległych świadczeń w wysokiej kwocie nie może uzyskać kolejnych świadczeń z pomocy społecznej w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego. W skargach na ww. decyzje wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. T. zakwestionowała stanowisko organu odwoławczego. Nie zgodziła się z twierdzeniem organu, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i siostrą. Skarżąca podniosła, że w żaden sposób nie korzysta z dochodów innych członków rodziny, w tym nie ma prawa współdecydowania na jakie cele środki te są przeznaczone. Skarżąca nie kwestionuje, że mieszka z rodzicami i siostrą, zaznacza jednak, że nie jest prawdą aby prała i gotowała dla całej rodziny, jak utrzymują organy. M. T. podkreśliła, że na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oczekuje od 5 lat. W obecnej sytuacji pozostaje zatem bez środków do życia, ponieważ odmawia ich jej zarówno rodzina, jak i organy pomocy społecznej. Wniesiona przez M. T. skarga na decyzję SKO z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...] została zarejestrowana pod sygn. akt IIISA/Gd 335/16, natomiast skarga na decyzję SKO z dnia 24 lutego 2016 r. nr [...] pod sygn. akt III SA/Gd 342/16. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił połączyć sprawy o sygn. akt IIISA/Gd 335/16 oraz III SA/Gd 342/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawy w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), zwana dalej "ustawą". Stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielniania osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 cyt. ustawy w zw. z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej(Dz.U. 2015 r. poz. 1058) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 8 ust. 3 cyt. ustawy). W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód (art. 8 ust. 12 cyt. ustawy). Spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego jest koniecznym warunkiem przyznania zasiłku okresowego, o którym mowa w art. 38 ust. 1 cyt. ustawy. Zgodnie ze wskazanym przepisem zasiłek okresowy przysługuje bowiem w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej(pkt 1), rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny (pkt 2). Postępowanie w przedmiotowych sprawach zostało zainicjowane wnioskami złożonymi przez M. T. w dniu 27 listopada 2015 r., oraz w dniu 1 grudnia 2015 r. W celu rozpoznania tych wniosków organy miały tym samym za zadanie wyliczyć dochód na osobę w rodzinie odpowiednio za miesiąc październik 2015 r. i za miesiąc listopad 2015 r. Rodzina T. składa się z czterech osób: K. T. i I. T. oraz ich dwóch córek: A. T. i M. T.. Z informacji ustalonych przez organ wynika, że M. T. opiekuje się niepełnosprawną matką. Rodzina korzysta wspólnie z posiadanych środków pieniężnych, ściśle współpracuje w załatwianiu spraw życia codziennego, w tym w prowadzeniu gospodarstwa domowego. M. T. nie zamieszkuje w osobnym pokoju pomimo tego, że w mieszkaniu znajdują się wolne pokoje. Poczynione przez organy ustalenia dotyczące sytuacji rodziny, świadczą o tym, że M. T. nie prowadzi odrębnego gospodarstwa domowego - kwestia ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań tut. Sądu w sprawach dotyczących skarg na decyzje administracyjne odmawiające świadczeń z pomocy społecznej M. T.. Za zasadnością uznania, że skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe nie przemawia argumentacja skarżącej, iż rodzice nie będą finansować składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Składki te nie stanowią bowiem o utrzymaniu członka rodziny. Są związane tylko z tytułem do ubezpieczenia wynikającym z ubezpieczenia socjalnego samej skarżącej, a nie z dochodem innych członków rodziny. Poza tym niezależnie od zakresu wzajemnego wspierania się skarżącej i jej rodziny, o ich wspólnym gospodarowaniu, poza faktem wspólnego zamieszkiwania, świadczy chociażby sytuacja finansowa skarżącej, która nie osiąga własnego dochodu. Skarżąca w związku z brakiem dochodów nie jest w stanie pokryć miesięcznych kosztów zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność ta rzutuje zatem na uznanie, że skarżąca wbrew swoim twierdzeniom cały czas pozostaje na utrzymaniu rodziców. W sprawie przyjęto, że dochód rodziny zarówno w październiku 2015 r., jak i listopadzie 2015 r. wynosił każdorazowo 2559,28 zł, a składały się nań: renta socjalna A. T. w kwocie 643,02 zł, dwa zasiłki pielęgnacyjne na rzecz A. T. i I. T. po 153 zł, świadczenie pielęgnacyjne otrzymywane przez K. T. w kwocie 1.200 zł miesięcznie, dodatek mieszkaniowy w kwocie 394,86 zł oraz dodatek energetyczny w kwocie 15,40 zł. Dochód rodziny w wysokości 2559,28 zł, przekraczał zatem kwotę kryterium dochodowego dla czteroosobowej rodziny, obowiązującego w dniu wydania zaskarżonych decyzji (2056 zł), co daje kwotę dochodu na jedną osobę w rodzinie w wysokości 639,82 zł. Kwota ta przekracza wysokość kryterium dochodowego ustalonego w art. 8 ust. 1 cyt. ustawy na kwotę 514 zł. Sąd nie kwestionuje, że sytuacja rodzinna skarżącej jest niewątpliwie trudna, Nie zmienia to jednak faktu, że skarżąca niewątpliwie nie prowadzi odrębnego gospodarstwa domowego. W tak ustalonym stanie faktycznym, organy nie mogły wydać wobec skarżącej innych decyzji, niż o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń. Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje bowiem możliwości przyznania zasiłku okresowego osobom lub rodzinom, których dochód przekroczył kryterium dochodowe. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.