III SA/Gd 336/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie WSA Alina Dominiak,, WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku M. K. – A. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 21 grudnia 2011 r. Prezydent Miasta odmówił przyznania P. G. pomocy finansowej na dofinansowanie do opłat, zakupu leków, środków czystości oraz obuwia (zasiłku celowego). W podstawie prawnej decyzji przywołano art. 3 ust.4, art.7, art. 8 ust. 2, art. 39 art.41 ust. 1 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( j. t. z 2009 r. Dz. U. Nr 175, poz.1362 ze zm.) oraz art. 104 kpa. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477, 00 zł miesięcznie, zwanym dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". P. G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka z matką w trzypokojowym mieszkaniu wyposażonym w media. Utrzymuje się z: renty socjalnej z ZUS-u w wys. 540, 62 zł, zasiłku pielęgnacyjnego w wys. 153,00 zł oraz ½ dodatku mieszkaniowego – 120, 98 zł. Łączny dochód wnioskującego wynosi 814, 60 zł miesięcznie, a więc – przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy finansowej. W trakcie przeprowadzonego wywiadu wnioskujący oświadczył, że miesięczne obciążenie opłatami oscyluje w granicach 100 zł, nie przedstawił jednak np. faktur poświadczających faktyczne wydatki związane z zakupem leków. Specjalny zasiłek celowy, o który wnioskował P. G., jest świadczeniem fakultatywnym, a możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie pozwalają tylko na zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodzin i osób kwalifikujących się do świadczeń z pomocy społecznej. Przedstawiona sytuacja nie stanowi więc "szczególnie uzasadnionego przypadku". Ponadto w październiku 2011 r. P. G. otrzymał zasiłek celowy na zakup obuwia. W związku z tym odmówiono przyznania świadczenia. P. G. odwołał się od tej decyzji wskazując, że sprawa dotyczy wniosku z 26 lipca 2011 r. o pomoc w wysokości 250 zł, dotąd jest nierozstrzygnięta. Odwołujący się jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Od dawna choruje na przewlekłe schorzenia, co utrudnia normalne funkcjonowanie. Środki finansowe, które posiada, ledwie starczają mu na stałe opłaty i lekarstwa albowiem na miesięczne wydatki piszącego składają się kwoty: 150 zł czynsz, 150 zł leki,480 zł żywność, 50 zł środki czystości i odzież osobista, ok. 65 zł za energię elektryczną za dwa miesiące, a także 100 zł bieżące potrzeby. Odwołujący się powołał się na treść art. 67 i 69 Konstytucji RP i dodał, że niepełnosprawność oraz złożenie wniosku o zapomogę w dniu 26 lipca 2011 r. to wystarczające przesłanki spełniające wymóg przyznania odwołującemu się jednorazowej zapomogi w sierpniu 2011 r. Decyzją z dnia 10 lutego 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując, m. In. art. 39 ust. 1 i 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( publ. j. w. ) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy prawa materialnego, tj. art. 2 ustawy z dnia12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( t.j. Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz.1362 ze zm.) stanowią, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W szczególności, zgodnie z art. 7 pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie itp. Jednak niezbędne jest spełnienie kryteriów dochodowych wymienionych w art. 8 ustawy. Dochody miesięczne odwołującego się w wysokości 814,60 zł, na które składają się świadczenia wymienione przez organ I instancji, przekraczają ustawowe kryterium 477 zł, umożliwiające przyznanie wnioskowanej pomocy. Organ I instancji nie dopatrzył wystąpienia w sytuacji odwołującego się "szczególnie uzasadnionego przypadku", który uzasadniałby przyznanie wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a w ocenie organu odwoławczego – właściwie umotywował odmowę przyznania wnioskowanej pomocy w formie zasiłku celowego, zważywszy na brak przesłanek uzasadniających przyznanie takiego zasiłku. Organ odwoławczy miał także na względzie, że P. G. uzyskał w październiku 2011 r. pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup obuwia, a składając wniosek nie wykazał, że wydaje miesięcznie 150 zł na leki, gdyż do odwołania załączył jedynie dwie faktury z apteki z czerwca 2011 r. na łączną kwotę 201,81 zł. Kolegium ma także na względzie, że możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej pozwalają "jedynie na zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodzin i osób kwalifikujących się do świadczeń z pomocy społecznej". Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego P. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący wskazał, że z uwagi na swoją niepełnosprawność ( padaczka, zaburzenia psychiczne) wymaga opieki innej osoby. Skarżący mieszka z chorą 81- letnią matka poruszającą się przy pomocy chodzika, korzystającą z pomocy MOPS, skąd matka skarżącego otrzymuje zasiłek stały w wysokości 65 zł. miesięcznie. Skarżący żyje bardzo biednie, rodzinie ciężko utrzymać się przy życiu. Ostatni "prawdziwy" obiad skarżący jadł w sierpniu 2011 r. Dodatkowo skarżący wskazał, że zawsze przedstawia wszystkie faktury za lekarstwa pracownikowi socjalnemu, ale pracownik ich nie przyjmuje do akt powołując się na brak miejsca w teczce z dokumentami. Sprawa skarżącego powinna być rozpatrywana pod kątem potrzeb na lipiec 2011 r.; Sąd Najwyższy ostatecznym wyrokiem uznał prawo pomocy z instytucji do tego uprawnionej na zaspokojenie podstawowych potrzeb człowieka, takich jak leki, żywność, środki czystości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Przepisy art. 2. ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tj. z 2009 r. Dz. U. Nr 175, poz.1362 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" stanowią, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei art. 7 ustawy stanowi, że pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (...).Jednak zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej,/..../ przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" i - osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Przekroczenie wskazanego wyżej miesięcznego kryterium dochodowego jest zasadniczym powodem odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy w farmie zasiłku celowego. W art. 41 ust. 1 ustawy, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: - 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi i / lub /- 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową, ustawodawca przewidział możliwość udzielenie pomocy mimo wyższych miesięcznych dochodów wnioskującego, jak to ma miejsce w sytuacji skarżącego. Jednak sformułowanie przepisu, zawierającego hipotezę "może być przyznany" wskazuje na uznaniowość w udzielaniu pomocy w tej formie ( trybie). Decyzje uznaniowe, jak to przyjęto i wyjaśniono w orzecznictwie NSA, są wyłączone spod kontroli sądowej w zakresie, w jakim organ administracji, kształtując ich treść – kieruje się uznaniem w granicach przyznanych mu w stosownych przepisach prawa materialnego. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że skoro organy administracji obu instancji , a w szczególności organ odwoławczy, przekonująco wyjaśniły z jakich względów nie mogły przyznać P. G. wnioskowanej pomocy ( brak możliwości finansowych MOPS) to brak jest podstaw do kwestionowania przez sąd administracyjny stanowiska organów dysponujących budżetem na pomoc społeczną. Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a.