III SA/Gd 337/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej wydania prawa jazdy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z dnia 14 kwietnia 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 17 kwietnia 2008 r. Starosta, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 114 ust. 4 oraz art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym uchylił własną decyzję z dnia 21 grudnia 2007 r., zgodnie z którą R. W. wydane zostało prawo jazdy kategorii "B" oraz odmówił w/w wydania prawa jazdy przedmiotowej kategorii. Nadto organ wezwał do natychmiastowego zwrotu posiadanego przez w/w prawa jazdy oraz nadał wydanej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że dokumentacja będąca podstawą wydania R. W. prawa jazdy stanowi przedmiot dochodzenia nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową. Wobec tego wysłano zapytanie do Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w P. w celu potwierdzenia wpisów o zdanych przez w/w egzaminach, tj. wpisu o uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu państwowego wymaganego dla danej kategorii (teoretycznego i praktycznego). Na podstawie uzyskanej odpowiedzi ustalono, że R. W. nie zdał egzaminu z wynikiem pozytywnym; nadto ustalono, ze nie zapisywał się na egzamin w ośrodku w P. Obligatoryjnym warunkiem otrzymania prawa jazdy zatrzymanego na okres przekraczający 1 rok jest zdanie z wynikiem pozytywnym odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Z uwagi na fakt, że R. W. stosownego egzaminu nie zdał należało uchylić wydaną decyzję i orzec co do istoty sprawy. W odwołaniu od w/w decyzji R. W. podniósł, że dochodzenie nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową nie wykazało, że dowody na podstawie których wydano decyzję o przyznaniu prawa jazdy odwołującemu się są fałszywe. Prowadząca postępowanie prokuratura nie postawiła bowiem jakiegokolwiek zarzutu oraz nie skierowała sprawy do sądu. W ocenie odwołującego organ wznowił postępowanie na podstawie nierzetelnej dokumentacji i w istocie wydał wyrok nie będąc do tego upoważnionym. Tym samym wydaną w sprawie decyzję należy uchylić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniesionego odwołania zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Uzasadniając wydaną decyzję organ odwoławczy wskazał, że wpisy zawarte w dokumentach dot. egzaminowania R. W. potwierdzają dane nieprawdziwe, co nie budzi żadnych wątpliwości. Niezależnie więc od tego kto umieścił w dokumentacji dane niezgodne z prawdą i czy komukolwiek zostaną przedstawione zarzuty, dane te nie mogły stanowić podstawy do wydania prawa jazdy. Okoliczności te stanowiły zaś wystarczającą podstawę do prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania rozstrzygnięcia, którego efektem było uchylenie wadliwej decyzji i odmowa wydania prawa jazdy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. W. powołując się na swą trudną sytuację majątkową wskazał, że na kurs prawa jazdy wysłał go pracodawca, który nadto uiścił za kurs stosowną opłatę. Decyzja Starosty jest dla skarżącego ogromnym zaskoczeniem, gdyż na kurs uczęszczał a sam egzamin zdał z wynikiem pozytywnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wznowienia postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane wadą postępowania (wadą procesową), a nie wadą decyzji. Podkreślić trzeba, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji. Z tego względu przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z kolei zgodnie z art. 145 § 2 w/w aktu normatywnego z powyższej przyczyny postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Celem wznowionego postępowania prowadzonego z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Uwzględniając szerokie pojęcie dowodu, wynikające wprost z art. 75 § 1 k.p.a. fałsz dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym, jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba, że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a.( por. M. Jaśkowska, A. Wróbel; Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 798 i nast.). Dla przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. koniecznym jest, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a wiec takie których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania. W orzecznictwie administracyjnym przyjęty jest pogląd, że sfałszowanie dowodu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. W orzecznictwie wskazuje się bowiem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1991 r., II SA 640/91, publ. ONSA 1992/3-4/66), że wznowienie nie może nastąpić jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji. Co istotne, organ administracji nie może przeprowadzić takiego dowodu we własnym zakresie. Innymi słowy, organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie Starosta wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną przywołując w podstawie prawnej m.in. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika jednakże, że postępowanie w przedmiocie fałszowania dokumentów zostało prawomocnie zakończone, a osoby objęte tym postępowaniem zostały prawomocnie skazane. Można postawić tezę, że organ przyjął a priori, że sprawa prowadzona przez Prokuraturę Rejonową znalazła swój definitywny finał. Stwierdzenie sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa musi jednakże nastąpić prawomocnym orzeczeniem. Mimo, iż nie jest to wyraźnie określony wymóg, wydanie prawomocnego orzeczenia jest w takim wypadku uzasadnione z uwagi na pewność obrotu prawnego. Tym samym kwestia fałszerstwa dokumentu winna być rozpatrywana jako swego rodzaju prejudykat. Stanowisko organu jest zatem - z uwagi na swą przedwczesność - błędne i nie zasługuje na aprobatę. W ocenie Sadu - z uwagi na brak wyczerpującego uzasadnienia - na uwzględnienie nie zasługuje także argumentacja organów administracji orzekających w sprawie a odnosząca się do sytuacji określonej dyspozycją art. 145 § 2 k.p.a. Przepis ten dotyczy możliwości wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Tym samym do powołania się na art. 145 § 2 k.p.a. konieczne jest łączne spełnienie obu powyższych przesłanek. Organ administracji publicznej powinien zatem stwierdzić oczywistość sfałszowania dowodu oraz niezbędność wznowienia postępowania dla ochrony wyżej wymienionych wartości. Dokonane w tym zakresie ustalenia powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjne z dnia 26 listopada 1998 r., SA/Sz 245/98, niepublikowany). Ograniczenie się do zbadania tylko jednej z w/w przesłanek stanowi naruszenie prawa skutkujące wyeliminowaniem danych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Identyczny skutek wywiera brak należytego uzasadnienia przedmiotowych okoliczności, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Należy bowiem zauważyć, że w wydanych rozstrzygnięciach organ drugiej instancji w ogóle nie powołał się na w/w przepis, zaś organ pierwszej instancji powołał się na niego w podstawie prawnej swojej decyzji, nie odnosząc się do niego w jej uzasadnieniu. Nie rozważono zatem w należyty sposób kwestii "oczywistości" sfałszowania danych dokumentów jak i niezbędności wznowienia postępowania z uwagi na ochronę wartości, o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a. Zwłaszcza decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest w swym uzasadnieniu lakoniczna. Uzasadnienie to nie zawiera nadto pełnego odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. We wniesionym odwołaniu R. W. wskazał bowiem na okoliczności, które organ odwoławczy - przed wydaniem decyzji - winien był przeanalizować i co winno było znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższa konstatacja skutkuje uznaniem, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 i art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. Tym samym Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Jednocześnie, na mocy art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd określił w wyroku, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów ma swoją podstawę w dyspozycji art. 200 w/w ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią wszystkie wskazania zawarte w treści przedmiotowego uzasadnienia.