III SA/Gd 339/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz zasiłku oddala skargę. W dniu 16 grudnia 2011 r. J. H. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie w dniu 14 lutego 2012 r. poinformowała Urząd Pracy o zawarciu w dniu 20 stycznia 2012 r. umowy autorskiej z firmą "A" J. S. z tytułu której uzyskała wynagrodzenie w kwocie 450 zł. Decyzją z dnia 29 lutego 2012 r., nr [...] Starosta na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.) orzekł o utracie przez J. H. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 20 stycznia 2012 r. wskazując, iż z posiadanych dokumentów wynika, że podjęła ona zatrudnienie tj. inną pracę zarobkową. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. H., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przywrócenia jej zasiłku oraz wypłacenia jej wstrzymanych należności. W jej ocenie umowa autorska jest umową specyficzną, odnosi się do autorskich praw majątkowych i nie ma nic wspólnego z umową o dzieło ani umową zlecenia. Nie jest też umową o zatrudnienie w rozumieniu kodeksu pracy. Decyzją z dnia 29 marca 2012 r., nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i 11, art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że art. 33 ust.4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że starosta, z zastrzeżeniem art.75 ust.3, pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art.2 ust.1 pkt 2. Stosownie zaś do unormowań art. 2 ust.1 pkt 2 w/w ustawy zawierającego ustawową definicję osoby bezrobotnej, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym oznacza to osobę, o której mowa w art.1 ust.3 pkt 1 i 2 lit.a-g, i, j, I, lub cudzoziemca-członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie. W ocenie organu odwoławczego pod pojęciem zatrudnienia ustawa nakazuje rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą ( art. 2 ust.1 pkt 43). Zaś pod pojęciem innej pracy zarobkowej rozumie się wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych (art. 2 ust.1 pkt 11). Wojewodwskazał, że podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej stanowi negatywną przesłankę do posiadania statusu osoby bezrobotnej i to bez względu na długość trwania umowy będącej podstawą wykonywania tej pracy jak i wysokość osiąganego z tego tytułu wynagrodzenia. Zatem co jest w sprawie oczywiste, skoro strona w dniu 20 stycznia 2012 r. zawarła umowę cywilnoprawną autorską i wykonywała ją, to w świetle powyższych przepisów konieczne było pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej. Przepisy ustawy mającej zastosowanie w sprawie nie uzależniają posiadania statusu osoby bezrobotnej tylko od niewykonywania pracy na podstawie takich umów jak m.in. umowa o dzieło lub zlecenia, lecz dotyczą one wszystkich umów cywilnoprawnych, a taką szeroko pojętą umową cywilnoprawną jest umowa autorska, jaką strona zawarła. W ocenie organu odwoławczego w sprawie zachodzą określone przez art. 33 ust.4 pkt 1 w/w ustawy przesłanki do orzeczenia utraty statusu osoby bezrobotnej. Z wyżej zacytowanych przepisów, wbrew sugestiom strony, jasno wynika, że nie tylko uzyskiwanie miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, ale samo wykonywanie innej pracy zarobkowej niezależnie od osiąganego z tego tytułu przychodu na podstawie umowy cywilnoprawnej skutkuje zawsze utratą statusu osoby bezrobotnej. Osiąganie bowiem przedmiotowego przychodu i wykonywanie innej pracy zarobkowej są samoistnymi odrębnymi przesłankami do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Wojewoda wyjaśnił nadto, że organy zatrudnienia jako organy administracji publicznej zobligowane są do stosowania przepisów obowiązującego prawa i nie mają żadnego wpływu na ich treść. Strona powinna być świadoma, że każde podjęcie innej pracy zarobkowej skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej, gdyż podczas rejestracji złożyła stosowne oświadczenie w tym przedmiocie. Jeżeli natomiast strona pracy aktualnie już nie wykonuje to może ponownie zarejestrować się w Urzędzie Pracy w celu uzyskania statusu osoby bezrobotnej, którego to statusu nie odzyskuje się automatycznie po zaprzestaniu wykonywania pracy. Utrata statusu osoby bezrobotnej z danym dniem skutkuje utratą z tym samym dniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych, które to prawo zgodnie z unormowaniami art. 71 ust.1 w/w ustawy przysługuje tylko osobom bezrobotnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J. H. domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że niedopuszczalne jest wydanie przez organ drugiej instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sytuacji, kiedy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem prawa polegającym na nieuwzględnieniu przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy. W ocenie skarżącej umowa autorska jest umową specyficzną i odnosi się do praw autorskich majątkowych oraz nie ma nic wspólnego z umową zlecenia lub umową o dzieło. Nie jest też umową o zatrudnienie w rozumieniu kodeksu pracy. Poza tym nie jest umową stałą, cykliczną lecz okazjonalną, w tym przypadku jednorazową. Skarżąca podniosła, iż istotną przesłanką negatywną uznania za osobę bezrobotną jest określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy nieuzyskiwanie miesięcznych przychodów w wysokości przekraczających połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Bezrobotnym może zaś być osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej. O niemożności nabycia statusu osoby bezrobotnej nie decyduje więc przekroczenie określonej granicy przychodów, lecz sam fakt podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od osiąganego z tego tytułu przychodu. W tym przypadku należy zgodzić się z organem drugiej instancji, że jeśli osoba bezrobotna sama aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może pozostawać osobą o statusie bezrobotnego. Pod pojęciem przychodu, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 24 u.p.z., rozumieć należy przychody z innego tytułu niż zatrudnienie, inna praca zarobkowa, działalność gospodarcza, zasiłek lub inne świadczenie wypłacone z FP, podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W ocenie skarżącej z określenia "miesięcznie" wynika, że uzyskiwanie przychodów musi mieć charakter regularny, cykliczny. Nie może więc stanowić przeszkody do przyznania statusu osoby bezrobotnej nieregularna działalność publicystyczna osoby zainteresowanej i otrzymywanie przez nią honorariów autorskich za doraźne publikowanie artykułów prasowych. Nie może stanowić przeszkody do uznania za osobę bezrobotną również sporadyczna, okazjonalna sprzedaż określonych przedmiotów za niewielkie kwoty pieniężne w ramach aukcji internetowych, a także doraźna sprzedaż akcji lub obligacji. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do absurdalnych wniosków o niemożności obrócenia przez bezrobotnego swoim majątkiem lub dobrem intelektualnym bez narażenia się na konsekwencje prawne w postaci utraty statusu osoby bezrobotnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Ustawodawca w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zdefiniował warunki, jakim odpowiadać ma osoba uzyskująca status bezrobotnego. Określił wymogi nabycia statusu bezrobotnego, a jako jeden z nich wskazał, iż osoba taka nie może być zatrudniona i nie może wykonywać innej pracy zarobkowej. Jak słusznie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pojęcie "inna praca zarobkowa" zostało również zdefiniowane przez ustawodawcę, a zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia(...) oznacza to wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy o dzieło, umowy zlecenia. Status osoby bezrobotnej jest przeto w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest nie tylko niezatrudnienie ale także nie wykonywanie innej pracy zarobkowej, czy też nie uzyskiwanie miesięcznie przychodu z innych źródeł niż praca zarobkowa. Sam fakt podjęcia jakiejkolwiek innej pracy zarobkowej – w rozumieniu powołanej wyżej definicji ustawowej, bez względu na wysokość zarobku, skutkuje brakiem możliwości uzyskania lub utratą statusu osoby bezrobotnej. Nie jest bowiem dopuszczalne równoległe korzystanie ze statusu osoby bezrobotnej i wykonywanie pracy zarobkowej. Skoro ustawodawca zaliczył do kategorii "innej pracy zarobkowej" wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, to rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało ustalenia, czy umowa łącząca skarżącą z firmą "A" J. S. ma charakter umowy cywilnoprawnej. Z umowy tej, zawartej w dniu 20 stycznia 2012 r. wynika, iż skarżąca (autor) zobowiązała się do wykonania na rzecz zamawiającego utworu w pojęciu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - pod tytułem "artykuły redakcyjne do nr 55 gazety "A". W § 3 umowy ustalono, iż wysokość honorarium za wykonany utwór ustala się na kwotę 450 zł. W § 4 wskazano, że termin wykonania utworu strony ustaliły na dzień 27 stycznia 2012 r. Nie może budzić wątpliwości, że umowa autorska ma charakter umowy cywilnoprawnej. Oceny takiej nie zmienia bynajmniej to, że regulacje dotyczące tego rodzaju umów znajdują się w ustawie szczególnej w stosunku do przepisów kodeksu cywilnego – ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zaistniały zatem określone art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy przesłanki do orzeczenia przez organy administracji o utracie przez J. H. statusu osoby bezrobotnej oraz o utracie przez nią prawa do zasiłku. Jak słusznie bowiem stwierdził organ administracji, osiąganie przychodu w określonej wysokości i wykonywanie innej pracy zarobkowej są samoistnymi, odrębnymi przesłankami do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. W przypadku wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej bez znaczenia z punktu widzenia prawa do korzystania ze statusu bezrobotnego pozostaje wysokość uzyskiwanego przez stronę przychodu. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.