III SA/Gd 340/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia 25 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie złożenia wniosku o wpisanie Gminy [...] do rejestru gmin, na obszarze których używane są nazwy w języku mniejszości postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 listopada 2009 r. doręczonym w dniu 9 grudnia 2009 r., skarżący W. K. został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 7 lipca 2009 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi w przypadku nie uiszczenia wpisu w wymienionym terminie. Skarżący, wnioskiem z dnia 16 grudnia 2009 r. (data stempla pocztowego) złożonym na urzędowym formularzu PPF, zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada też żadnych środków na utrzymanie i egzystencję, ale prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Na skutek prowadzonej przez komornika sądowego egzekucji wnioskodawca utracił gospodarstwo rolne wraz z inwentarzem żywym. Do wniosku dołączył m.in. kopie: zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, orzeczeń wydanych w postępowaniach egzekucyjnych, dokumentacji dotyczącej szkód powstałych na skutek gradobicia w dniu 4 czerwca 1998 r. oraz postanowień z lat 2000 - 2007 o umorzeniu dochodzeń w sprawach kradzieży oraz zniszczenia mienia. Wskazać należy, iż powyższy wniosek jest drugim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez W. K. w niniejszej sprawie. Po rozpoznaniu poprzedniego wniosku, postanowieniem z dnia 19 października 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wobec niezastosowania się przez niego do wezwań o przedłożenie dokumentów źródłowych, a w konsekwencji niewykazania, że spełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego prawa. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań wnioskodawcę zwalnia się od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże on, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2009 r. (doręczonym w dniu 19 stycznia 2010 r. – dowód: potwierdzenie odbioru, akta sprawy, k.127) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: oświadczenia, czy nadal pozostaje w związku małżeńskim; oświadczenia, czy nadal jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, przedłożenia zaświadczenia z urzędu gminy o wysokości rocznych dochodów osiąganych z tego tytułu; wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków i lokat bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; oświadczenia w przedmiocie majątku małżonki, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych) oraz wskazania źródeł i wysokości osiąganych przez nią dochodów, a także dowodów dotyczących dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz uzyskiwanych aktualnie; dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę lub jego małżonkę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania wraz z dokumentami je potwierdzającymi; w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów – oświadczenia czy otrzymuje (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową, w tym także od członków rodziny; oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów; dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy. Jednocześnie skarżący został poinformowany, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Skarżący żądanych dokumentów nie przedłożył, zaś w piśmie procesowym z dnia 26 stycznia 2010 r. wyjaśnił jedynie, że pozostaje w związku małżeńskim, a pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Na potwierdzenie tej okoliczności przedstawił odpis umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 7 kwietnia 1998 r. Następnie oświadczył, że każdy z małżonków prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca podał, że nie osiąga jakichkolwiek dochodów, korzysta z pomocy materialnej rodziny, nie posiada gospodarstwa rolnego, oszczędności, nie korzysta z pomocy społecznej oraz nie dysponuje dokumentami obrazującymi wysokość kosztów utrzymania. Jednocześnie uchylił się od podania stanu majątkowego małżonki. Dokonując analizy danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentów, podkreślić należy, iż wniosek taki, stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a. powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Tymczasem złożone przez wnioskodawcę oświadczenie, o którym mowa powołanym przepisie, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny, czy zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. W niniejszej sprawie wnioskodawca sam uniemożliwił dokonanie takiej oceny, uchylając się od przedłożenia wymaganych dokumentów, co skutkowało niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Po raz kolejny skarżący utrzymuje, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie wskazuje jednak jakichkolwiek - poza doraźną pomocą - źródeł swojego utrzymania. Wnioskodawca nie wyjaśnił, z czego się utrzymuje, skoro nie osiąga jakichkolwiek dochodów ani nie posiada majątku. Oczywistym jest, że wnioskodawca musi ponosić pewne koszty swojego utrzymania. Jeżeli powyższe koszty pokrywane są ze środków pochodzących od innych osób, powinien był o tej okoliczności poinformować. Skarżący konsekwentnie pomija we wniosku o przyznanie prawa pomocy istotną dla oceny jego sytuacji finansowej okoliczność pozostawania w związku małżeńskim. Wobec powyższego, ponownie podkreślić należy, iż istniejący w małżeństwie wnioskodawcy ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia go z obowiązku przedstawienia sytuacji majątkowej współmałżonka. O przyznaniu prawa pomocy nie decyduje bowiem tylko jego własny stan majątkowy z pominięciem majątku współmałżonka. Małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Z tych względów nie jest wystarczające dla ustalenia braku możliwości płatniczych skarżącego samo stwierdzenie bezskuteczności prowadzonej względem jego majątku egzekucji ani załączone do wniosku dokumenty dotyczące zdarzeń sprzed lat, takich jak umorzenie postępowań karnych oraz szacunków wysokości szkód majątkowych. Dla dokonania prawidłowej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy niezbędne są bowiem informacje dotyczące stanu majątkowego jego małżonki, których wnioskodawca nie przedstawił. Brak wyjaśnienia wątpliwości powstałych przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia jego pozytywne rozpoznanie. Niedopełnienie obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego wnioskodawcy oraz małżonki uniemożliwiło dokonanie właściwej oceny jego sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądziło o odmowie uwzględnienia przedmiotowego wniosku. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawcy należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.