III SA/Gd 341/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie WSA Felicja Kajut, WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody z dnia 17 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adw. P. Z. kwotę 295,20 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług - tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 2 lutego 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie art.104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) usunął z ewidencji ludności zapis o zameldowaniu A. B. na pobyt stały w lokalu nr [...] mieszczącym się w budynku przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, ze z wnioskiem o anulowanie zameldowania wystąpił najemca mieszkania K. B. argumentując wniosek dokonaniem zameldowania przez żonę przy użyciu jego podrobionego podpisu. Przesłuchana do protokołu A. B. potwierdziła, że w dniu 17 listopada 2009 r. dokonując zameldowania w w/w lokalu sfałszowała podpis w/w na druku meldunkowym w rubryce przeznaczonej dla najemcy. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału Prezydent Miasta uznał, że zameldowanie dokonane w dniu 17 listopada 2009 r. nie było właściwe. Trudno bowiem uznać, że zameldowanie nastąpiło zgodnie z literą prawa jeżeli dana osoba przedłożyła organowi formularz "zgłoszenie pobytu stałego" ze sfałszowanym podpisem. W ocenie organu utrzymanie tego meldunku usankcjonowałoby działanie niezgodne z prawem. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że A. B. faktycznie zamieszkuje w spornym lokalu. Oznacza to, że w/w osoba winna w nim być zameldowana niezależnie od sprzeciwu K. B. Zameldowanie to winno jednakże nastąpić w trybie decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu o zameldowanie wszczętym na wniosek samej zainteresowanej. W dniu 19 lutego 2011 r. A. B. zwróciła się do Prezydenta Miasta z wnioskiem o zameldowanie jej w spornym lokalu w trybie decyzji administracyjnej jako koniecznej z uwagi na sprzeciw męża K. B. W dniu 24 lutego 2011 r. A. B. wniosła nadto odwołanie od w/w decyzji żądając jej uchylenia. W ocenie A. B. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji kiedy strona wystąpiła z wnioskiem o zameldowanie byłoby zbędnym mnożeniem procedur i mogłoby prowadzić do szkodliwego chaosu prawnego w postaci równoległego funkcjonowania dwóch sprzecznych ze sobą decyzji. Organ I instancji stwierdził bowiem wprost w uzasadnieniu wydanej decyzji, że w przypadku skarżącej zachodzą wszelkie przesłanki do zameldowania jej w spornym lokalu w trybie administracyjnym, pomimo sprzeciwu jedynego najemcy. Decyzją z dnia 17 marca 2010 r. nr [...] Wojewoda i działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia 2 lutego 2010 r. i orzekł o odmowie usunięcia zapisu o zameldowaniu A. B. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy odnosząc się do dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że w prowadzonym postępowaniu odwoławczym koniecznym było jedynie ustalenie, czy w momencie dokonania czynności materialno – technicznej jaką jest zameldowanie została spełniona przesłanka konieczna do zameldowania, polegająca na faktycznym zamieszkaniu w przedmiotowym lokalu w dacie dokonania tej czynności. Ze zgromadzonego materiału wynikało, że A. B. zamieszkiwała w lokalu w dacie dokonania zameldowania. Oznacza to, że zameldowanie w/w osoby uznać należy za zgodne z przepisami prawa. Strony postępowania potwierdziły bowiem ten fakt a nieprawidłowość przy dokonaniu czynności zameldowania dotycząca podrobienia podpisu na druku meldunkowym nie ma wpływu na działania z zakresu prowadzenia ewidencji ludności. Zresztą fakt ten został zgłoszony do kompetentnych organów. W tym stanie organ uznał, ze zasadnym jest uchylenie decyzji o usunięciu zapisu o zameldowaniu i orzeczenie co do istoty sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. B. wniósł o jej uchylenie wskazując, iż organ odwoławczy sankcjonuje w istocie bezprawie oraz naganne zachowanie e strony jego żony powodujące rozkład rodzinny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kognicji sądu administracyjnego poddano w rozpatrywanej sprawie kasacyjno – reformatoryjną decyzję administracyjną Wojewody w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu A. B. na pobyt stały. Kontrolując przedmiotowe rozstrzygnięcie pod względem zgodności z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że Wojewoda w sposób nieuprawniony zmienił tryb postępowania regulowany normami zawartymi w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co prowadziło do wydania rozstrzygnięcia nie mieszczącego się w ściśle ujmowanym przedmiocie prowadzonego pierwotnie postępowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że czym innym jest anulowanie czynności materialno – technicznej jaką jest zameldowanie danej osoby na pobyt stały, czyli usunięcie zapisu z ewidencji, a czym innym postępowanie administracyjne wszczęte i prowadzone w kwestii zameldowania na pobyt stały. Czynność materialno – techniczna jest bowiem prawnie regulowaną formą działania administracji, która wywołuje skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Czynnością taką jest m.in. czynność zameldowania polegająca na dokonaniu wpisu w prowadzonej przez organ ewidencji. Czynności takie ustawodawca traktuje jako formę załatwiania spraw z zakresu administracji publicznej, w przypadku, gdy należy zastosować określoną normę prawa materialnego bez rozstrzygania sporu co do jego treści, lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze wykładni (zob. szerzej w tej materii: K. Kłosowska, Pojęcie czynności materialno – technicznych [...] Czynności faktyczne jako prawna forma działania administracji, Rzeszów 2009, s. 72 - 79.) . Prawna eliminacja czynności materialno – prawnej oraz jej skutków następuje z kolei w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej jej nieważność lub anulującej materialno – techniczną czynność zameldowania. Podstawą prawną takiego działania jest na tle ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych art. 47 ust. 2. Czynność materialno – techniczna jaką jest zameldowanie nie ma cech ostateczności i prawomocności, co oznacza, że w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Anulowanie czynności materialno – technicznej jest oczywiście instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ujawniły się już po dokonaniu czynności materialno – technicznej związanej z rejestracją faktu zameldowania i na ten fakt absolutnie rzutują. Podkreślenia wymaga również, że postępowanie rejestracyjne na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ogranicza się do oceny zgłoszenia meldunkowego pod względem formalnym. Natomiast gdy wyłonią się wątpliwości dotyczące danych zawartych w zgłoszeniu meldunkowym właściwy organ na mocy art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności uprawniony jest, a zarazem obowiązany do przeprowadzenia właściwego postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia o zameldowaniu w drodze decyzji administracyjnej. Mając na uwadze w/w kwestie należy wskazać, że w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek pisma K. B. w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu A.B. Wnioskodawca wskazał bowiem na okoliczności rzutujące na prawidłowość zgłoszenia a tym samym na prawidłowość samego zameldowania. W jego następstwie organ I instancji wydał decyzję o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu. Jak wynika z akt administracyjnych organ prowadzący postępowanie w czasie jego trwania ustalił, że sama czynność materialno - techniczna zameldowania, dokonana w dniu 17 listopada 2009 r. - wobec sfałszowania przez A. B. podpisu męża na formularzu "zgłoszenie pobytu stałego" - była nieprawidłowa. Jednocześnie organ I uznał, że w sprawie zameldowania w/w winna być wydana stosowna decyzja administracyjna znajdująca oparcie w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda bagatelizując zupełnie kwestię sfałszowania podpisu na formularzu "zgłoszenie pobytu stałego" uznał z kolei, że wobec zamieszkiwania A. B. w spornym lokalu w dacie zameldowania należało usankcjonować przedmiotowy stan uchylając decyzję o usunięciu zapisu o zameldowaniu i orzekając o odmowie usunięcia tego zapisu. Z taką argumentacją organu nie sposób się zgodzić. W ocenie Sądu konstatacja organu I instancji, że zameldowanie A. B. w dniu 17 listopada 2009 r. było nieprawidłowe skutkować musiała prawidłowym orzeczeniem o anulowaniu czynności materialno – technicznej zameldowania danej osoby na pobyt stały oraz wskazaniem, że jedynym, prawnym sposobem zameldowania w/w osoby na pobyt stały jest – wobec sprzeciwu męża – wydanie stosownej decyzji administracyjnej w oparciu o aktualnie istniejący stan faktyczny, tj. stan faktyczny z daty orzekania w danym przedmiocie. Wojewoda rozpatrując odwołanie od w/w decyzji Prezydenta Miasta w marcu 2010 r. bez jakiejkolwiek szerszej refleksji nad prawidłowością działania organu I instancji w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu z uwagi na określoną przesłankę przyjął zaś, iż bezsporny stan faktyczny z listopada 2009 r. trwa nadal, co przemawiać miało za pozostawieniem zapisu o zameldowaniu w ewidencji ludności. Takie rozstrzygnięcie oznaczało z kolei, że w sprawie o jasno określonym przedmiocie - usunięcie zapisu z ewidencji ludności - dokonano w istocie odniesienia się do kwestii zameldowania A. B. w oparciu o dyspozycję art. 47 ust. 2 w/w ustawy w sytuacji, gdy sprawa o zameldowanie w/w została odrębnie zainicjowana jej wnioskiem z dnia 19 lutego 2010 r. znajdującym się w aktach. W związku z powyższym zarzut naruszenia przez Wojewodę dyspozycji art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest uzasadniony. Nadto należy podnieść, że z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika ponad wszelką wątpliwość, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji A. B. w rzeczywistości w spornym lokalu koncentrowała swoje centrum życiowe. Argumentacja taka nie wynika m.in. z zeznań męża z dnia 6 stycznia 2010 r., mimo, iż Wojewoda w uzasadnieniu decyzji (vide: strona 3 decyzji z dnia 17 marca 2010 r.) stanowczo wskazuje, że strony potwierdziły, iż odwołująca się mieszkała w spornym lokalu w dacie zameldowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uchylił decyzję Wojewody, orzekając jak w punkcie 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o kosztach ma podstawę w art. 200 w/w ustawy. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego za pomoc prawną udzieloną z urzędu. W punkcie trzecim wyroku orzeczono mając za podstawę art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy organ będzie miał na uwadze powyższe uwagi koncentrujące się wokół problematyki trybów postępowania uregulowanych w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych jak i poprawności w stosowaniu obowiązujących przepisów.