III SA/Gd 343/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. L. i J. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia 14 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego w części kartograficznej operatu ewidencyjnego postanawia odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 maja 2012 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, skarżący wpłacili na rachunek sądu kwotę 100 zł oraz wnieśli o zwolnienie z obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został uzupełniony w dniu 18 czerwca 2012 r. poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy podali, że są małżonkami prowadzącymi wspólne gospodarstwo domowe; w skład ich majątku wchodzi gospodarstwo rolne z domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi oraz nieruchomościami rolnymi o powierzchni 3,5592 ha; maszyny rolnicze oraz samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2000. Zarówno budynki, jak i sprzęt rolniczy znajdują się w złym stanie technicznym. Nieruchomości są obciążone hipoteką na kwotę 10 000 zł. Źródłem utrzymania skarżącego jest emerytura w wysokości 1 910,93 zł brutto (1 588,95 zł netto) miesięczne, co potwierdza załączone do wniosku potwierdzenie odbioru świadczenia za czerwiec br. Jego małżonka prowadzi gospodarstwo rolne, które nie przynosi dochodów, lecz generuje koszty opieki weterynaryjnej zwierząt, zakupu pasz oraz inne wydatki związane z utrzymaniem budynków i gruntów. Wnioskodawcy nie korzystają aktualnie z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. W ich ocenie, za uwzględnieniem wniosku przemawia również fakt ponoszenia znacznych wydatków na leczenie skarżącej oraz dojazdy. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., Poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem - co wymaga podkreślenia - to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2012 r. (doręczonym w dniu 28 czerwca 2012 r., dowód: potwierdzenie odbioru, akta sprawy k.39-40), wezwał wnioskodawców do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: odpisów złożonych przez nich zeznań podatkowych za 2011 r., lub odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nich rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wypłaty, wpłaty, przelewy), a w przypadku ich nieposiadania – złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, wydatków na leczenie i pozostałych wydatków wskazanych we wniosku; dodatkowego oświadczenia, czy korzystają obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżący nie nadesłali jakichkolwiek żądanych dokumentów ani oświadczeń. Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż wnioskodawcy nie udowodnili dostatecznie, że spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Trzeba bowiem podkreślić, że czynności określone w art. 255 P.p.s.a., podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych danych powoduje, iż oświadczenia wnioskodawców pozostają niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla nich rozstrzygnięcia. Nie ulega wątpliwości, że sąd administracyjny (referendarz sądowy), stosownie do art. 243 P.p.s.a., orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy, co oznacza, że to strona ma przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna i osobista nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego (referendarza sądowego) pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. Bierność wnioskodawców w zakresie wyjaśnienia ich sytuacji majątkowej uniemożliwiła ocenę tej sytuacji. Ocena ta miałaby wpływ na uznanie, czy uprawdopodobniono, że obiektywnie brak jest możliwości uzyskania środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu, a co za tym idzie, na udzielenie pomocy ze środków publicznych. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 P.p.s.a. należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.