III SA/Gd 344/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 31 marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 marca 2003 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Decyzją z dnia 4 marca 2003 r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu małoletnich M., B. i L. G. na pobyt czasowy w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego ustalono, że M., B. i L. G. zostali zameldowani na pobyt czasowy w przedmiotowym lokalu w dniu 4 listopada 2002 r. I. G. przesłuchana w dniu 7 stycznia 2003 r. przyznała, iż w dniu zgłoszenia zameldowania w lokalu przy ulicy [...] dzieci faktycznie zamieszkiwały w miejscu stałego zameldowania – to jest w G. przy ulicy [...]. W tej sytuacji organ wskazał, iż obowiązek zameldowania dzieci w nowym miejscu w dniu 4 listopada 2002 r. nie istniał. Wojewoda postanowieniem z dnia 9 maja 2003 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez I. G. odwołania od przedmiotowej decyzji. Na powyższe postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła I. G., wnosząc o jego uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 stycznia 2004 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz orzekł o kosztach postępowania. Wojewoda decyzją z dnia 31 marca 2004 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że odwołanie I. G. zostało wniesione z zachowaniem terminu. Następnie organ, powołując się na treść art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych podał, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy w dacie zameldowania osoba zgłaszająca pobyt stały w spornym lokalu faktycznie w nim zamieszkiwała z zamiarem pobytu stałego, gdyż na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. nie bada się obecnie uprawnień do przebywania w lokalu albowiem instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, nie zaś rodzić uprawnienia do tego lokalu. Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 4 listopada 2002 r., to jest w dacie zameldowania M., B. i L. G. na pobyt czasowy w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. dzieci faktycznie mieszkały pod adresem G., ulica [...]. Wobec tego w ocenie organu zameldowanie dzieci w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. nastąpiło z naruszeniem przepisów meldunkowych, a zatem zapis ten podlega usunięciu. Skargę na powyższą decyzję wniosła I. G. zarzucając naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 47 ust. 2, art. 9a oraz art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż organ odwoławczy wydał decyzję bez wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Nadto do udziału w sprawie nie została wezwana osoba, której przysługuje tytuł prawny do lokalu i na której ciążył obowiązek zameldowania osób przebywających w tym lokalu, to jest A. D.. Skarżąca podniosła, iż organ drugiej instancji dokonał błędnej interpretacji art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż z wykładni logicznej tego przepisu wynika, że dopełnienie obowiązku meldunkowego na pobyt czasowy może nastąpić wcześniej, to znaczy nawet przed faktycznym zamieszkaniem w danym lokalu. Zameldowanie zatem na pobyt czasowy na trzy dni przed faktycznym zamieszkaniem nie jest zameldowaniem fikcyjnym, skoro faktyczne zamieszkanie nastąpiło w krótkim czasie po dopełnieniu obowiązku meldunkowego. Przepis nie zabrania bowiem zgłoszenia pobytu na kilka dni przed faktycznym zamieszkaniem. Skarżąca wskazała, iż powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w jej sprawie, gdyż spór nie dotyczy rozstrzygnięcia tytułu prawnego do lokalu. Skoro instytucja zameldowania ma jedynie charakter ewidencyjny i powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu, zaś osoby zameldowane na pobyt czasowy w lokalu tym przebywają faktycznie pod opieką matki i za zgodą osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu, to decyzje organów administracji nie znajdują oparcia w przepisach prawa. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz nie ze względów w niej wskazanych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wskazać należy, iż sąd administracyjny kontroluje, czy organ administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym przestrzegał zasad ogólnych określonych w artykułach 6 do 16 k.p.a. Jedna z tych zasad została wyrażona w art. 10 k.p.a., tj. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w każdym jego stadium oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Zachowanie tych wymagań jest bezwzględnym obowiązkiem organu. Z kolei w myśl art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Skarżąca I. G. zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i skardze podniosła, iż do udziału w sprawie nie został wezwany A. D., który posiada tytuł prawny do spornego lokalu i na którym ciążył obowiązek zameldowania osób w nim przebywających. Organ II instancji nie zajął w tej kwestii w zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu żadnego stanowiska. Z akt administracyjnych w sposób pośredni wynika, iż rzeczywiście A. D. jest właścicielem lokalu położonego w G. przy ulicy [...]. I tak w piśmie z dnia 14 marca 2003 r. (k. 57-58 akt administracyjnych) skierowanym do Urzędu Miejskiego w G. M. G. wniósł o "ustalenie, czy A. D., będąc właścicielem lokalu dokonał fałszywego potwierdzenia pobytu meldowanych osób w jego lokalu". Z kolei w piśmie z dnia 18 kwietnia 2003 r., będącego odpowiedzią na pismo M. G. Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji wskazała, iż "pobyt wymienionych (M., B. i L. G.) został potwierdzony przez osobę do tego uprawnioną – pana A. D. – właściciela spornego lokalu" (k. 111 akt administracyjnych). Powyższe okoliczności uzasadniają twierdzenie, że stroną postępowania w niniejszej sprawie winien być także A. D.. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. obejmuje zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. Jak już wskazano wyżej to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. Przeprowadzenie postępowania w sprawie bez niezawinionego przez stronę braku udziału w postępowaniu daje bezwarunkową podstawę do wznowienia tego postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wznowienie postępowania na tej podstawie następuje bowiem niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Ta okoliczność ma charakter formalny, tj. sam "goły" fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi powód dostateczny do wznowienia. Przepis ten nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałoby inne załatwienie sprawy (vide: B. Adamiak i J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego, Wyd. C.H. BECK W-wa 2005, s. 647). W postępowaniu przed organami administracji doszło zatem do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co stanowi w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawę do uwzględnienia skargi. Stwierdzić ponadto należy, iż wprawdzie w niniejszej sprawie zapadły dwa orzeczenia, jednakże Sąd badał wówczas kwestie incydentalne, nie rozpoznając sprawy pod względem merytorycznym i nie kontrolując prawidłowości całego postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit b oraz art. 134 § 1 i art. 135 powołanej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozpatrując sprawę ponownie rzeczą organów administracji będzie zapewnić udział w postępowaniu wszystkim osobom mającym interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Wobec powyższego przedwczesne jest ocenianie zarzutów skargi. Zwrócić też należy uwagę, że w przedłożonych aktach administracyjnych brak formularza zgłoszenia pobytu czasowego małoletnich M., B. i L. G. Sąd na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.