III SA/Gd 346/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie: NSA Anna Orłowska WSA Alina Dominiak Protokolant Robert Daduń po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. K. na decyzje Wojewody - z dnia 16 marca 2004 r., nr [...], - z dnia 19 kwietnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżone decyzje oraz stwierdza nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia 11 lutego 2004 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta decyzją z dnia 3 lutego 2004 r. orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego D. K. wraz z małoletnimi dziećmi z lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w S. Następnie decyzją z dnia 11 lutego 2004 r. Prezydent Miasta na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w stosunku do M. H. w sprawie o wymeldowanie D. K. wraz z małoletnimi dziećmi M. i M. pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w S. W uzasadnieniu niniejszej decyzji podano, że w dniu 28 października M. H. współnajemca lokalu - wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie D. K. z pobytu stałego, uzasadniając swoje żądanie stwierdzeniem, że D. K. od wielu lat nie przebywa w lokalu. W tej sytuacji w dniu 29 października 2003 r. na jego wniosek zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W dalszej kolejności organ podał, że wcześniej, bo w dniu 21 października 2003r. postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie D. K. wraz z dziećmi z pobytu stałego zostało wszczęte na wniosek Wydziału Lokalowego. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że uznanie M. H. za stronę postępowania było błędne, gdyż uznanie za stronę musi wynikać z przepisów prawa materialnego. Uczestnictwo osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony. Organ I instancji uznał, że w takim przypadku prowadzenie postępowania na wniosek M. H. należy uznać za bezprzedmiotowe, tym bardziej, że postępowanie i tak prowadzone jest na wniosek Wydziału Lokalowego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. H., wskazując, że jest stroną postępowania o wymeldowanie D. K. M. H. podał, iż do uczestnictwa w tym postępowaniu wezwano go imiennie w charakterze strony na rozprawę administracyjną w dniu 18 grudnia 2003 r. W trakcie tej rozprawy został poinformowany, że nie uznaje się go za stronę. Jednocześnie wskazał, że kuriozalne jest prowadzenie przez Wydział Obywatelski obu postępowań administracyjnych pod tą samą sygnaturą i wniósł o uznanie go za stronę w obu toczących się postępowaniach. Wojewoda decyzją z dnia 16 marca 2004 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej wymeldowania D. K. wraz z małoletnimi dziećmi: M. i M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] [...] w S. w stosunku do M. H. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w postępowaniu meldunkowym przyjęte jest, iż uprawnionym do złożenia wniosku o wymeldowanie może być osoba, która posiada tytuł prawny do lokalu lub która korzysta z tego lokalu np. zamieszkuje w nim. W niniejszej sprawie uprawnienia do lokalu nr [...] przy ulicy [...][...] w S. przysługują zarówno J. B., jak i M. H., którzy zajmują co prawda osobne pomieszczenia, ale wspólnie korzystają z przedpokoju i łazienki, zatem są współnajemcami tego lokalu. Zdaniem organu odwoławczego nie ma żadnych przeszkód, aby M. H., jako osobę posiadającą uprawnienia do przedmiotowego lokalu, traktować jak stronę postępowania i przyznać jej w związku z tym wszystkie uprawnienia jakie z tego faktu wynikają. Bez wątpienia posiada on interes prawny w wymeldowaniu D. K. Decyzją z dnia 19 kwietnia 2004 r. Wojewoda na podstawie art. 111 k.p.a. wyjaśnił szerzej motywy rozstrzygnięcia, wskazując, że decyzja z dnia 16 marca 2004 r. jest prawidłowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. K. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody z dnia 16 marca 2004 r. oraz z dnia 19 kwietnia 2004 r. W obszernym uzasadnieniu skarżąca zakwestionowała stanowisko organu odwoławczego, że M. H. jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej jej wymeldowania. Skarżąca wskazała, że M. H. posiada osobną umowę najmu samodzielnego lokalu i wobec tego nie jest współnajemcą osobnego lokalu, którego najemcąjest jej matka. Zatem zdaniem skarżącej nie ma on interesu prawnego w sprawie administracyjnej dotyczącej jej wymeldowania. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzygając w granicach skargi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że jak Wynika z akt administracyjnych organ I instancji wszczął w dniu 21 października 2003 r. z urzędu postępowanie w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego D. K. wraz z małoletnimi dziećmi, do czego upoważnia go przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem w dniu 28 października 2003 r., kiedy wpłynęło pismo M. H., zawierające wniosek o wymeldowanie skarżącej toczyło się już postępowanie administracyjne w tym przedmiocie. W związku z tym, że jak wynika z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ ewidencyjny może wszcząć postępowanie na wniosek lub z urzędu w sprawie wymeldowania tej samej osoby z tego samego miejsca zameldowania może w jednym czasie toczyć się tylko jedno postępowanie. Oznacza to, że organ ewidencyjny wszczynając i prowadząc postępowanie administracyjne z urzędu nie może następnie w toku tego postępowania wszcząć w tym samym przedmiocie kolejnego postępowania na wniosek strony. Jeżeli osoba, która jest stroną postępowania w przedmiocie wymeldowania, składa wniosek o wymeldowanie osoby, której dotyczy postępowanie, to - w przypadku, kiedy toczy się już postępowanie w tym przedmiocie - wniosek ten nie wszczyna kolejnego postępowania, lecz należy go traktować jako stanowisko strony prezentowane w sprawie. Wobec tego wniosek o wymeldowanie D. K. złożony przez M. H. w dniu 28 października 2003 r. nie wszczął odrębnego postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania. Oznacza to, że w przedmiocie wymeldowania skarżącej toczyło się jedno postępowanie administracyjne. Prezydent Miasta wydając decyzję w dniu 3 lutego 2004 r., orzekającą o odmowie wymeldowania skarżącej, zakończył sprawę w tym przedmiocie w pierwszej instancji. Z treści niniejszej decyzji wynika bezspornie, że rozstrzyga ona sprawę w całości. Wobec tego zakończone zostało postępowanie administracyjne przed organem pierwszej instancji, niezależnie od tego czy wszystkie osoby będące stronami brały w nim udział. W konsekwencji organ I instancji nie mógł orzekać już o umorzeniu postępowania w stosunku do M. H., niezależnie od tego czy przysługuje mu przymiot strony niniejszego postępowania, czy też nie. Decyzję o umorzeniu postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość można wydać przed decyzją rozstrzygającą sprawę co do jej istoty. Po wydaniu decyzji rozstrzygającej w całości sprawę co do istoty niedopuszczalne jest umorzenie postępowania w stosunku do którejkolwiek osoby w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Zarówno decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty, jak i decyzja o umorzeniu postępowania kończą sprawę w danej instancji. W konsekwencji wydanie jednej z tych decyzji uniemożliwia wydanie drugiej, gdyż nie można rozstrzygać w sprawie w tej samej instancji po jej zakończeniu w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a. bez uprzedniego uchylenia w stosownym trybie rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. W związku z powyższym należy stwierdzić, że organ I instancji rażąco naruszył przepis art. 105 § 1 k.p.a. umarzając postępowanie administracyjne w stosunku do M. H. po wydaniu decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę administracyjną, a więc kończącej postępowanie w instancji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W konsekwencji organ odwoławczy nie miał podstaw, aby czynić rozważania na temat czy M. H. jest stroną postępowania. Mimo uchylenia decyzji organu I instancji organ odwoławczy orzekł o odmowie umorzenia postępowania w stosunku do M. H., gdyż w jego ocenie jest on stroną postępowania. Organ II instancji dokonał zatem odmiennej oceny merytorycznej interesu prawnego. Jednakże należy mieć na względzie, że skoro niedopuszczalne jest umorzenie postępowania po wydaniu decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty, to również brak jest podstaw, aby rozpatrując odwołanie wniesione od takiej decyzji rozstrzygać merytorycznie o tym czy dana osoba posiada przymiot strony w postępowania zakończonym wydaniem decyzji merytorycznej. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż organ odwoławczy w przypadku wniesienia odwołania od decyzji rozstrzygającej sprawę co do. istoty przez osobę, która twierdzi, iż ma interes prawny, w pierwszej kolejności bada odwołanie pod względem formalnym i wówczas może wypowiedzieć się na ten temat, bądź to umarzając postępowanie odwoławcze (w przypadku oceny negatywnej), bądź to rozpatrując odwołanie co do istoty i dając wyraz dokonanej ocenie przymiotu strony w uzasadnieniu decyzji (w przypadku pozytywnej oceny istnienia interesu prawnego). W przedmiotowej sprawie w konsekwencji doszło do zmaterializowania się swoistego postępowania ubocznego, które rozstrzygnąć miałoby - po zakończeniu postępowania przed organem I instancji, a przed wniesieniem odwołania - w sposób prejudycjalny o tym czy M. H. jest stroną postępowania w sprawie o wymeldowanie D. K. Za takim stwierdzeniem dodatkowo przemawia fakt zawieszenia postępowania odwoławczego w związku ze skargą wniesioną w przedmiotowej sprawie (postanowienie Wojewody z dnia 15 czerwca 2004 r. dołączone do odpowiedzi na skargę - k. 44). Zdaniem Sądu organ odwoławczy w sytuacji procesowej, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie nie miał podstaw, aby rozstrzygać o tym czy M. H. jest stroną postępowania, skoro organ I instancji dokonał oceny tej kwestii po wydaniu decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Nie dostrzegając rażącego naruszenia prawa formalnego przez organ I instancji i w konsekwencji rozstrzygając poza ustawowym trybem regulującym postępowanie administracyjne, że M. H. jest stroną postępowania w sprawie o wymeldowanie skarżącej, organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Wobec powyższego należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz stwierdzić nieważność decyzji wydanej przez organ I instancji. Uchylenie decyzji organu II instancji skutkować musiało uchyleniem uzupełniającej ją decyzji z dnia 19 kwietnia 2004 r., która również została objęta skargą. W konsekwencji, mając na względzie powyższe stanowisko, Sąd nie zajął się oceną czy M. H. jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie skarżącej. Kwestia ta może być dopiero przedmiotem rozważań organów administracji na właściwym, zgodnym z regulacją Kodeksu postępowania administracyjnego, etapie postępowania i ewentualnie rozważana przez Sąd rozpoznający skargę na decyzję wydaną we właściwym trybie. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administra cyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Na mocy art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.