III SA/Gd 347/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia 27 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Decyzją z dnia 12 stycznia 2011 r. Starosta działając na podstawie art. 71 ust. 1 i 2, art. 72, art. 73 ust. 1 pkt 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) orzekł o przyznaniu M. F. zamieszkałej w S. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z karty rejestracyjnej bezrobotnego wynika, że w dniu 23 maja 2011 r. wyznaczony został w/w termin stawiennictwa w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. M. F. w w/w dniu nie stawiła się w urzędzie. W dniu 30 maja 2011 r. do Kancelarii Ogólnej Powiatowego Urzędu Pracy wpłynęło pisemne usprawiedliwienie niestawiennictwa, w którym M. F. powołała się na fakt pobytu w szpitalu ciężko chorego teścia. Decyzją z dnia 2 czerwca 2011 r. wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, oraz art. 33 ust. 4 pkt 4 i art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku i art. 104 r. k.p.a. orzekł o utracie przez w/w statusu osoby bezrobotnej z dniem 23 maja 2011 r. na okres 120 dni oraz o utracie z tą samą datą prawa do zasiłku. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że strona nie stawiła się na wyznaczoną wizytę w powiatowym urzędzie pracy a przedstawione usprawiedliwienie nie daje podstaw do uznania niestawiennictwa jako uzasadnionego. W odwołaniu od w/w decyzji M. F. wskazała, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca. Strona nie stawiła się w urzędzie w wyznaczonym terminie z uwagi na ciężki stan zdrowia swojego teścia, który od 8 maja 2011 r. przebywał w szpitalu na oddziale intensywnej terapii. Z uwagi na to, że lekarze nie dawali teściowi żadnych szans na przeżycie odwołująca się poszukiwała adresów wszystkich krewnych nie zajmując się akurat w tym czasie swoimi ważnymi sprawami. Decyzją z dnia 27 czerwca 2011 r. Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 33 ust .3 i 4 pkt 4 w zw. z pkt 10, art. 71 ust. 1 i art. 80 ust. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotni obowiązani są do przedstawiania zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby lub opieki nad chorym członkiem rodziny na druku określonym w odrębnych przepisach, tj. na formularzu ZUS ZLA. Brak przedstawienia stosownego dokumentu skutkować zaś musi pozbawieniem statusu bezrobotnego z pierwszym dniem niezdolności do pracy. W rozpatrywanej sprawie bezsporny jest fakt przyjęcia teścia odwołującej do szpitala w dniu 8 maja 2011 r. Jednakże na zawiadomieniu ze szpitala znajduje się informacja, że adresem zamieszkania teścia jest ul. [...] w S.. Adres ten nie pokrywa się z adresem odwołującej co oznacza, że odwołująca nie pozostaje we z teściem we wspólnym gospodarstwie domowym. Tym samym w świetle art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wyłączona jest możliwość otrzymania przez odwołującą zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy wskutek sprawowania opieki nad teściem. Przepis ten wymaga bowiem aby osoba pozostająca pod opieką oraz ubezpieczony (w tym wypadku odwołująca się) pozostawali we wspólnym gospodarstwie domowym. W ocenie organu brak stawiennictwa na stosowne wezwanie oznacza niepotwierdzenie przez bezrobotnego gotowości do podjęcia pracy. To z kolei obliguje do pozbawienia takiej osoby statusu bezrobotnego. Wskazywana przez stronę okoliczność opieki nad teściem przebywającym w szpitalu nie stanowi zaś okoliczności usprawiedliwiającej niestawiennictwo w urzędzie pracy. Powody podane przez odwołującą - której sytuacja jest co oczywiste trudna - nie zostały jednakże uznane przez organ zatrudnienia za uzasadniające przyczynę niestawiennictwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisaną decyzję M. F. podniosła, że nie opiekowała się chorym teściem w szpitalu a poszukiwała aktualnych adresów członków rodziny teścia nie myśląc o swoich bieżących sprawach, w tym obowiązku stawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. skarżąca podtrzymując skargę wskazała, że okres jej niestawiennictwa w urzędzie zbiegł się z pobytem teścia w szpitalu. Nadto skarżąca podała, że w S. zamieszkują dwie młodsze siostry męża, a w S. wnuczka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, aby określoną decyzję administracyjną wyeliminować z obrotu prawnego konieczne jest stwierdzenie, że decyzja taka narusza bądź przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Oceniając rozstrzygnięcia wydane w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz zasiłku dla bezrobotnych przez M. F. w oparciu o w/w kryterium Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i rynkach pracy, zgodnie z którym starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 120 dni od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy w przypadku jednego niestawiennictwa. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasy pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych), zarejestrowana w urzędzie pracy, jeżeli odpowiada pozostałym warunkom wymienionym w ustawie. Co oczywiste, samo pozostawanie bez pracy nie determinuje jeszcze przynależności do kategorii "bezrobotnego" w rozumieniu w/w ustawy. Niezbędna jest bowiem druga przesłanka, tj. dana osoba musi być zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Skoro zaś jednym z podstawowych elementów definicji "bezrobotnego" jest gotowość do podjęcia zatrudnienia, to bezrobotny musi mieć tego pełną świadomość i być pod tym względem w pełni dyspozycyjny. W związku z tym bezrobotny ma ustawowo określony obowiązek zgłaszania się do właściwego urzędu pracy. Potwierdzenie gotowości do podjęcia pracy oraz uzyskanie informacji o możliwości zatrudnienia nie może następować w terminach dogodnych i ustalonych przez samego bezrobotnego. Terminy te wyznaczane są przez organ zatrudnienia, co wprost wynika z art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jest to o tyle istotne, że bezrobotny własnym podpisem potwierdza przyjęcie stosownego pouczenia w kwestii określonych obowiązków oraz terminów stawiennictwa (podpisy na karcie rejestracyjnej bezrobotnego m.in. w sekcji "D" – Stawiennictwo w urzędzie pracy i propozycje przedłożone bezrobotnemu"). Nadto, na bezrobotnym spoczywa obowiązek usprawiedliwienia niestawiennictwa w wyznaczonym przez urząd pracy terminie przez wskazanie uzasadnionej przyczyny. Stosowne usprawiedliwienie powinno nastąpić w ciągu 7 dni od wyznaczonego terminu zgłoszenia się w urzędzie pracy. Niespełnienie w/w obowiązków obliguje z kolei organ zatrudnienia do podjęcia decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego a co się z tym wiąże pozbawiania prawa przyznanego do zasiłku. Art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy nie odwołuje się jednakże do jakichkolwiek wyjaśnień co do przyczyny absencji w urzędzie pracy. Możliwość usprawiedliwienia niestawiennictwa, ustawodawca jednoznacznie łączy bowiem z obowiązkiem wykazania uzasadnionej przyczyny niezgłoszenia się do organu zatrudnienia. Przenosząc powyższe kwestie na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że bezspornym jest, iż skarżąca nie zgłosiła się do urzędu w wyznaczonym terminie, tj. w dniu 23 maja 2011 r. Problemem spornym w sprawie była natomiast kwestia czy przytoczone przez skarżącą okoliczności można było potraktować jako uzasadnione przyczyny jej absencji w urzędzie pracy. Zwrot "uzasadniona przyczyna" jest pojęciem niedookreślonym, którego ostateczną treść musi ustalić organ stosujący prawo w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy. Należy jednak mieć na uwadze, że w orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że uzasadnione przyczyny to okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Za uzasadnione przyczyny nie uznaje się natomiast okoliczności powstałych tylko na skutek lekkomyślności czy niedbalstwa zainteresowanego. Jest to oczywiste gdyż osoba bezrobotna w rozumieniu ustawy musi liczyć się z obowiązkami, wiążącymi się z faktem posiadania takiego statusu i tak zorganizować swoje sprawy osobiste, aby skrupulatnie mogła wywiązać się z powinności przewidzianej w art. 33 ust. 3 ustawy. Okoliczności podawane przez skarżącą w realiach rozpatrywanej sprawy nie stanowią – jak słusznie uznały organy zatrudnienia – uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie. Pobyt teścia w szpitalu, na który to wyłącznie powołała się skarżąca w usprawiedliwieniu z dnia 30 maja 2011 r. nie przekreślał bowiem definitywnie możliwości stawiennictwa w urzędzie. Warto mieć również na uwadze – na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej decyzji – że teść miał zapewnioną opiekę ze strony szpitala a skarżąca nie była w stanie przedstawić stosownego zaświadczenia o niezdolności do stawiennictwa z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad tą osobą. Identycznie postrzegać również należy działania skarżącej koncentrujące się na konieczności poszukiwania adresów najbliższych członków rodziny chorego teścia, o których to działaniach skarżąca pisze w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w skardze. Z kolei powoływanie się na "brak logicznego myślenia", względnie brak zainteresowania swoimi ważnymi sprawami z uwagi na sytuację zdrowotną najbliższego członka rodziny poczytać należy w kategoriach okoliczności wskazujących na pewną ignorancję ze strony skarżącej w odniesieniu do ustawowo nałożonych obowiązków, rzutującą na słuszną odmowę uznania przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy - celem potwierdzenia w wyznaczonym terminie gotowości do podjęcia zatrudnienia oraz uzyskania informacji o możliwości zatrudnienia i szkolenia - jako uzasadnionej. Jednorazowe zaniedbanie w/w obowiązku z przyczyn, które nie mogą być zakwalifikowane do uzasadnionych, obligowało zaś organ do pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego na okres 120 dni od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy i pozbawienia prawa do zasiłku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie co oznacza, że wydane rozstrzygnięcia organów administracji publicznej należy uznać za w pełni prawidłowe. W reasumpcji powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku oddalając wniesioną skargę.